İslam'da yargı, üç tür kadının rolünü tanımlar; bunlar şunlardır:

The judiciary in Islam defines the role of three types of qadi’s, which are :

1) Kadi ‘Amm: İnsanlar arasındaki anlaşmazlıkları çözen kadıdır. Hem hukuki hem de cezai davalara bakar.

1) Qadi ‘Aam : He is the qadi that settles the disputes between the people. He deals with both civil and criminal cases.

2) Kadı Muhtesib: Kamu yararını veya malını tehlikeye atabilecek her türlü hukuka aykırılığı incelemek ve çözüme bağlamakla görevlidir.

2) Qadi Muhtasib : He is in charge of looking into and settling any breach of law that may endanger the public interest or property.

3) Kadı Mezâlim: Halk ile Devlet arasındaki uyuşmazlıklara bakar.

3) Qadi Madhaalim : He deals with disputes between the people and the State.

Gerekçeye gelince, insanlar arasında çıkan anlaşmazlıkları çözen yargıya dair delil, Allah'ın Elçisi (sav)'in uygulamalarından ve Muâz b. Cebel'i Yemen'in bir bölgesine görevlendirmesinden çıkarılmaktadır.

As for the evidence about the judiciary that settles the disputes that occur between people, this is derived from the actions of the Messenger of Allah (saw), and in his appointment of Mu‘adh ibn Jabal over an area of Yemen.

Kadı-i Âm'ın zorunlu yetkileri.

The Mandatory powers of the Qadi ‘Aam.

Tüm davalar, delillerin kadıya sunulduğu mahkeme oturumlarında görülmelidir. Egemenlik Allah'a (swt) ait olduğundan, jüri kavramı yoktur. Deliller hâkime sunulur; hâkim de Kur'an ve Sünnet esasına göre hüküm verir. Bir davaya bakan ve hüküm verme yetkisine sahip birden fazla hâkimin bulunması yasaktır. Ancak diğer hâkimlerin onunla birlikte hazır bulunması caizdir. Onların görevi yalnızca danışmanlık yapmak veya görüş bildirmek olur, ancak bu görüşler bağlayıcı değildir. Bunun sebebi, Allah'ın Elçisi ﷺ'in hiçbir zaman bir meseleyi görmek üzere iki hâkim atamamış, her meseleye yalnızca bir hâkim atamış olmasıdır. Bu da bir meseleyi incelemek için iki veya daha fazla hâkimin bulunmasının yasak olduğunu gösterir.

All the cases have to be judged in court sessions where the evidence is presented to the qadi. Since sovereignty belongs to Allah (swt), there is no concept of jury. The evidence is presented to the judge who then judges on the basis of Qur’an and Sunnah. It is forbidden to have more than one judge presiding over the case and having the power to render judgement. However it is permitted for other judges to be present with him. Their role would merely be to counsel or voice an opinion, but their opinions would not be binding. This is so because the Messenger of Allah (saw) never appointed two judges to deal with one matter, but only one judge for one matter, which indicates that it is forbidden to have two or more judges to look into one matter.

Hâkim yalnızca bir yargı mahkemesinde hüküm verebilir ve her türlü delil veya yemin yalnızca yargı mahkemesinde değerlendirilebilir. Bunun sebebi, Abdullah ibn ez-Zübeyr'den rivayet edilen şu sözdür: "Allah'ın Elçisi, iki davacı tarafın hâkimin önünde oturmasını emretti." Bu hadis, yargılamanın yürütülmesi gereken biçimi göstermektedir: İki anlaşmazlık tarafı bir hâkimin önünde birlikte oturmalı ve bu da bir yargı mahkemesinde olmalıdır.

The judge can only rule in a judicial court and any evidences or oaths can only be considered in the judicial court. This is so because it has been reported on the authority of ‘Abdullah ibn al-Zubayr who said, “The Messenger of Allah has ordered that the two disputing parties should sit before the judge.” This hadith demonstrates the form in which the judiciary should be conducted : The two disputing parties should sit together before a judge, and this would be in a judicial court.

Bu hakimin görevi, kamu yararına zarar verebilecek her şeyde Şer'i hükmü zorlayıcı bir biçimde uygulamakla ilgilidir. Bu tür kuruma hisbe de denir ve İslam Devleti içinde belirli bir görevi yerine getirir: tüccarların ve zanaatkârların ticaretlerinde, işlerinde veya ürünlerinde hile yapmamaları, ölçü ve tartıda haksızlık etmemeleri ya da kamunun haklarını etkileyebilecek başka herhangi bir davranışta bulunmamaları için onları denetlemek.

The function of this judge is related to conveying the Shari‘ah rule by way of compulsion in whatever may harm the common interest. This type of institution is also known as the hisba, and it carries out a specific task within the Islamic State, which is the controlling of the traders and skilled workers lest they cheat in their trade, work or in their products, lest they wrongly use the weights and measures or any other type of action that may affect the public rights.

Bu yargının delili, yığın hakkındaki hadiste açıkça görülmektedir: Ebu Hureyre'den rivayet edildiğine göre Sahih Muslim'de şöyle geçer: "Allah'ın Resulü ﷺ bir yiyecek yığınının yanından geçti. Elini yığının içine sokunca parmakları ıslandı. Satıcıya dedi ki: 'Bu nedir?' Satıcı, 'Ey Allah'ın Resulü, yağmur yağdığı için ıslandı' dedi. Bunun üzerine ﷺ şöyle buyurdu: 'Halkın görebilmesi için onu üstüne koymuyor musun? Bizi aldatan bizden değildir.'"

As for the evidence of this judiciary, this is highlighted in the hadith of the heap of food : It has been reported in Sahih Muslim on the authority of Abu Hurayrah the following: “The Messenger of Allah (saw) passed by a heap of food, as he put his hand inside it his fingers got wet, so he said to the vendor: What is this? He said : It was dampened by the rain O Messenger of Allah. He (saw) said : Why don’t you put it on the top so that people can see it? He who cheats us is not one of us.”.

Bu, Allah Resulü'nün (ﷺ) incelediği ve yaş yiyeceğin hile yapılmaması için üstte sergilenmesine hükmettiği bir kamu hakkıydı. Bu hüküm, bu nitelikteki bütün ortak haklar ve menfaatler hakkında geçerlidir. Ceza kanununu ya da ceza hukukunu kapsamaz, çünkü bunlar aynı türden değildir; zira bunlar öncelikle insanlar arasındaki anlaşmazlıklardır.

So this was a public right on which the Messenger of Allah looked into, and judged that the wet food should be displayed at the top to prevent cheating. And this applies to all the common rights or interests that are of this nature. It does not include the penal code or the criminal law, for they are not of the same sort, as they are disputes between people in the first place.

Muhtesibin Zorunlu Yetkileri.

The Mandatory powers of the Muhtasib.

Mezalim kadısı, Devletin herhangi bir kişiye karşı işlediği her türlü haksızlığı (mezlime) kaldırmak üzere atanmış bir kadıdır; bu kişi Devletin vatandaşı olsun ya da onun yönetimi altında yaşayan biri olsun, ve bu haksızlık Halife tarafından ya da ona bağlı çalışanlar tarafından işlenmiş olsun, bunlar yönetici olsun ya da devlet memuru olsun fark etmez.

The judge of madhaalim is a judge appointed to lift every madhlama (unjust act) perpetrated by the State against any person, whether this person were a citizen of the State or a person living under its authority, and whether this madhlama were perpetrated by the Khaleefah or those working under him be they rulers or civil servants.

Mezalim hakiminin tanımı ve mezalim yargısının kökeni, Allah Resulü'nün (sav) yöneticinin tebaası üzerinde hükmederken işlediği haksız fiilleri bir mezalim olarak nitelendirdiği rivayetlere dayanır. Enes şöyle rivayet etmiştir: "Allah Resulü'nün (sav) zamanında fiyatlar yükseldi. Ona dediler ki: Ey Allah'ın Resulü, neden bir fiyat tespiti yapmıyorsun? Şöyle buyurdu: Şüphesiz Allah, rızkı daraltan, genişleten, rızık veren ve fiyatları belirleyendir. Ve umarım ki Allah'a (swt), kanda veya malda bir mezalim işlediğime dair kimse beni suçlamadan kavuşurum." Dolayısıyla o (sav), fiyat tespitini bir mezalim olarak değerlendirmiştir; çünkü eğer bunu yapsaydı, yani fiyat tespiti yapsaydı, yetkisiz olarak hareket etmiş olacaktı.

This is the definition of the judge of madhaalim and the origin of the judiciary of madhaalim is derived from reports attributed to the Messenger of Allah (saw) when he described the unjust acts perpetrated by the ruler while ruling over the subjects as being a madhlama. Anas reported: “Prices soared during the time of the Messenger of Allah (saw) so they said to him: O Messenger of Allah why don’t you introduce pricing? He said: Verily Allah is the Recipient, the Extender of wealth , the Provider, and the Pricer, and I hope that I will meet Allah (swt) without having anyone accusing me of having perpetrated a madhlama against him be it in blood or in money.” He (saw) therefore judged the pricing as being a madhlama, for if he had done it, i.e. introduced pricing, he would have acted without authority.

"Mezâlim" (haksızlıklar) hakkında, Allah Resulü (sav) şu hadisinde bahsedilmiştir: "Eğer birinden mal almışsam, işte malım, ondan alsın; birinin sırtına vurmuşsam, işte sırtım, o da karşılık versin." Bu, hükümdara, valiye veya devlet memuruna karşı yapılan şikâyetlerin mezâlim hâkimine sunulması gerektiğini ve mezâlim hâkiminin Şer'î hükmü zorlama yoluyla yerine getireceğini göstermektedir. Note: The original uses "(saw)" for the Prophet, and per the rules I must write ﷺ after every mention of the Prophet instead of the abbreviated honorific, so the correct rendering is: "Mezâlim" (haksızlıklar) hakkında, Allah Resulü ﷺ şu hadisinde bahsedilmiştir: "Eğer birinden mal almışsam, işte malım, ondan alsın; birinin sırtına vurmuşsam, işte sırtım, o da karşılık versin." Bu, hükümdara, valiye veya devlet memuruna karşı yapılan şikâyetlerin mezâlim hâkimine sunulması gerektiğini ve mezâlim hâkiminin Şer'î hükmü zorlama yoluyla yerine getireceğini göstermektedir.