7.3.4 Mal Çeşitleri
7.3.4 Types of Property
İslam, Ekonomik Sistem içinde üç tür mülkiyet tanımlamıştır. Bunlar: Bireysel Mülkiyet, Kamu Mülkiyeti ve Devlet Mülkiyeti'dir.
Islam has defined three types of property within the Economic System. These are : Individual Property, Public Property and State Property.
Bireysel Mülkiyet
Individual Property
Allah (c.c.) insanların sermayeden yararlanmasına izin vermiştir; bu yararlanma ister tüketmek, ister kullanmak, ister değiştokuş etmek yoluyla olsun. İslam, mülkiyeti birey için yasal bir hak kılmış ve kişinin sahip olabileceği servet miktarına bir sınır koymamıştır. Buna göre insanlar, hayvanlar, para, araba ve giysiler gibi taşınır mallara; ya da arazi, evler veya fabrikalar gibi taşınmaz mallara sahip olabilirler.
Allah (swt) has permitted human beings to utilise capital, whether by consuming, using or exchanging it. Islam has made ownership a legal right for the individual, and it does not impose a limit on the amount of wealth that one can own. Accordingly, people may own moveable property, such as livestock, money, cars and clothes, or immoveable property such as land, houses or factories.
Ancak Şeriat, mülkiyetin elde edilme yollarını da kontrol ederek insanların servet üzerindeki hakkı adil bir biçimde kazanmasını sağlar; ayrıca servetin harcanma biçimlerini de düzenler.
However, the Shari’ah controls the means of ownership such that people acquire the right to wealth in a just manner, and it also regulates the ways in which it is disposed of.
Mülkiyet Sebepleri
Means of Ownership
Mülkiyet, zenginliğe sahip olmanın birçok yolu vardır. Bunlardan biri çalışmaktır; bu, kişinin kendi nam ve hesabına ya da başkaları için ücret karşılığında yapılan çalışmadır. Buna, tarım, madencilik, ticaret gibi İslam'ın izin verdiği her türlü çalışma dahildir. İslam'ın izin verdiği diğer mülkiyet yolları arasında miras, Devlet mülkünden vatandaşlara yapılan tahsisler, hibeler, diyet ve mehir bulunmaktadır.
There are a variety of ways in which ownership of wealth can be achieved. Work is one example of this, whether it be for ones self or for others in exchange for a wage. This includes any type of permitted work, such as farming, mining, trading etc. Other means of ownership which Islam has permitted include inheritance, grants of the States property to citizens, gifts, blood money or dowry.
İslam, servetin kazanılma ve yatırılma yollarını kısıtlar; kumar, dolandırıcılık, hırsızlık ve rüşvet gibi uğraşları ile şarap, domuz, haç ve diğer haram eşyaların ticaretini yasaklayarak bunu yapar.
Islam restricts the means in which wealth can be earned or invested by forbidding persuits such as gambling, fraud, theft and bribery, or trading in wine, pigs, crosses and other forbidden items.
Kamu Mülkiyeti
Public Property
Bu, İslam'ın bütün Müslümanların ortak mülkü kıldığı, bireylerin bunlardan yararlanmasına izin verilen ancak bunları kendi özel mülkleri olarak sahip olmaları yasaklanan mallar olarak tanımlanmaktadır.
This is defined as the commodities which Islam has made the property of Muslims as a whole, such that individuals are allowed to utilise them, but are forbidden from owning them as their own property.
Bu mallar üç ana kategoriye girer:
These commodities come under three main categories :
a) Toplumun günlük yaşamının düzgün biçimde sürebilmesi için vazgeçilmez olan kamusal kaynaklar. Bu kategoriye su ve petrol rezervleri gibi şeyler girer. Muhammed ﷺ şöyle buyurmuştur: "İnsanlar üç şeyde ortaktır: su, otlaklar ve ateş."
a) The utilities of the community without which the everyday life of the community cannot properly function. Under this category comes things like water or oil reserves. Muhammad (saw) said, “The people are partners in three things : water, pastures and fire.”.
Ancak bu düzen yalnızca bu üç şeyle sınırlı değildir; tüm toplumun ortak ihtiyacı olan her şeyi kapsar. Bu tür amaçlar için kullanılan tüm makineler de aynı şekilde kamu malı sayılır; kamu kullanımı için su çekmek, su tüketicilere iletmek için kullanılan borular, ya da hidroelektrik santraller ile bunların elektrik direkleri ve dağıtım kabloları gibi araçlar bu kapsamdadır.
However, the order is not restricted to these three things, but it includes everything that is a common need for the whole community. All machinery used for such purposes is similarly regarded as public property, like that required for drawing water for public use, the pipes for transporting water to consumers, or hydro-electric power stations and their pylons and distribution cables etc.
b) Doğası gereği bireyin mülkü olamayan mallar; denizler, nehirler, kamu parkları, camiler ve kamu yolları gibi. Allah'ın Resulü ﷺ şöyle buyurmuştur: "Mina'ya kim önce ulaşırsa, orası onundur."
b) Commodities that by their nature cannot be an individuals property like the seas, rivers, public parks, mosques and public highways. The Messenger of Allah (saw) said, “Whoever reaches Mina first has the right to it.”.
Bu kategori, trenler ve diğer toplu taşıma araçlarını veya kamu yollarının kenarındaki kanalizasyon hatlarını içerir; bunlar bireylerin mülkü olamaz, çünkü halka aittirler.
This category includes trains and other forms of public transportation, or sewerage drains along the public roads; they cannot be an individuals property for they belong to the public.
Kamu Mallarının Kullanılma Yolu
The Way of Utilising the Public Property
Kamu mülkiyeti tüm Müslümanların mülkü olduğuna göre, bundan yararlanmak her bireyin hakkıdır. Eğer bu mülkiyetin malları su, otlak, elektrik, kamu yolları, nehirler ve denizler gibi her kişinin doğrudan kullanabileceği türden ise, kişinin bunlardan kendi başına yararlanmasına izin verilir.
Since the Public Porperty is the property of all Muslims, it is accordingly the right of every individual to enjoy its utilisation. If the commodities of this property are such that every person can utilise them directly, like water, pasture, electricity, public roads, rivers and seas, then he is allowed to do so by himself.
Ancak Kamu Mülkiyeti kapsamındaki mallar, petrol ve madenler gibi her bireyin doğrudan yararlanmasının kolay olmadığı türdense, bunları çıkarmak ve gelirlerini Beytülmal'e toplamak Devlet'in görevidir; Halife de bu gelirden tüm Müslümanların yararına olacak şekillerde harcama yapar. Halife'nin, ürünlerin ve gelirlerin dağıtımını çeşitli yollarla yürütmeye karar vermesi de mümkündür:
However, if the commodities of Public Property are such that they are not easy for every individual to make use of directly, like oil and minerals, then it is for the State to mine them and collect their revenues in Bait al-Mal and for the Khaleefah to spend from it in ways that are useful to all Muslims. It is possible that he decides to undertake the distibution of the products and revenues in a variety of ways :
a) Kamu Mülkiyeti mallarının işletilmesi ve çıkarılması ile kamu binaları, personel, danışmanlar, uzmanlar, makineler ve fabrikalar için harcanabilir.
a) It can be spent on the running and mining of Public Property commodities, as well as on public buildings, staff, advisors, experts, machinery and factories.
b) Müslümanlar ortak sahibi oldukları mallar olduğu için bu gelir Müslümanlar için harcanabilir. Devlet başkanı suyu, gazı, yağı veya elektriği onlara ücretsiz dağıtabilir ya da Müslümanların durumuna göre, genel refahları için gelirlerinden onlara para verebilir.
b) It can be spent upon the Muslims since they are the common owners of the commodities. He can distribute amongst them things like water, gas, oil or electricity without charge or he can grant them money from their revenues according to the situation of Muslims for their general betterment.
c) Bu mülkten elde ettiği geliri cihada ve cihadın gerektirdiği şeylere harcayabilir; örneğin cephane fabrikalarının kurulması, ordunun oluşturulması ve devletin halka sağlamakla yükümlü olduğu Beytülmâl'in diğer zorunlu giderleri gibi.
c) He can take from it revenue to spend on jihad and what the jihad requires such as ordinance factories, establishing the army and other expenses of Bait al-Mal which are obligatory for the State to provide for the people.
3. Devlet Malı
3. The State Property
Bu, kamu hakkıyla ilgili olan ve Kamu Mülkiyetine dahil edilmeyen her türlü arazi ve bina varlığını kapsar. Dolayısıyla Devlet Mülkiyeti, arazi, binalar ve taşınır mallar gibi bireysel mülkiyete konu olabilen şeylerden oluşur. Bu kategoriye devlet dairesi binaları veya devlet parası da dahildir. Kamunun bunlar üzerinde hakkı vardır ve bu nedenle bunların işletilmesi ve kullanımının denetimi Halife'ye (yani Devlete) verilmiştir, çünkü kamu hakkıyla ilgili her şeye, örneğin çöllere, dağlara, nehir kıyılarına, sahiplerine ait olmayan işlenmemiş topraklara, Devletin satın alıp oturmaya elverişli hale getirdiği veya savaşta düşmandan ele geçirdiği binalara ve mülklere, örneğin devlet dairesi binalarına, okullara, hastanelere ve benzerlerine ilişkin yetkilerini kullanma sorumluluğu ona aittir.
This includes every commodity of land or building which is connected to the right of the public and is not included in the Public Property. So the State Property consists of things that are liable to individual possession such as land, buildings and moveable things. Included within this category are state office buildings, or state money. The public has a right to these and therefore their running and control over use is given to the Khaleefah (i.e. to the State) because he has the resposibility to exercise his powers regarding everything that is associated with the public right, like deserts, mountains, river banks, uncultivated lands not owned by people, buildings and property which the State has purchased and made suitable for dwelling, or has captured from enemies in war like state department buildings, schools, hospitals and the like.
Devlet, arazi ve binalar gibi mülkünden bireylere verme hakkına sahiptir; çünkü Halife, bunları halka mülkiyet ve intifa esasıyla verebilir, yalnızca intifa esasıyla verebilir veya kişilere ölü arazileri ekip biçme izni verilebilir ve böylece onun mülkiyetini elde edebilirler. Devlet mülkünün hangi şekilde kullanılırsa kullanılsın, bu vatandaşların iyiliği içindir.
The State has the right to give of its property to individuals, such as lands and buildings, because the Khaleefah can give them to the people on an ownership and utilisation basis, or on the basis of utilisation only, or people can be permitted to cultivate dead land and thereby acquire its ownership.Whichever way the State Property is used, it is for the good of the citizens.
Bu mülkiyet ilkeleri sayesinde İslam, her insanın Yaratıcısı tarafından kendisine hak ettiği şeyi almasını sağlar; örneğin yalnızca üretim sürecine katılanların servet üzerinde hak sahibi olduğu Kapitalist sistemden farklı olarak. Aynı zamanda, bireylerin ne kadar mülk sahibi olabilecekleri konusunda bir sınır koymadan, bireylere ekonomiye tam olarak katılmaları için tam bir teşvik sunar. Ayrıca, Allah (SWT)'un kendilerine bahşettiği servet üzerindeki insanların haklarını garanti altına alır ve açgözlü bireylerin bunu başkalarının zararına sömürmesini ve tekelleştirmesini engeller.