Voor het eerst gedocumenteerd in de late Bronstijd, ongeveer 3200 jaar geleden, is de naam Palestina (Grieks: Παλαιστίνη; Arabisch: فلسطين, Filastin) de conventionele naam die tussen 450 v.Chr. en 1948 n.Chr. gebruikt werd om een geografisch gebied tussen de Middellandse Zee en de Jordaan aan te duiden, evenals enkele aangrenzende landen. Dit werk onderzoekt de ontwikkeling van het concept, de geschiedenis, identiteit, talen en culturen van Palestina, van de late Bronstijd tot het moderne tijdperk. Bovendien wordt de geschiedenis van Palestina in het Westen vaak onderwezen als de geschiedenis van een land, en niet als de Palestijnse geschiedenis of de geschiedenis van een volk. Dit boek daagt de koloniale benadering van Palestina uit en de schadelijke mythe van een land zonder volk (Masalha 1992, 1997), en pleit ervoor de geschiedenis van Palestina te lezen met de ogen van de inheemse bevolking van Palestina.

First documented in the late Bronze Age, about 3200 years ago, the name Palestine (Greek: Παλαιστίνη; Arabic: فلسطين , Filastin), is the conventional name used between 450 BC and 1948 AD to describe a geographic region between the Mediterranean Sea and the Jordan River and various adjoining lands. This work explores the evolution of the concept, histories, identity, languages and cultures of Palestine from the Late Bronze Age to the modern era. Moreover, Palestine history is often taught in the West as a history of a land, not as Palestinian history or a history of a people. This book challenges colonial approach to Palestine and the pernicious myth of a land without a people (Masalha 1992, 1997) and argues for reading the history of Palestine with the eyes of the indigenous people of Palestine.

De Palestijnen zijn de inheemse bevolking van Palestina; hun lokale wortels liggen diep in de bodem van Palestina, en hun autochtone identiteit en historische erfenis gingen ruimschoots vooraf aan het ontstaan van een lokale, pas opkomende Palestijnse nationale beweging in de late Ottomaanse periode en aan de komst van het Zionistische kolonisatiestreven van kolonisten vóór de Eerste Wereldoorlog.

The Palestinians are the indigenous people of Palestine; their local roots are deeply embedded in the soil of Palestine and their autochthonous identity and historical heritage long preceded the emergence of a local Palestinian nascent national movement in the late Ottoman period and the advent of Zionist settler-colonialism before the First World War.

Friedrich Nietzsche betoogde dat geschiedenis altijd geschreven wordt vanuit en met een bepaald perspectief, en dat het verleden er anders uitziet vanuit verschillende perspectieven, hoewel sommige perspectieven empirisch waarheidsgetrouwer of minder vertekenend zijn dan andere. Dit werk beoogt niet een grote verhaallijn of een metanarratief voor Palestina te scheppen, als manier om de stichtingsmythen van het zionisme te spiegelen of na te bootsen. Het overwegen van alternatieve en kritische perspectieven en het zoeken naar bewijs en empirische onderbouwing staan echter ook centraal in kritische geschiedschrijving. Aan de hand van een breed scala aan hedendaags bewijsmateriaal, getuigenissen en bronnen past dit boek een benadering met meerdere perspectieven toe op de geschiedenis van Palestina doorheen de tijd, waarbij steeds rekening wordt gehouden met de werkelijkheid van het land en zijn inheemse bevolking. Het betoogt verder dat de meerlijnige evolutie van de conceptuele ervaring van Palestina, met haar onvoorziene wendingen in tijd en ruimte, draait om de algemene en concrete ideeën die de historische en fundamentele kenmerken en geleefde ervaringen van Palestina en zijn inheemse bevolking vertegenwoordigen.

Friedrich Nietzsche argued that history is always written from and with a particular perspective and the past looks different from different perspectives, although some perspectives are empirically more truthful or less distorting than others. This work is not aimed at creating a grand narrative or a metanarrative for Palestine, as a way of mirroring or mimicking the foundational myths of Zionism. However, considering alternative and critical perspectives and looking for proof and empirical evidence are also central to critical historical writing. Using a wide range of contemporary evidence, testimony and sources, this book applies a multiple-perspective approach to the history of Palestine across time, while always keeping in mind the realities of the country and its indigenous people. It further argues that multi-linear evolution of the conceptual experience of Palestine, with its unanticipated twists and turns over time and space, centre on the general and concrete ideas which represent the historical and fundamental characteristics and lived experiences of Palestine and its indigenous people.

De geopolitieke eenheid en de gecontextualiseerde voorstellingen (en de inheemse benadering) van Palestina zijn diep verankerd in het collectieve bewustzijn en de empirische ervaringen van de inheemse bevolking van Palestina en in het multiculturele en gedeelde oude verleden.

The geo-political unit and contextualised representations (and indigenous framing) of Palestine are deeply rooted in the collective consciousness and empirical experiences of the indigenous people of Palestine and the multicultural and shared ancient past.

De naam Palestina is vanaf de late bronstijd (vanaf 1300 v.Chr.) de meest gebruikte. De naam komt voor in talloze geschiedenisboeken, in ‘Abbasidische inscripties uit de provincie Jund Filastin (Elad 1992), in islamitisch numismatisch bewijsmateriaal, in kaarten (waaronder ‘wereldkaarten’ die teruggaan tot de klassieke oudheid), in Filistijnse munten uit de ijzertijd en de oudheid, en in enorme hoeveelheden Umayyadische en ‘Abbasidische munten van Palestina met de muntnaam Filastin. Zoals we hieronder zullen zien, verwezen de manuscripten van de middeleeuwse Genizah van al-Fustat (het oude Caïro) eveneens naar de arabisch-moslimse provincie Filastin (Gil 1996: 28‒29). Vanaf de late bronstijd maakten de namen die voor de regio werden gebruikt, zoals Djahi, Retenu en Cana’an, allemaal plaats voor de naam Palestina.

The name Palestine is the most commonly used from the Late Bronze Age (from 1300 BC) onwards. The name is evident in countless histories, ‘Abbasid inscriptions from the province of Jund Filastin (Elad 1992), Islamic numismatic evidence maps (including ‘world maps’ beginning with Classical Antiquity) and Philistine coins from the Iron Age and Antiquity, vast quantities of Umayyad and Abbasid Palestine coins bearing the mint name of Filastin. As we shall see below, the manuscripts of medieval al-Fustat (old Cairo) Genizah also referred to the Arab Muslim province of Filastin (Gil 1996: 28‒29). From the Late Bronze Age onwards, the names used for the region, such as Djahi, Retenu and Cana’an, all gave way to the name Palestine.

Gedurende de Klassieke en Late Oudheid – een term die historici gebruiken voor de periode tussen de 3e en 8e eeuw na Christus, een overgangsperiode van de Klassieke Oudheid naar de Middeleeuwen in de Middellandse Zee-wereld, Europa en het Nabije Oosten – bleef de naam Palestina de meest gangbare. Bovendien verwierf in de loop van de Romeinse, Byzantijnse en islamitische periodes de opvatting en politieke geografie van Palestina een officiële bestuurlijke status. Dit werk stelt zich tot doel de meervoudige oorsprong en de evolutie van het concept Palestina te verklaren en in context te plaatsen, geografisch, cultureel, politiek en bestuurlijk. Het wil ook aantonen hoe de naam ‘Palestina’ in de oude geschiedenis het meest gangbaar en formeel werd gebruikt. Het betoogt dat de legende van de ‘verovering van Kanaän door de Israëlieten’ en andere grote verhalen van het Oude Testament (of ‘Hebreeuwse Bijbel’) – een bibliotheek van boeken die over meerdere eeuwen is opgebouwd – mythische verhalen zijn die zijn ontworpen om een valse beeldvorming te ondersteunen, en geen op bewijs gebaseerde geschiedenis die waarheid en begrip bevordert. Verder betoogt het dat academische en schoolse geschiedenisprogramma’s gebaseerd moeten zijn op in context geplaatste historische feiten, empirisch bewijs, archeologische en wetenschappelijke ontdekkingen, en niet op conventionele opvattingen of de fictieve verhalen van het Oude Testament en religieus-politieke dogma’s die herhaaldelijk worden gereproduceerd in het belang van machtige elites.

Throughout Classical and Late Antiquity – a term used by historians to describe a period between the 3rd and 8th centuries AD, a transitional period from Classical Antiquity to the Middle Ages in the Mediterranean world, Europe and the Near East – the name Palestine remained the most common. Furthermore, in the course of the Roman, Byzantine and Islamic periods the conception and political geography of Palestine acquired official administrative status. This work sets out to explain and contextualise the multiple beginnings and evolution of the concept of Palestine, geographically, culturally, politically and administratively. It also seeks to demonstrate how the name ‘Palestine’ was most commonly and formally used in ancient history. It argues that the legend of the ‘Israelites’ conquest of Cana’an’ and other master narratives of the Old Testament (or ‘Hebrew Bible’) – a library of books built up across several centuries – are myth-narratives designed to underpin false consciousness, not evidence-based history which promotes truth and understanding. It further argues that academic and school history curricula should be based on contextualised historical facts, empirical evidence, archaeological and scientific discoveries, not on conventional opinions or the fictional narratives of the Old Testament and religio-political dogmas repeatedly reproduced in the interest of powerful elites.

De bekende Engelse historicus en auteur van de Verlichting, Edward Gibbon, merkte in 1776 op dat ‘Foenicië en Palestina voor altijd zullen leven in het [collectieve] geheugen van de mensheid’. Gibbon merkte ook scherpzinnig op dat de Romeinen, Perzen en Arabieren Palestina wilden om de buitengewone vruchtbaarheid van de bodem, de rijkdom en schoonheid van zijn steden en de zuiverheid van zijn lucht (Gibbon 1838, dl. 1: 40; 1840, dl. 5: 173).

The celebrated English historian and Enlightenment author Edward Gibbon, writing in 1776, noted that ‘Phoenicia and Palestine will forever live in the [collective] memory of mankind’. Gibbon also astutely observed that the Romans, Persians and Arabs wanted Palestine for the extraordinary fertility of its soil, the opulence and beauty of its cities and purity of its air (Gibbon 1838, Vol. 1: 40; 1840, Vol. 5: 173).

Tegenwoordig wordt het begrip ‘land’ vaak verward met het moderne concept van de ‘natiestaat’, maar dit was niet altijd zo, en landen bestonden al lang voor het nationalisme of het ontstaan van metanarratieven over de natiestaat. De opvatting van Palestina als geopolitieke eenheid en als land (Arabisch: bilad of qutr), met zich ontwikkelende grenzen, heeft zich historisch ontwikkeld en blijft zich ontwikkelen. De identiteit en culturen van Palestina zijn levende organismen: ze veranderen, evolueren en ontwikkelen zich. Dit werk onderzoekt de voorstelling van Palestina door de tijd heen als een mengeling van het waargenomene en het bedachte enerzijds, en de geleefde werkelijkheid van het land anderzijds. Het zich ontwikkelende idee van Palestina wordt hier geplaatst binnen vijf fundamentele uitgangspunten, die eveneens draaien om de principes van menselijke handelingsbekwaamheid, context en geleefde ervaringen.

Today the idea of a country is often conflated with the modern concept of ‘nation-state’, but this was not always the case and countries existed long before nationalism or the creation of metanarratives for the nation-state. The conception of Palestine as a geo-political unit and a country (Arabic: bilad or qutr), with evolving boundaries, has developed historically and continues to do so. The identity and cultures of Palestine are living organisms: they change, evolve and develop. This work explores the representation of Palestine over time as a mixture of the perceived and conceived and the lived realities of the country. The evolving idea of Palestine is framed here within five basic assumptions which also centre on the principles of human agency, context and lived experiences:

• Palestina is het individuele en collectieve land (bilad) – in moderne termen: watan of mawtin (‘thuisland’) – van het Palestijnse volk: de inheemse bevolking van het historische Palestina (Filastin al-Tarikhiyyah) en de geïnding geïmmigreerde bewoners van Palestina. Het Palestijnse volk (individueel en collectief) heeft een multireligieuze en multiculturele erfenis en een meerlagige identiteit die diep geworteld is in het verre verleden (Farsoun 1997).

• Palestine is the individual and collective bilad (country) – in modern terms: watan, or mawtin (‘homeland’) – of the Palestinian people: the indigenous people of historic Palestine (Filastin al-Tarikhiyyah) and the indigenised immigrants in Palestine. The Palestinian people (individually and collectively) have a multifaith and multicultural heritage and a multi-layered identity deeply rooted in the ancient past (Farsoun 1997).

De Palestijnse geschiedenis is een huis met vele woningen – om een uitdrukking te gebruiken die de overleden Libanese historicus Kamal Salibi bedacht in verband met de moderne geschiedenis van Libanon. Het culturele pluralisme van Palestina en de gelaagde identiteit van de Palestijnen (als individuele en collectieve actoren) moeten worden geplaatst binnen hun zich ontwikkelende sociale, culturele en politieke context en de feitelijke historische omstandigheden.

• Palestinian history is a house of many mansions – to echo an expression coined by the late Lebanese historian Kamal Salibi in connection with the modern history of Lebanon. The cultural pluralism of Palestine and the multi-tier identity of the Palestinians (as individual and collective agencies) must be situated within their evolving social, cultural and political context and actual historical circumstances.

De multiculturele dimensies van het Palestijn-zijn en het gelaagde politieke bestel van Palestina zijn hier geworteld in de levende geschiedenis en levende ervaringen van de inheemse bevolking van Palestina en de geplaatste immigranten die zich in het land hebben gevestigd.

• The multicultural dimensions of Palestianness and the textured polity of Palestine are grounded here in the living history and living experiences of the indigenous people of Palestine and the Palestinised immigrants in the country.

Van bijzonder belang zijn hier de verstedelijkingsprocessen, het ontstaan van vroege stadstaten en staatsvorming in Palestina. In tegenstelling tot de beweringen over de tribale organen van de staat in het Arabische Midden-Oosten, betoogt dit boek dat de vroege staatsvorming in Palestina en het bredere Nabije Oosten een product was van verstedelijkingsprocessen. Deze processen begonnen in de vroege Bronstijd, rond 3200 v.Chr., en gingen gepaard met het ontstaan van grote stedelijke centra in Palestina: gelaagde stedelijke sociale ruimten, in vergelijking met de wat kleinere en egalitairdere chalcolithische nederzettingen in het land (4000‒3200 v.Chr.). In de loop van de verstedelijking in de vroege Bronstijd in de grote stedelijke centra van het land, elk ongeveer 100‒400 dunam groot, verschenen het Semitische alfabet, een gelaagde samenleving, openbare gebouwen, paleizen, tempels, torens en verdedigingssystemen. Enkele van de stedelijke centra die in het vroege-Bronstijd-Palestina ontstonden, waren Jericho, Gaza, Tell al-Ajjul, Tell al-Sakan, Tell al-Tell, Jeruzalem, Tell Dothan, Tell Taannek en Tell al-Mutasallim, dat laatste de archeologische vindplaats van de machtige stadstaat Megiddo, die tijdens de Bronstijd ontstond (Taha 2017: 6‒11; De Vaux 1966). Het werk onderzoekt tevens de wisselwerking tussen Palestijnse steden in de loop van de geschiedenis en het omringende plattelandsleven, alsook de bredere regionale context. In dit verband zijn Henri Lefebvres drie bestanddelen van de sociale productie van stedelijke ruimten – waargenomen, bedachte en beleefde ervaringen (Lefebvre 2011) – relevant voor de manier waarop het multiculturele stedelijke Palestina – Caesarea-Palaestina (ook bekend als Caesarea Maritima; Arabisch: Qaysariah), Gaza (Ghazzah)

• Of particular interest here are the urbanisation processes, the emergence of early city city-states and state formation in Palestine. Contrary to the claims about the tribal organs of the state in the Arab Middle East, this book argues that early state formation in Palestine and the wider Near East was a product of urbanisation processes. These processes began in the Early Bronze Age at around 3200 BC and were associated with the emergence of great urban centres in Palestine – stratified urban social spaces in comparison with the somewhat smaller and more egalitarian Chalcolithic localities in the country (4000‒3200 BC). In the course of the Early Bronze Age urbanisation in the great urban centres in the country, each about 100‒400 dunums in size, was accompanied with the appearance of the Semitic alphabet, stratified society, public buildings, palaces, temples, towers and fortification systems. Some of urban centres which emerged in Early Bronze Age Palestine were represented in Jericho, Gaza, Tell al-Ajjul, Tell al-Sakan, Tell al-Tell, Jerusalem, Tell Dothan, Tell Taannek and Tell al-Mutasallim – the latter being the archaeological site of the powerful city-state of Megiddo which emerged during the Bronze Age (Taha 2017: 6‒11; De Vaux 1966). The work will also explore the interaction of Palestinian cities across history with their surrounding rural life and the wider regional context. In this respect, Henri Lefebvre’s three constituents of the social production of urban spaces – perceived, conceived and lived experiences (Lefebvre 2011) – are relevant to the way multicultural urban Palestine – Caesarea-Palaestina (also known as Caesarea Maritima; Arabic: Qaysariah), Gaza (Ghazzah)

Ascalon ('Asqalan), Nablus, al-Ramla, Jeruzalem, Akko (Arabisch Akka; Grieks: Ptolemais), Nazareth, Jaffa, Tiberias, Beisan, Safad – zij ontwikkelden zich historisch. Grieks, Romeins en Byzantijns stedelijk ontwikkelingsproces en stedenbouw bleven onder de islam in de Middeleeuwen behouden, en deze stedenbouw is vandaag nog zichtbaar in de Arabisch-islamitische middeleeuwse Oude Stad van Jeruzalem, een stad wier stedenbouw en architectuur tot de best bewaarde middeleeuwse steden ter wereld behoren.

Ascalon (‘Asqalan), Nablus, al-Ramla, Jerusalem, Acre (Arabic Akka; Greek: Ptolemais) Nazareth, Jaffa, Tiberias, Beisan, Safad – evolved historically. Greek, Roman and Byzantine urbanisation processes and urban planning were maintained under Islam in the Middle Ages and this urban planning is still visible today in the Arab Islamic medieval Old City of Jerusalem, a city whose urban planning and architecture are among the best surviving medieval cities in the world.

Sommige Arabische schrijvers en kunstenaars die het politieke en nationale doel van Palestina of het pan-Arabisme promoten, maken metanarratieven die de Palestijnse nationale identiteit of het Arabisch nationalisme ouder voorstellen dan ze in werkelijkheid zijn. Bovendien bestond de bevolking van Palestina (Arabisch: sha’b Filastin) tot de opkomst van het anachronistische Europese politieke zionisme aan het begin van de 20e eeuw uit Arabische moslims, Arabische christenen en Arabische joden. Het binaire onderscheid tussen Arabier en jood in Palestina, dat een weergave is van het Israëlisch-zionistisch/Palestijnse conflict, is historisch gezien zeer misleidend. Het Palestijnse volk ervaart zijn land Palestina zowel individueel als collectief. Hoewel het zionistisch kolonialisme hun inheemse recht op zelfbeschikking in hun historische thuisland schond, en zij leven onder koloniale bezetting of in ballingschap en zelden in de gelegenheid worden gesteld voor zichzelf te spreken, blijven zij spreken van Biladuna1 Filastin (‘Ons land, Palestina’;2 in de volkstaal: bladna Falastin) of Filastinuna (‘Ons Palestina’3). Zelfs Palestijnse burgers van Israël spreken vaak van al-blad of bladna (‘Ons land’) als een patriottische manier om mentaal of representationeel de term Israël te vermijden en zich te verbinden met het historische Palestina en het Palestijnse volk als geheel. De termen bilad of biladuna zijn middeleeuwse Arabische termen die al vele eeuwen algemeen in gebruik zijn en diep geworteld zijn in het dagelijks leven van de mensen. In de tweede helft van de 19e eeuw werd de middeleeuwse Arabische term watan (‘thuisland’) beïnvloed door de Europese term patria, en watan raakte nauwer verbonden met de opkomst van moderne vormen van patriottisch thuislandnationalisme (wataniyyah) in Palestina en in de hele Arabische wereld.

Some Arab writers and artists promoting the political and national cause of Palestine or pan-Arabism create metanarratives to depict Palestinian national identity or Arab nationalism as being more ancient than they actually are. Moreover, until the advent of anachronistic European political Zionism at the turn of the 20th century the people of Palestine (Arabic: sha’b Filastin) included Arab Muslims, Arab Christians and Arab Jews. Being a rendering of the Israeli Zionist/Palestinian conflict, historically speaking the binary of Arab versus Jew in Palestine is deeply misleading. The Palestinian people experience their country of Palestine individually and collectively. Although Zionist settler-colonialism violated their indigenous right to self-determination in their historical homeland and they live either under settler-colonial occupation or exiled and rarely allowed to speak for themselves, they continue to speak of Biladuna1 Filastin (‘Our Country, Palestine’;2 vernacularly: bladna Falastin) or Filastinuna (‘Our Palestine’3). Even Palestinian citizens of Israel often speak of al-blad or bladna (‘Our Country’) as a patriotic way of mentally or representationally avoiding the term Israel and connecting with historic Palestine and the Palestinian people as a whole. The terms bilad or biladuna are medieval Arabic terms which have been in common use for many centuries and are deeply rooted in people’s daily lives. In the second half of the 19th century the medieval Arabic term watan (‘homeland’) was impacted by the European term patria, and watan became more closely associated with the rise of modern forms of patriotic homeland nationalism (wataniyyah) in Palestine and throughout the Arab world.