We hebben daar [in Palestina] een land dat overvloedig vruchtbaar en rijk aan geschiedenis is, maar vrijwel zonder inwoners – een land zonder volk, en kijk! Verspreid over de wereld, een volk zonder land. (Lord Shaftesbury, voorzitter van het Palestine Exploration Fund, Palestine Exploration Fund, Quarterly Statement for 1875, Londen, 1875, p. 116)

We have there [in Palestine] a land teeming with fertility and rich in history, but almost without an inhabitant – a country without a people, and look! Scattered over the world, a people without a country. (Lord Shaftesbury, Chairman of the Palestine Exploration Fund, Palestine Exploration Fund, Quarterly Statement for 1875, London, 1875, p. 116)

Centraal in het Victoriaanse ‘vreedzame’ Kruistochtrevivalisme van de negentiende eeuw en de succesvolle opening van het ‘Heilige Land’ voor de geopolitieke en cultureel-religieuze doordringing door Europa, stonden het British Palestine Exploration Fund en de ‘Ordnance Survey of Western Palestine’ tussen 1871 en 1877. Britse wetenschappelijke en technologische vooruitgang op het gebied van kartografie en kadastrale kartering werd volledig ingezet ten dienste van het rijk en het imperialistische expansionisme in het Midden-Oosten.

Central to the Victorian ‘peaceful’ Crusader revivalism of the 19th century and the successful opening of the ‘Holy Land’ to Europe’s geo-political and cultural-religious penetration was the British Palestine Exploration Fund and ‘Ordnance Survey of Western Palestine’ between 1871 and 1877. British scientific and technological advances in cartography and cadastral mapping were fully harnessed for empire and imperial expansionism in the Middle East.

Ordnance Survey (OS) is het nationale kaartenbureau van Groot-Brittannië en behoort tot de grootste kaartenproducenten ter wereld. De naam van het Britse overheidsbureau duidt op de oorspronkelijke militaire en strategische doelen ervan, en de oorsprong ligt in het in kaart brengen van Schotland na de Jacobitische opstand van 1745, toen er geen militaire kaarten en gedetailleerde kennis van de Schotse Hooglanden bestonden. De Britten waren niet de eersten die een instrumentele strategische kartering van Palestina uitvoerden. De eerste moderne kaarten van Palestina, gebaseerd op een instrumentele opmeting en gebruikmakend van de meest geavanceerde wetenschappelijke instrumenten van die tijd, waren al vervaardigd door kolonel Pierre Jacotin, een Franse kaartenmaker en directeur van het Franse militaire opmetingskorps tijdens de expeditie van Napoleon in Egypte en Palestina. In 1799 maakte hij op bevel van Napoleon tientallen geheime kaarten van Egypte, de Sinaï en Palestina. Zes van die kaarten tonen delen van Palestina, vooral de delen van het land waardoor Napoleons leger in februari tot juni 1799 trok. Jacotin werkte na zijn terugkeer naar Frankrijk voort aan deze kaarten, die uiteindelijk in 1826 werden gepubliceerd en algemeen bekend werden als de ‘Jacotin-atlas’. Hierop werd Palestina in het Frans en Arabisch aangeduid als ‘Palestine of Heilig Land’/‘land van al-Quds’ (فلسطين أو أرض قدس) (zie ook Khatib 2003; Karmon 1960: 155–173, 244–253).