Gedurende een groot deel van de ijzertijd (ca. 1200‒600 v.Chr.) bloeide Filistea op dankzij sterke internationale handelsbetrekkingen en, zoals we hieronder zullen zien, ontwikkelde het aan het eind van de 6e en het begin van de 5e eeuw v.Chr. het eerste monetaire systeem van Palestina. Opgravingen op het land en onderwaterarcheologie van scheepswrakken uit Filistea hebben aangetoond dat de Filistijnen een zeer beschaafd volk waren.

Throughout much of the Iron Age (c. 1200‒600 BC) Philistia flourished on strong international trade links and, as we shall see below, developed the first monetary system of Palestine in the late 6th‒early 5th century BC. Terrestrial excavations and underwater archaeology of shipwrecks of Philistia have revealed that the Philistines were a highly civilised people.

Zij waren verfijnde zeelieden en zeer bekwame architecten en stedenbouwkundigen, zeer kunstzinnige pottenbakkers, wevers, ivoor- en metaalbewerkers (Dothan 1992). Net als de Feniciërs ontwikkelden de Filistijnen geavanceerde scheepvaarttechnologie, wat hun reputatie als zeevarende volk waarschijnlijk versterkte. Hoewel hun oorsprong (Egeïsch of Nabije Oosten) door geleerden fel is betwist (Berlin 1997) – waarbij het meest recente onderzoek erop wijst dat zij een inheems volk van de Levant waren (Evian 2017) – zijn er goede redenen om aan te nemen dat de ontwikkeling van de zeer geavanceerde Filistijnse stadstaten in Palestina tot op zekere hoogte leek op de ontwikkeling van de verfijnde oud-Griekse polis. Na verloop van tijd, en duidelijker tijdens de Hellenistische en Romeinse perioden, zouden verschillende steden in Palestina, vooral Ascalon in het zuiden en Ptolemais (Akko) in het noorden, zich ontwikkelen tot typische Griekse poleis. De Griekse term polis (meervoud poleis), ‘stadstaat’, bleef zich in de loop van de oudheid ontwikkelen als de voorouder van stad, staat en uiteindelijk burgerschap; de Griekse term polis (Arabisch madinah) bleef bestaan in de Hellenistische, Romeinse en Byzantijnse perioden en werd gebruikelijk bij de benoeming van steden in het Romeinse en Grieks sprekende Byzantijnse Palestina; hij is ook terug te vinden in de huidige Palestijnse stad Nablus, in de aangepaste naam (oorspronkelijk Neapolis).

They were sophisticated seafarers and highly accomplished architects and urban planners, highly artistic potters and weavers and ivory and metalworkers (Dothan 1992). Like the Phoenicians, the Philistines developed advanced naval technology which probably enhanced their reputation as seafaring people. Although their origin (Aegean or Near Eastern) has been seriously disputed among scholars (Berlin 1997) – with the most recent research suggesting they were an indigenous people of the Levant (Evian 2017) – there are good reasons to assume that the evolution of the highly advanced Philistine city-states in Palestine resembled, to some extent, the evolution of the sophisticated ancient Greek polis. In time, and more noticeably during the Hellenic and Roman periods, several cities in Palestine, especially Ascalon in the south and Ptolemais (Acre) in the north, would evolve into typical Greek poleis. The Greek term polis (plural poleis), ‘city-state’, continued to evolve in the course of the ancient period as the ancestor of city, state and eventually citizenship; the Greek term polis (Arabic madinah) persisted into the Hellenic, Roman and Byzantine periods and became common to the naming of cities in Roman- and Greek-speaking Byzantine Palestine; it is also found in modern Palestine in the adapted name of the Palestinian city of Nablus (originally Neapolis).

Desondanks heeft de historische ontwikkeling van Nablus (‘nieuwe stad’) en Iliya/al-Quds/Jeruzalem tot de belangrijkste Arabisch-islamitische steden (madina's) in Palestina niet geleid tot steden die sterk verschilden van de eerdere Grieks-Romeinse-Byzantijnse poleis.

However, the historical evolution of Nablus (‘new city’) and Iliya/al-Quds/ Jerusalem into the key Arab Islamic madinas in Palestine did not result in cities very different from the earlier Greco-Roman-Byzantine poleis.

Grieks-Romeinse-Byzantijnse stedenbouw bloeide onder de islam en is vandaag nog steeds goed zichtbaar in de Arabisch-islamitische middeleeuwse Oude Stad van Jeruzalem, een van de best bewaarde middeleeuwse steden ter wereld. Net als Gaza, Caesarea Maritima en andere poleis/madina's in Palestina, zijn Nablus, Gaza, ‘Asqalan, Akka (Acre) en de middeleeuwse islamitische stad Jeruzalem klassieke voorbeelden die zowel historische continuïteiten als voortdurende processen van aanpassing en transformatie van het rijke stedelijke landschap van Palestina laten zien. Bovendien evolueerden de Grieks-Romeinse poleis, gedomineerd door kleine stedelijke sociale elites, en veranderden zij mee met de ontwikkeling van het bestuurlijke centrum van de stad, dat voor de ‘staat’ stond en de omliggende dorpen omvatte. Deze vorm van bestuur (de stad met haar omliggende dorpen) is ook zichtbaar in het Byzantijnse en islamitische Palestina.

Greek‒Roman‒Byzantine urban planning flourished under Islam and is still much in evidence today in the Arab Islamic medieval Old City of Jerusalem, one of the best preserved medieval cities in the world. Like Gaza, Caesarea Maritima and other poleis/madinas in Palestine, Nablus, Gaza, ‘Asqalan, Akka (Acre) and the medieval Islamic City of Jerusalem are classic examples which exhibit both historical continuities and continuous processes of adaption and transformation of the rich urban landscape of Palestine. Furthermore, the Greco-Roman poleis, dominated by small urban social elites, evolved and changed with the development of the centre of governance in the city to signify ‘state’, which included its surrounding villages, and this form of governance (the city with its surrounding villages) is also evident in Byzantine and Islamic Palestine.

Echter moet erop gewezen worden dat de Griekse poleis verschilden van andere vroege stadstaten in het Nabije Oosten, zoals Sidon en Tyrus, die werden geregeerd door een koning of een kleine oligarchie, maar eerder politieke entiteiten waren die werden bestuurd door hun gemeenschappen van burgers.

However, it should be pointed out that the Greek poleis were unlike other primordial ancient city-states in the Near East like Sidon and Tyre, which were ruled by a king or a small oligarchy, but rather were political entities ruled by their bodies of citizens.

De sterke handelstraditie en de technologische innovatie van Filistea in die periode, en de aard van de Filistijnse beschaving – een zeer ontwikkelde en invloedrijke Mediterrane cultuur en staatsvorm – zijn allemaal bevestigd door recente archeologische opgravingen. De archeologie van Filistea heeft aangetoond dat de Filistijnse stadstaten een zeer geavanceerde cultuur bezaten, in feite veel verder ontwikkeld op stedelijk en technologisch gebied (van ijzer tot aardewerk) dan andere gelijktijdige regio's van Palestina. Door Israëlische archeologen opgegraven bewijs voor dit hoge ontwikkelingsniveau van de kust van Filistea werd gevonden buiten de noordgrens van de moderne stad Tel Aviv (de Israëlische metropool – ‘moederstad’ – gesticht door Oost-Europese joodse kolonisten in 1909 en feitelijk de hoofdstad van de zionistische Yishuv-kolonie in Palestina tot 1948) in de overblijfselen van Tel Qasile, een Filistijnse stad die van de 12e tot de 10e eeuw v.Chr. een bloeiende havenstad vormde. Deze archeologische vondsten werden ondergebracht in ‘het Eretz Israel Museum’ op het campusterrein van de Universiteit van Tel Aviv, een historisch en archeologisch museum in de wijk Ramat Aviv van Tel Aviv. De campus van de Universiteit van Tel Aviv zelf werd gebouwd op de ruïnes van een oude Filistijnse stad en een moderne Palestijnse dorp, al-Shaykh Muwannis, dat in maart 1948 door de Haganah werd ontvolkt.

The strong tradition of trading and the technological innovation of Philistia during that period, and the nature of Philistine civilisation – a highly developed and influential Mediterranean culture and polity – have all been confirmed by recent archaeological excavations. The archaeology of Philistia has shown that the Philistine city-states had a highly sophisticated culture, in fact far more advanced in urban and technological development (from iron to pottery) than other contemporary regions of Palestine. Israeli- excavated archaeological evidence for this high level of development of the coast of Philistia was found outside the northern border of the modern city of Tel Aviv (the Israeli metropolis – ‘mother city’ – founded by East European Jewish settlers in 1909 and effectively the capital of the Zionist Yishuv settler colony in Palestine until 1948) in the remains of Tel Qasile, a Philistine town which formed a thriving harbour town through the 12th‒10th centuries BC. These archaeological discoveries were deposited in ‘the Eretz Israel Museum’ on the campus of Tel Aviv University, a historical and archaeological museum in the Ramat Aviv neighbourhood of Tel Aviv. The campus of Tel Aviv University itself was constructed on the ruins of an ancient Philistine town and a modern Palestinian village, al-Shaykh Muwannis, depopulated by the Haganah in March 1948.

Gedurende de IJzertijd ontwikkelde Filistea, met zijn natuurlijke grenzen in het zuiden en het noorden, zich tot een afzonderlijk staatsverband dat tussen twee machtige handelsbuurlanden lag, Egypte en Fenicië, maar ook bloeiende internationale handel onderhield met het Egeïsche gebied in het westen en Arabië in het zuiden. Deze nabijheid werd door de Filistijnen slim benut om hun internationale handelsbanden, economie en een eigen geopolitieke regio en materiële cultuur verder uit te bouwen (Ben-Shlomo 2010; Thompson 2016). De op handel gebaseerde economie van Filistea was ook een belangrijke bindende factor in een land dat werd gevormd door polytheïsme en culturele hybriditeit. De Filistijnen integreerden met andere lokale bevolkingsgroepen en woonden in kustplaatsen met havens en de omliggende dorpen. Hun belangrijkste steden werden bestuurd door autonome koningen, en hun bevolking was gemengd en vermengd met andere inheemse bevolkingsgroepen van Palestina. Aardewerkresten die zijn opgegraven in oude steden zoals Gaza, Jaffa, Ekron, Asdod, Askelon en Gath, versierd met gestileerde vogels, leveren archeologisch bewijs voor sterk ontwikkelde Filistijnse steden in het oude Palestina. Schepen die langs de oostelijke Middellandse Zeekust tussen Egypte en Fenicië voeren, gebruikten de havens van Filistea (Gaza, Askelon, Asdod, Jaffa en Tantur/Dor) om voorraden aan te vullen en te schuilen bij stormachtig weer. Van cruciaal belang is dat de steden van Filistea de internationale handelsroute Via Maris ('Weg der Filistijnen') controleerden en de handelskaravanen tol lieten betalen voor het doorreizen van hun gebied (Gallagher 1999: 113).

Throughout the Iron Age Philistia, with its southern and northern natural borders, emerged as a distinct polity nestling between two powerful trading neighbours, Egypt and Phoenicia, but also cultivated flourishing international trade with the Aegean region in the West and Arabia in the south. This neighbourhood was shrewdly exploited by the Philistines, who used it to develop their international trade links, economy and a distinct geo-political region and material culture (Ben-Shlomo 2010; Thompson 2016). The trade-based economy of Philistia was also a major unifying factor in a country which was shaped by polytheism and cultural hybridity. The Philistines integrated with other local populations and lived in coastal port towns and their surrounding villages. Their key cities were ruled by autonomous kings and their populations were mixed and inteThe grated with other indigenous populations of Palestine. Pottery remains excavated in ancient cities such as Gaza, Jaffa, Ekron, Ashdod, Ascalon and Gath, decorated with stylised birds, provide archaeological evidence for highly developed Philistine cities in ancient Palestine. Ships sailing along the Eastern Mediterranean coast between Egypt and Phoenicia used the harbours of Philistia (Gaza, Ascalon, Ashdod, Jaffa and Tantur/Dor) to replenish supplies and take shelter in stormy weather. Crucially, the cities of Philistia controlled the international trade route of the Via Maris (‘Way of the Philistines’) and charged the trade caravans tolls for passing through their region (Gallagher 1999: 113).

De grote handelssteden van Filistea werden niet alleen gecrediteerd voor de introductie van ijzeren wapens en strijdwagens in het oude Palestina, maar, zoals we hieronder zullen zien, ook voor de creatie van het vroegste monetaire en muntstelsel in Palestina in de 5e en 4e eeuw v.Chr. Regionale en verre handel was een belangrijke factor in de vormgeving van de geschiedenis van het oude Palestina en moet hebben bijgedragen aan de introductie van de munten van Filistea, die ook bekend werden als Filisto-Arabische munten, geslagen in de periode 538‒332 v.Chr. (zie hieronder); [De] integratie [van de Filistijnen] met de inheemse bevolking resulteerde in de geografisch, maar nauwelijks etnisch, onderscheiden regio Filistea, die nauw verbonden was met de internationale handelsroutes.

The great trading cities of Philistia were not only credited with introducing iron weapons and chariots to ancient Palestine, but, as we shall see below, also with the creation of the earliest monetary and coinage system in Palestine in the 5th and 4th centuries BC. Regional and distant trade was a key factor in shaping the history of ancient Palestine and must have contributed to the introduction of the coinage of Philistia, which also became known as Philisto-Arabian coins, struck in the period 538‒332 BC (see below); [The] integration [of the Philistines] with the indigenous population resulted in the geographically, but hardly ethnically, distinctive region of Philistia, which was tightly linked to the international trade routes.

Deze routes liepen enerzijds via de Via Maris, door de Jizreël en in de richting van Noord-Mesopotamië, en anderzijds langs de kust naar de Feniciëse havensteden van Noord-Palestina en Zuid-Libanon. Onder Assyrische bescherming domineerde de uitgebreide handelspolitiek van Palestina niet alleen de kusteconomie, maar creëerde zij in de loop van de periode van Ijzer II ook een geïntegreerd zuiden.

These followed the Via Maris, on the one hand, through the Jezreel and in the direction of northern Mesopotamia, and, on the other hand, continued along the coast to the Phoenician seaports of northern Palestine and southern Lebanon. Under Assyrian patronage, Palestine’s expansive trading politics not only dominated the coastal economy but, over the course of the Iron II period, created an integrated South.

De Arabische handel ondersteunde de verwerking van graan, vee en fruit uit het noordelijke Negev en de kustvlakte, met schapen en wol, olijven en wijn uit de heuvelvoet en het bergland van Judea. Onder de belangrijkste steden van de zuidelijke kust behoorden Jaffa, ‘Aphek, Ekron, Ashdod, Gimti (Tall as-Safi), Askelon en Gaza. (Thompson 2016: 165)

Arab trade supported the processing of grains, cattle and fruits from the Northern Negev and coastal plain with the sheep and wool, olives and wines from the Judean foothills and highlands. Among the southern coast’s most important towns were Jaffa, ‘Aphek, Ekron, Ashdod, Gimti (Tall as-Safi), Askelon and Gaza. (Thompson 2016: 165)

In 712, na een opstand van de Filistijnse stad Asdod, militair gesteund door Egypte, de Assyrische koning Sargon II (regeerde 722–705 v.Chr.)

In 712, after an uprising by the Philistine city of Ashdod, supported militarily by Egypt, the Assyrian King Sargon II (reigned 722–705 BC)

Hij viel Pilishte binnen om de koning van Asdod, Iamani, te verdrijven en annexeerde de hele regio; Filistea werd onder directe Assyrische controle gebracht en werd in feite een Assyrische provincie (Thompson 2016: 165), hoewel de koning van Asdod op de troon mocht blijven (Gallagher 1999: 115). Tegen de tijd dat Sargon II stierf, had hij ‘twee provincies in Filistea: Dor (Tantur)

invaded Pilishte to oust the King of Ashdod Iamani and annexed the whole region; Philistia was brought under direct Assyrian control, in effect becoming an Assyrian province (Thompson 2016: 165), although the King of Ashdod was allowed to remain on the throne (Gallagher 1999: 115). By the time Sargon II died, he ‘had two provinces in Philistia: Dor (Tantur)

en Ashdod, een betrouwbare koning in Gaza en een duidelijk afgebakende grens met Egypte (Gallagher 1999: 115).

and Ashdod, a reliable king in Gaza and a clearly defined border with Egypt (Gallagher 1999: 115).