Gedurende enkele eeuwen behoorde Aylah, het huidige Jordaanse havenstadje al-ʿAqabah aan de Rode Zee, tot de islamitische bestuurlijke provincie Jund Filastin, waarvan de gouverneurs (walis) ook verantwoordelijk waren voor de veiligheid van de karavanen met moslimpelgrims die van Mekka via Aylah en al-Ramla naar Damascus en verder trokken. Numismatisch en epigrafisch bewijs uit de Omajjadentijd laat zien dat Aylah in de provincie Jund Filastin een vroege islamitische stad was. Oorspronkelijk was het een Romeinse en Byzantijnse stad genaamd Aelas; de ruïnes van Aylah liggen nu binnen het huidige havenstadje al-ʿAqabah (Ramadan 2010b). ‘Aylah in Filastin’ (‘Aelas in Byzantijns Palaestina’) was binnen het Israëlische nederzettings-toponymieproject na 1948 ook de reden om de nabijgelegen nieuwe Israëlische nederzetting Eilat te noemen.

For several centuries Aylah, the present-day Jordanian port city of al-ʿAqabah on the Red Sea, was part of the Islamic administrative province of Jund Filastin, whose governors (walis) were also in charge of looking after the safety of the caravans of Muslim pilgrims from Mecca through Aylah and al-Ramla to Damascus and beyond. Umayyad numismatic and epigraphic evidence shows that Aylah was an early Islamic town in the province of Jund Filastin. Originally a Roman and Byzantine town called Aelas, now the ruins of Aylah lie within the present-day port city of al-ʿAqabah (Ramadan 2010b). ‘Aylah in Filastin’ (‘Aelas in Byzantine Palaestina’) was also the reason, within the Israeli settler toponymic project post-1948, for calling the nearby new Israeli settlement Eilat.

Zuidelijk 'Aelas' in het Byzantijnse Palaestina, dat in het islamitische Jund Filastin 'Aylah' werd, moet duidelijk worden onderscheiden van het noordelijke 'Ilya-Filastin' (Jeruzalem) onder de islam (Aelia Capitolina onder de Romeinen en Byzantijnen). Aylah (Aelas) was een levendige Palestijnse havenstad, zowel onder de Byzantijnen als onder de moslims, en het centrum van de handel in specerijen uit India en Zuid-Arabië. Na de islamitische veroveringen kwam Aylah-Filastin op, strategisch gelegen aan de Rode Zee – door middeleeuwse Europese geografen ook wel Mare Mecca, oftewel de Zee van Mekka, en Sinus Arabicus, oftewel de Golf van Arabië, genoemd – en het groeide uit tot een belangrijke handelshavenstad. Het profiteerde enorm van de jaarlijkse karavanen met moslimpelgrims van en naar Mekka (Lev 2006: 591) en van de verbinding van de regio al-Sham met het Arabische Schiereiland en de Indische Oceaan. Blijkbaar werden er ook Umayyadische munten met de inscriptie 'Aylah in Filastin' geslagen in Iliya-Filastin voor gebruik in de Rode Zeestad en daarbuiten (Ramadan 2010a, 2010b), en de Palestijnse geograaf al-Maqdisi uit de 10e eeuw beschreef Aylah-Filastin, na er te zijn geweest, als 'een haven van Palestina aan de Chinese Zee' (Ramadan 2010a, 2010b). De combinatie van Arabische geschreven bronnen, Umayyadisch numismatisch en epigrafisch bewijs en Byzantijnse bronnen geeft ons een goed beeld van de manier waarop de grote Arabische provincie Jund Filastin ontstond uit de samenvoeging van twee provincies, Palaestina Prima en Palaestina Tertia. In dit verband is het de moeite waard op te merken dat de Palestijnse historicus Prokopios van Caesarea Maritima in 560 n.Chr. al had geschreven: