Vanuit Egypte handhaafden de Mamelukse sultans veel van de vernieuwingen die de Ayyubiden in Palestina hadden ingevoerd, en zij versnelden die ook. De Mamelukken vormden zelfs een van de belangrijkste islamitische dynastieën in de geschiedenis van het middeleeuwse Palestina. Zij verwierven roem en legitimiteit en hadden blijvende invloed doordat zij de angstaanjagende opmars van de Mongolen naar het Nabije Oosten stopten, in de Slag bij ‘Ain Jalut in Palestina in 1260. Dit was de eerste keer dat het Mongoolse leger een grote nederlaag leed. Ook roeiden zij de aanwezigheid van de Latijnse kruisvaarders in Palestina en elders langs de kusten van Palestina, Libanon en Syrië uit. De spectaculaire militaire successen van de Mamelukken in Palestina kwamen slechts twee jaar nadat de Mongolen Bagdad, de hoofdstad van het Abbasidische kalifaat, hadden veroverd en geplunderd.

Based in Egypt, the Mamluk Sultans maintained and accelerated many of the innovations ushered in by the Ayyubids in Palestine. In fact, the Mamluks were one of the most important Muslim dynasties in the history of medieval Palestine. They gained fame and legitimacy and produced lasting impact in stopping the terrifying Mongol advance into the Near East at the Battle of ‘Ain Jalut in Palestine in 1260 – which was the first time that the Mongol army had suffered a major defeat – and for eradicating the Latin Crusader presence in Palestine and elsewhere along the Palestinian, Lebanese and Syrian coasts. The Mamluk’s spectacular military successes in Palestine came only two years after the Mongol capture and sacking of Baghdad, the capital of the Abbasid Caliphate.

Hoewel militaire dynastieën nooit revolutionair zijn, werd al-Quds onder de langdurig heersende Mamelukken aanzienlijk uitgebreid en bleef het centraal in de provincie Filastin, die werd genoemd door de Noord-Afrikaanse historicus Ibn Khaldun, die in zijn Muqaddimah uit 1377 de belastingen van de provincie Filastin becijferde op 310.000 gouden dinars plus 300.000 ratls olijfolie (geciteerd in Le Strange 1890, 2010: 45). Rosen-Ayalon beschrijft de spilfunctie van Jeruzalem in Mamelukken-Palestina:

Although military dynasties are never revolutionary, under the longlasting Mamluk rulers al-Quds was expanded significantly and remained central to the province of Filastin, which was mentioned by North African historian Ibn Khaldun, who, in his 1377 Muqaddimah, reported Filastin province taxes as 310,000 gold dinars plus 300,000 ratls of olive oil (cited in Le Strange 1890, 2010: 45). Rosen-Ayalon describes the pivotal position of Jerusalem in Mamluk Palestine:

Er kan geen twijfel bestaan over de overheersende rol van Jeruzalem tijdens de Mamluk-periode. Bijna drie eeuwen lang ontwikkelde het leven zich harmonieus in de stad, die een stedelijk centrum van uiteenlopende activiteit werd ... Jeruzalem werd een ballingsoord waarheen ongewenste Mamluk-bevelhebbers werden verbannen ... Zo profiteerde de stad van een groot deel van hun persoonlijke betrokkenheid bij haar zaken. Zij werd omgevormd tot een georganiseerde middeleeuwse stad, voorzien van alle noodzakelijke voorzieningen, diensten en openbare gebouwen. Zelfs vandaag de dag weerspiegelt de ‘Oude Stad’ – Jeruzalem binnen de muren – het stempel dat zij tijdens de periode van Mamluk-heerschappij kreeg.