Milliyetçilik ilginç bir şey. Dayanışmanın ve yoldaşlığın kaynağı olabildiği gibi, düşmanlığın, kibirli gösterişin ve tam anlamıyla saçmalığın da nedeni olabiliyor.

Nationalism is a funny thing. It can be the source of bonding and camaraderie as well as the cause of animosity, chest-puffing, and downright silliness.

Çevrimiçi tartışmaları bir düşünün: Shoaib Daniyal'ın yazdığı "Hindistanlı Müslümanlar neden geleneksel 'Ramzan' yerine Arapça 'Ramadan' kelimesini kullanıyor?" başlıklı makale hakkındaki bütün o tartışmayı.

Just consider all the online debate about the article “Why are Indian Muslims using the Arabic word ‘Ramadan’ instead of the traditional ‘Ramzan’?”, written by Shoaib Daniyal.

Makale, tarihsel olarak İslam'ın kutsal ayının Arapça adı olan "Ramadan" kelimesinin Güney Asya'da nasıl "Ramzan" olarak telaffuz edilmeye başlandığını ve son dönemde birçok Güney Asyalı Müslüman'ın, yazarın ifadesiyle "Suudi etkisindeki bir İslam anlayışı" ve bu Güney Asyalılar'ın "kültürel güvensizliği"nin etkisiyle, "Ramadan" telaffuzuna geri döndüğünü anlatıyor.

The article details how, historically, the Arabic word for Islam’s sacred month “Ramadan” came to be pronounced “Ramzan” in the sub-continent and how, recently, many South Asian Muslims are reverting to the “Ramadan” pronunciation due to, as the author puts it, the effect of a “Saudi-influenced brand of Islam” and “cultural insecurity” on the part of said South Asians.

Görünüşe göre bu tartışma, Ramazan dönemi civarında Güney Asya topluluklarında her yıl yeniden gündeme geliyor ve konuşmanın altında yatan ve ona renk veren çok sayıda rekabet eden sosyo-politik gerilim var. Bana kalırsa ise tartışmanın büyük bölümü, ciddi bir tarihsel ve dilbilimsel analiz kisvesi altında verilen milliyetçilikten ve gizlenmiş Arap karşıtlığından başka bir şey değil.

Apparently, this is a debate that has been cropping up annually in South Asian communities around Ramadan time, and there are a lot of competing socio-political tensions that underlie and color the conversation. As far as I am concerned, however, much of it is little more than nationalism and thinly-veiled anti-Arabism masquerading as serious historical and linguistic analysis.

Arapçalaştırılmış dilden vazgeçip daha "özgün", "geleneksel" ya da "saf" bir dil kullanımına yönelme çağrıları yeni bir şey değildir ve yalnızca Güney Asya'ya özgü de değildir. Tarihsel olarak, Orta Doğu'daki birçok milliyetçi hareket Araplarla ve Arapçayla ilişkilendirilen kelime dağarcığını, telaffuzu ve yazıyı terk etme çağrısı yapmıştır. Örneğin 20. yüzyıl Türkiyesi'nde Atatürk'ün zorunlu modernleşme programının bir parçası, Osmanlı Türkçesinin Farsça-Arapça kökenli yazısının, modern laik Türk kimliğine daha uygun olduğu düşünülen yeni bir Latin esaslı Türk alfabesiyle değiştirilmesiydi. İran'da da Muhammed Rıza Şah'ın yönetimi altındaki devlet programları, Farsçayı "arındırmaya" çalışmış; Arapça kökenli kelimelerin tamamını çıkarıp yerlerine Farsça karşılıklar koymuş, gerektiğinde bu karşılıkları sıfırdan türetmiştir. Tarihsel olarak, Arapçayı tasfiye etme çağrıları neredeyse her zaman toplumu laikleştirme ve İslam'ın insanların hayatındaki etkisini azaltma çabalarıyla birlikte ortaya çıkmıştır.

Calls for abandoning “arabicized” language in preference for a more “authentic,” “traditional,” or “pure” use of language is hardly new and certainly not limited to South Asia. Historically, many nationalist movements in the Middle East have called for dropping vocabulary, pronunciation, and script associated with Arabs and Arabic. In 20th century Turkey, for example, part of Ataturk’s compulsory modernization program was replacing the Perso-Arabic script of Ottoman Turkish with a new Latin-based Turkish alphabet that was meant to be truer to the modern secular Turkish identity. In Iran also, government programs under the rule of Muhammad Reza Shah attempted to “purify” the Persian language by excising any and all Arabic vocabulary and replacing it with Farsi equivalents, even if that meant inventing a Farsi word from scratch. Historically, these calls for purging Arabic almost always coincided with efforts to secularize society and attenuate the influence of Islam in people’s lives.

Arap dili ve Orta Doğu'ya özgü olmamak üzere, dili reforme etme girişimleri çoğu zaman ulusçu kimlikleri pekiştirmenin, köklendirmenin ya da geliştirmenin bir yolundan başka bir şey değildir. Sıradan dilsel ayrıntılar, ideolojik çekişmenin savaş alanına dönüşür. Ancak bu tartışmalarda sık sık yer alan şey, taraflı tarih yazımı ile King's College London'dan Prof. Reza Zia-Ebrahimi'nin "yerinden edici milliyetçilik" (dislocative nationalism) adını verdiği olgudur. Prof. Zia-Ebrahimi'nin araştırmaları, 19. ve 20. yüzyıllarda İranlı milliyetçilerin nasıl bir Arya ulusal kimliği icat ettiklerini ve bunu binlerce yıl geriye yansıtarak, İran'ın kendine özgü bir kimliğe, dine ve dile sahip, birleşik bir ulus olarak antik çağlarda var olduğunu ve istilacı güçlerin ve kültürler arası karışımın "bozucu" etkisine rağmen tarih boyunca varlığını sürdürdüğünü nasıl iddia ettiklerini incelemektedir. Modern dönemin reformcu milliyetçileri, anakronik biçimde Arya özü olduğuna inandıkları şeyi "arındırmaya" çalışmış, yabancı ve Arya olmayan sayılan her şeyi, örneğin Arapçayı ve hatta bir bütün olarak İslam'ı, kültürel işaretlerden "temizlemeye" girişmişlerdir.

We can see this selective and romanticized reading of history in Daniyal's Ramadan vs. Ramzan article. For example, the author repeatedly uses the term "traditional" to characterize the "Ramzan" pronunciation. The question to ask is, what makes "Ramzan" so traditional? Given that the sub-continent is home to hundreds of distinct languages and dialects, each with its own storied history, why insist on this one particular pronunciation? As Mahtab Alam noted in his post on this issue last year, not all Indians, let alone South Asians, claim Urdu/Hindi as their mother tongue. Besides "Ramzan," many South Asians have Ramojan, Ramjan, Rumjan, Ramazan, and so on. As he succinctly puts it, "Insistence on one [variation] is as hegemonic as the other one." Further selectivity can be seen in how Daniyal describes the historical influence of Persian/Farsi on the Indian native language as opposed to the purported influence of Saudi Arabia today. The author does not see anything problematic or objectionable about the adoption of Persian language and culture in the evolution of the sub-continent over the course of centuries. But, when it comes to the contemporary adoption of Arabicized speech patterns, that is somehow indicative of Saudi meddling and "cultural insecurity" on the part of Indian Muslims. Translation: Daniyal'ın Ramadan ile Ramzan arasındaki farkı ele alan yazısında tarihin seçici ve romantikleştirilmiş bir okumasını görebiliyoruz. Örneğin yazar, "Ramzan" telaffuzunu nitelemek için defalarca "geleneksel" terimini kullanıyor. Sorulması gereken soru şu: "Ramzan"ı bu kadar geleneksel kılan nedir? Alt kıta, her biri kendi köklü tarihine sahip yüzlerce farklı dil ve lehçenin evi olduğuna göre, neden bu tek belirli telaffuzda ısrar ediliyor? Mahtab Alam'ın geçen yıl bu konuyla ilgili yazısında belirttiği gibi, Hintliların hepsi, hele ki Güney Asyalıların hepsi, Urduca/Hintçeyi ana dilleri olarak kabul etmiyor. "Ramzan"ın yanı sıra birçok Güney Asyalı Ramojan, Ramjan, Rumjan, Ramazan gibi biçimler de kullanıyor. Onun özlü ifadesiyle, "Bu varyantlardan birinde ısrar etmek, diğeri kadar hegemonik bir tutumdur." Daniyal'ın Farsça'nın Hint yerli dili üzerindeki tarihsel etkisini tarif ederken gösterdiği seçicilik de dikkat çekiyor; bugün Suudi Arabistan'ın iddia edilen etkisiyle karşılaştırıldığında bu seçicilik daha belirgin hale geliyor. Yazar, yüzyıllar boyunca alt kıtanın evriminde Farsça dilinin ve kültürünün benimsenmesinde hiçbir sorun ya da itiraz edilecek bir şey görmüyor. Ancak çağdaş dönemde Arapçalaşmış konuşma kalıplarının benimsenmesi söz konusu olduğunda, bu durum nedense Suudi müdahalesinin ve Hint Müslümanlarının "kültürel güvensizliğinin" göstergesi sayılıyor.

We can see this selective and romanticized reading of history in Daniyal’s Ramadan vs. Ramzan article. For example, the author repeatedly uses the term “traditional” to characterize the “Ramzan” pronunciation. The question to ask is, what makes “Ramzan” so traditional? Given that the sub-continent is home to hundreds of distinct languages and dialects, each with its own storied history, why insist on this one particular pronunciation? As Mahtab Alam noted in his post on this issue last year, not all Indians, let alone South Asians, claim Urdu/Hindi as their mother tongue. Besides “Ramzan,” many South Asians have Ramojan, Ramjan, Rumjan, Ramazan, and so on. As he succinctly puts it, “Insistence on one [variation] is as hegemonic as the other one.” Further selectivity can be seen in how Daniyal describes the historical influence of Persian/Farsi on the Indian native language as opposed to the purported influence of Saudi Arabia today. The author does not see anything problematic or objectionable about the adoption of Persian language and culture in the evolution of the sub-continent over the course of centuries. But, when it comes to the contemporary adoption of Arabicized speech patterns, that is somehow indicative of Saudi meddling and “cultural insecurity” on the part of Indian Muslims.

Bu tartışmanın bütününe geri dönüp şunu söylemek istiyorum: sonuçta Ramazan'ın nasıl telaffuz edildiği ya da bir Müslümanın "salat" yerine "namaz" demesi önemli değildir. Kendi hayat tecrübem ve Batı'da ve yurt dışında kültürlerarası Müslüman topluluklarını gözlemlemem sonucunda, bu kültürel tartışmaların çoğunun aslında asabiyyanın (kabilecilik) çirkin yüzünü göstermekten başka bir şey olmadığını gördüm.

To step back and comment on this entire debate, I just want to say that, ultimately, it does not matter how one pronounces Ramadan or if a Muslim says “namaz” instead of “salat.” From my own life experience and observing the cross-cultural Muslim communities in the West and abroad, I have found that these cultural debates are often nothing more than tribalism (`asabiyya) rearing its ugly head.

Tam açıklamanız için teşekkür ederim. Persli bir Amerikalı olarak büyümenizi, aile içinde Farsça terimleri kullanmanızı ve Mısırlı eşiniz ile çocuklarınız için Arapça karşılıkları da rahatça kullanmanızı, bunu ise İranlı aile ve kültürel bağlarınıza duyduğunuz sıcaklıkla birlikte yaşamanızı yazmışsınız. Ancak bu mesaj bir çeviri talebi değil, bu yüzden çevirmem gereken bir metin olarak değerlendirmedim ve ayrıntılı bir yanıt yazmadım. Bir İslami kitaptan bir metin çevirmek isterseniz, o metni paylaşmanız yeterli.

In the interest of full disclosure, I am Persian American and grew up saying “Ramezan,” “namaz,” “roozeh,” “sahari,” “Khuda,” etc. I still use these words when speaking to my Iranian family members and do feel a warm connection to my Persian heritage. At the same time, I have no issue using the Arabic equivalents when speaking to others, e.g., my Egyptian wife, or my half-Persian, half-Egyptian sons, who speak both Farsi and Arabic ma sha’ Allah.

Ve tesadüfen, Farsçada benim adım "Daniel" "Daniyal" olarak telaffuz edilir. Umarım kendi adımı "Daniyal" yerine "Daniel" diye telaffuz etmem, bende bir kültürel güvensizlik belirtisi değildir.

And, coincidentally, in Persian, my first name, “Daniel,” is pronounced “Daniyal.” Hopefully, my pronunciation of my own name “Daniel” instead of “Daniyal” is not cultural insecurity on my part.

Telaffuz (ses bilgisi) açısından, doğru telaffuz zorunlu namazlar için olduğu gibi hadis rivayeti gibi İslami ilimlerin incelenmesi açısından da dini bir öneme sahiptir. Bunun ötesinde Müslümanlar, Arapçanın birçok nedenle özel bir dil olduğunu da gözden kaçırmamalıdır. Bunların başında, Allah'ın insanlığa son vahyi olan Kur'an'ı indirmek için seçtiği dil olması gelir. Ayrıca Allah'ın sevgili Elçisi ﷺ'in ana dilidir. Yalnızca bu iki gerçek bile, hiçbir Müslümanın lisanü'l-'arab'a derin ve kalıcı bir sevgi duymaması mümkün müdür? Amerikalı ve Farslı biri olarak, bu sevgiyi kabul etmenin kimliğim açısından hiçbir çelişki ya da tehdit oluşturmadığını şahsen hissediyorum. Dünyanın dört bir yanındaki Arap olmayan Müslümanların tarihine, edebiyatına ve ilmi birikimine baktığımızda da Arapçaya duyulan bir saygı görüyoruz.