Okuyucu şunu sorabilir: "Burada asıl sorun feminizmin hangi kolu, hangi tarzı ya da hangi tanımı?" Gerçek şu ki, sorun feminizmin özünde, genel anlamıyla kendisidir. Bir benzetme yapalım: Çoğumuz ırkçılığın bir sorun olduğunu ve belirli bir ten rengine ya da etnik kökene sahip insanlara yönelik ırkçılığın imanı zehirlediğini kabul ederiz. Oysa Ku Klux Klan ideolojisindeki ırkçılık, Neo-Nazilerin ya da "Alt-Right" gibi akımların ideolojisindeki ırkçılıkla birebir aynı değildir. Aralarında incelikler vardır. Ama ırkçılığın özü bu birbirinden farklı grupların hepsinde ortak olduğunda, bu incelikler gerçekten önemli midir?
The reader might ask, “What branch or flavor or definition of feminism is really the problem here?” The truth is, it is feminism itself at its core, in its generality that is the problem. To draw an analogy, most of us will recognize that racism is a problem and that racism against people of a certain skin color or ethnicity is toxic to faith. In reality, however, the racism within the ideology of the KKK is not exactly the same as the racism within the ideology of Neo-Nazis or the “Alt-Right,” etc. There are nuances. But does it really matter when the core of racism is shared among all the disparate groups?
Açıkça söylemek istediğim şey şu: feminizmin sorunu, onun ırkçı bir ideoloji olması değil. Sorunlarından biri, feminist bir bakış açısını tutarlı ve sistematik biçimde benimsemenin Müslümanları iman krizlerine ve tamamen İslam'dan ayrılmaya sürüklemesidir. Bu bir tesadüf ya da istatistiksel bir anomali değildir. Müslümanların 1. Aşamadan 5. Aşamaya ilerleme sürecini anladığımızda, bunun nasıl gerçekleştiği açıktır. Yine de ikna olmadıysak, feminizmin kökenlerine, tarih boyunca en önemli temsilcilerinin dile getirdiği görüşlere bakabiliriz.
To be clear, my point is not that the problem with feminism is that it is a racist ideology. The problem, one of many, with feminism is simply that adopting a feminist outlook consistently and systematically leads Muslims into crises of faith and the leaving of Islam entirely. And this is not a coincidence or a statistical anomaly. When we understand the process of Muslims progressing from Stage 1 to Stage 5, it is clear how this happens. And if we are still not convinced, we can look to the roots of feminism itself, as expressed by some of its most notable figures throughout history.
Feminizm, başlangıcından itibaren din karşıtı olmuştur. Hatta feminizmin her dalgasının en önde gelen isimleri, dine karşı acımasızca bir tutum sergilemiştir.
From its very inception, feminism has been anti-religion. In fact, the most prominent figures of each wave of feminism have been viciously anti-religious.
19. yüzyılda kadınların oy hakkı için bir toplumsal hareket olarak başlayan feminizm, "birinci dalga" döneminde kadınların boyun eğdirilmesinin kaynağı olarak geleneksel dini hedef aldı. En erken feminist düşünürler, dini kurumların yalnızca kadın haklarının kısıtlanmasına katkıda bulunmakla kalmayıp, aslında kadın karşıtı inanç ve uygulamaların ortaya çıktığı asıl kaynak olduğuna inanıyorlardı. Kadın oy hakkı hareketinin önde gelen isimlerinden Susan B. Anthony şöyle demişti: "[Kadınların] en büyük düşmanı kürsüdedir."17
From its beginning in the 19th century as a social movement for women’s suffrage, feminism in its “first wave” targeted traditional religion as the source of women’s subjugation. The earliest feminist thinkers believed that religious institutions not only contributed to attenuating women’s rights but, indeed, were the original fount from which anti-women beliefs and practices emerged. Susan B. Anthony, one of the central figures in the women’s suffrage movement, noted, “The worst enemy [women] have is in the pulpit.”17
Anthony sık sık geleneksel dine karşı çıkardı ve onu tanıyanlar tarafından agnostik olarak görülüyordu. Din hakkındaki sözleri arasında şu da yer alır: "Aç ağızlar gönderirken onları doyuracak ekmeği esirgeyen bir Tanrı ne korkunç bir yaratık olmalı!"18 Özellikle örgütlü din fikri üzerine Anthony şunları söyledi: "Evrenin Tanrısının, diz çöküp ona 'yüce' demekten memnun olacağını hayal edemiyorum."19
Anthony often railed against traditional religion and was considered agnostic by those who knew her personally. Among her statements on religion, included is: “What a dreadful creature their God must be to keep sending hungry mouths while he withholds the bread to fill them!”18 On the idea of organized religion in particular, Anthony stated: “I can not imagine a God of the universe made happy by my getting down on my knees and calling him ‘great.’”19
19. yüzyılda yaşamış bir diğer erken birinci dalga feminist olan Helen H. Gardener, Kutsal Kitap'ın ve Hristiyanlığın kadınlara yaklaşımındaki "suçlar" ve "istismarlar" üzerine uzun uzun yazmıştır.
Another early first wave feminist from the 19th century, Helen H. Gardener, wrote at length about the “crimes” and “abuses” of the Bible and Christianity in their treatment of women:
Bu din ve İncil, kadından her şeyi ister, ona ise hiçbir şey vermez. Ondan destek ve sevgi ister, karşılığında ise hor görme ve baskıyla öder […] Hıristiyan bir ülkede kadınların başına şimdiye kadar gelmiş her haksızlık "İncil tarafından yetkilendirilmiş" sayılmış, bu haksızlıklar kürsüden pekiştirilmiş ve kalıcı hale getirilmiştir.20
This religion and the Bible require of woman everything, and give her nothing. They ask her support and her love, and repay her with contempt and oppression […] Every injustice that has ever been fastened upon women in a Christian country has been ‘authorised by the Bible’ and riveted and perpetuated by the pulpit.20
Gardener'ın dine duyduğu küçümseme yalnızca Hristiyanlıkla sınırlı kalmadı. Men, Women, and Gods adlı kitabında şöyle yorum yapıyor:
Gardener’s contempt for religion did not stop at Christianity, however. She comments in her book Men, Women, and Gods:
Bir din insanüstü bir kökene sahip olduğunu iddia etse de — ve sanırım hepsi bunu iddia ediyor — insan aklıyla sınanmalıdır; en yüksek ahlaki duygularımız onun emirlerinden herhangi birine isyan ederse, o emirler terk edilmelidir. Çünkü herhangi bir dinin tek iyi yanı ahlakıdır ve ahlakın imanla hiçbir ilgisi yoktur. Biri bu dünyadaki doğru eylemlerle ilgilidir; diğeri ise öteki dünyadaki bilinmeyen şeylerle. Biri zamanın bir zorunluluğudur, diğeri ise Ebediyetin bir rüyası. Ahlak evrensel evrime bağlıdır; iman ise özel bir "vahye" bağlıdır; ve hiçbir kadın, bugüne dek bu dünyaya sunulmuş olan herhangi bir "vahyi" kabul edemez.
Even though a religion claims a superhuman origin — and I believe they all claim that — it must be tested by human reason, and if our highest moral sentiments revolt at any of its dictates, its dictates must go. For the only good thing about any religion is its morality, and morality has nothing to do with faith. The one has to do with right actions in this world; the other with unknown quantities in the next. The one is a necessity of time the other a dream of Eternity. Morality depends upon universal evolution; Faith upon special ‘revelation;’ and no woman can afford to accept any “revelation” that has yet been offered to this world.
Ki Musa ya da Konfüçyüs, Muhammed ya da Pavlus, Aharon ya da Brigham Young, bu özel dogmasının doğrudan Tanrı'dan geldiğini ve bunun bu seçkin kişilerden birine ya da hepsine kişisel bir iletişim olduğunu ileri sürer; bu bir gerçektir, ancak öğretileri en yüksek düşüncemizle, en soylu amacımızla ve yaşama ilişkin en saf anlayışımızla uyum içinde olmadıkça bu gerçeklik üzerimizde hiçbir güce sahip olamaz. Bunlardan hangisi bu sınavdan geçebilir? Bugün insanlığın bildiği hiçbir "vahiy", on dokuzuncu yüzyıla bakıp "Ben senin en zengin gelişiminle paraleliim; hâlâ en yüksek düşüncenin önündeyim; öğretilerimin hiçbiri adalet duygunu sarsmıyor" diyemez. Hiçbiri.21
That Moses or Confucius, Mohammed or Paul, Abraham or Brigham Young asserts that his particular dogma came directly from God, and that it was a personal communication to either or all of these favored individuals, is a fact that can have no power over us unless their teachings are in harmony with our highest thought; our noblest purpose, and our purest conception of life. Which of them can bear the test? Not one ‘revelation’ known to man to-day can look in the face of the nineteenth century and say, ‘I am parallel with your richest development; I still lead your highest thought; none of my teachings shock your sense of justice.’ Not one.21
Bu dinîne karşı duyulan düşmanlığı, birinci dalga feministlerin pek çoğunun yazı ve konuşmalarında, özellikle de *The Women's Bible* (Kadınların İncili) adlı oldukça yıkıcı eserin hazırlanmasına öncülük eden Elizabeth Cady Stanton dahil, her yerde görmek mümkündür. Bugün Müslüman feministler *The Women's Quran* (Kadınların Kur'anı) yazacak olsalar, bu, yalnızca yüz yılı aşkın bir süre önce birinci dalgaya mensup feministlerin yaptığını takip etmiş olurlardı. Oysa birinci dalga, sözde feminist dalgaların en ılımlı ve en az itiraz edilebilir olanıydı.
We can find this animosity towards religion throughout the writing and speeches of many of the most prominent first-wave feminists, including Elizabeth Cady Stanton, who spearheaded the writing of the highly subversive The Women’s Bible. If Muslim feminists today wrote The Women’s Quran, they would just be catching up to feminists from over 100 years ago who were part of the first wave, which was supposedly the least extreme and the least objectionable of the feminist waves.
Ama dinî karşıtlık orada bitmez. Sözde "ikinci dalga"yı ele alalım. Bu muhteşem dalgayı başlattığı söylenen filozof Simone de Beauvoir'dır; o da dine karşı tutumunu şu sözlerle dile getirmiştir:
But the anti-religious animus does not end there. Consider the so-called “second wave.” The philosopher who is said to have ushered in this glorious wave is Simone de Beauvoir, who expressed her opposition to religion thus:
Erkek, kendi yazdığı yasayı onaylayan bir tanrıya sahip olmanın büyük avantajından yararlanır; ve erkek kadınlar üzerinde egemen bir otorite kurduğu için, bu otoritenin Yüce Varlık tarafından ona verilmiş olması özellikle şanslıdır. Yahudiler, Müslümanlar ve Hristiyanlar ve diğerleri için erkek, ilahi hak gereği efendidir; bu nedenle Tanrı korkusu, ezilen kadında herhangi bir isyan dürtüsünü bastıracaktır.22
Man enjoys the great advantage of having a god that endorses the code he writes; and since man exercises a sovereign authority over women it is especially fortunate that this authority has been vested in him by the Supreme Being. For the Jews, Mohammedans and Christians among others, man is master by divine right; the fear of God will therefore repress any impulse towards revolt in the downtrodden female.22
Din hakkında, önde gelen ikinci dalga feminist Gloria Steinem şöyle savunur: "Düşünüldüğünde, ölümden sonraki bir hayat karşılığında şimdi bir şeye inanmak inanılmaz bir dolandırıcılık. Şirketler bile, bütün ödül sistemleriyle, bunu ölümden sonrasına bırakmaya çalışmaz."23
On religion, prominent second-wave feminist Gloria Steinem contends, “It’s an incredible con job, when you think of it, to believe something now in exchange for life after death. Even corporations, with all their reward systems, don’t try to make it posthumous.”23
Yakın zamanda yapılan bir röportajda Steinem'a şu soru soruldu: "Bugün feminizmin en büyük sorunu sence nedir?" Buna şu yanıtı verdi: "Yeterince konuşmadığımız şey din. Bence maneviyat bir şey. Ama din, gökteki siyasetten başka bir şey değil. Bunun hakkında gerçekten konuşmalıyız. Çünkü güçünü sessizlikten alıyor."24
In a recent interview, Steinem was asked, “What do you think the biggest problem with feminism today is?” to which she remarked, “What we don’t talk about enough is religion. I think that spirituality is one thing. But religion is just politics in the sky. I think we really have to talk about it. Because it gains power from silence.”24
Üçüncü dalga içinde, örgütlü dine yönelik düşmanlık giderek artmaktadır; ancak bu düşmanlık, "alternatif din" ve "mezhepsiz maneviyat" bağlılığı biçimi de dahil olmak üzere birçok biçimde ortaya çıkmaktadır. Kadınlar, Cinsiyet ve Cinselliğin Sosyolojisi Profesörü Susan Shaw, Kilise, Cami ve Sinagog gibi geleneksel dini kurumlar karşısında, "Ataerkillik, gezegenin baskın dinidir" diye savunmakta ve şöyle demektedir:
Within the third wave, the animosity towards organized religion only intensifies, but this animosity takes many forms including the form of devotion to “alternative religion” and “non-denominational spirituality.” Professor of Women, Gender, and Sexuality Susan Shaw argues that, in light of traditional religious institutions like the Church, the Mosque, and the Synagogue, “Patriarchy is the prevailing religion of the planet,” and:
Dünya, dinsel boyutlarda bir toplumsal cinsiyet sorunuyla karşı karşıya. Erkek gücünün sunaklarını yıkıp yerlerine kapsayıcılık, eşitlik, adalet, barış ve sevgiden oluşan küresel bir sığınak inşa etmek için bir reform, belki de bir devrim gerekiyor.25
The world has a problem of gender of religious proportions. We need a reformation, perhaps a revolution, to tear down the altars to male power and rebuild a global sanctuary of inclusion, equity, justice, peace, and love.25
Radikal lezbiyen feminist filozof Mary Daly, dinin doğası gereği kadınlara karşı baskıcı olduğuna inanıyordu ve bunu şöyle dile getirerek karakterize etti: "Kadının kilisede eşitlik talep etmesi, siyahi bir insanın Ku Klux Klan'da eşitlik talep etmesiyle kıyaslanabilir."26
Radical lesbian feminist philosopher Mary Daly believed that religion was inherently oppressive towards women and characterized this by saying, “Woman’s asking for equality in the church would be comparable to a black person’s demanding equality in the Ku Klux Klan.”26
Daly de kışkırtıcı denemesi "Sin Big"de şunu da belirtti:
Daly also noted in her provocative essay “Sin Big”:
"Günah" (sin) kelimesi, Hint-Avrupa kökü "es-"ten türemiştir ve bu kök "olmak" anlamına gelir. Bu etimolojiyi keşfettiğimde, bütün gezegenin dini olan ataerkilliğin içine sıkışmış bir [insan] için, "olmak"ın en tam anlamda "günah işlemek" olduğunu sezgisel olarak anladım.27
The word ‘sin’ is derived from the Indo-European root ‘es-,’ meaning ‘to be.’ When I discovered this etymology, I intuitively understood that for a [person] trapped in patriarchy, which is the religion of the entire planet, ‘to be’ in the fullest sense is ‘to sin’.27
Daly, bu denemede kadınları "günah işleme cesareti"ne çağırır; dinî anlamda günah işlemeyi ataerkilliğe karşı en yüksek protesto biçimi olarak tasavvur eder. Ataerkilliği alt üst etmek, dinî normları alt üst etmekle el ele gider. Aslında ikisi arasında hiçbir ayrım yoktur, çünkü din ataerkilliktir ve ataerkillik dindir. Birini yok etmek, diğerini yok etmek demektir.
In the essay, Daly encourages women to have the “courage to sin,” where sinning in the religious sense is conceived as the highest form of protest against patriarchy. Subverting patriarchy goes hand in hand with subverting religious norms. In fact, no distinction exists between the two since religion is patriarchy and patriarchy is religion. To destroy one is to destroy the other.
Feminist kanonu da benzer yıkıcı görüşlerle doludur; bunlar birkaç cildi dolduracak kadardır. Elbette bu dinî yıkıcılığı ve küfrü Müslüman feministlerin kendilerinde de görürüz (özellikle Aşama 5'tekilerde). İnsan, istese de istemese de öğretmenlerinden öğrenir.
The feminist canon is saturated with similarly subversive views, enough to fill multiple volumes. And of course we see that religious subversion and blasphemy mirrored by Muslim feminists themselves (especially those in Stage 5). One learns from one’s teachers, even despite one’s self.
Bütün feminist düşünce akımlarında tarih boyunca yaygın olan dine karşı kaustik duygular göz önüne alındığında, böyle bir ideolojiyi benimsemenin bir Müslüman'ın imanını hangi biçimde olursa olsun çürütmekten başka bir sonuç doğuracağını nasıl düşünebiliriz?
Given the sheer ubiquity of caustically anti-religious sentiment across all strands of feminist thought throughout history, how could we ever imagine that adopting such an ideology in any way, shape, or form would do anything other than decay a Muslim’s faith?