Geçen gün bir Müslüman genç bana namazın amacını sordu. Neden Tanrı'ya inanmalıyız? Neden kötü şeyler iyi insanların başına gelir? Meğer bu soru yağmuru, büyük ve uğursuz bir buzdağının yalnızca görünen ucuymuş.

The other day, a Muslim teen asked me the purpose of prayer. Why should we believe in God? Why do bad things happen to good people? As it turns out, this barrage of questions only represented the tip of a big, ominous iceberg.

Topluluğumuzda bu tür pek çok soru kök salmış durumda ve birçok iman krizine yol açıyor. Maalesef bazı Müslümanlar, cevaplanmamış bu sorular yüzünden İslam'dan ayrılıyor; bu eğilim de toplumun genelinde organize dinin giderek azalan popülerliğiyle daha da kötüleşiyor.

There are a whole host of questions like this that are festering in our community and causing many crises of faith. The unfortunate reality is that some Muslims are leaving Islam due to these unanswered questions, a trend that is exacerbated by the decreasing popularity of organized religion in society at large.

Bu meydan okumaya nasıl yaklaşacağız?

How do we address this challenge?

Amerika'da 90'larda bir genç olarak büyüdüğümde sahip olduğum sorular, bugün Müslüman gençlerin mücadele ettiği ruhu yutan meselelerin yanında çocukça kalırdı. Eşcinsel hakları, terörle savaş, Tanrı'nın varlığına dair bilimsel kanıt, kadın hakları, iffetin değeri, cinsel perhizin faydaları, insanın evrimi, ailenin önemi gibi konular - kısacası her şey - tartışmaya, incelemeye ve nihayetinde reddedilmeye açık hale gelmiş durumda.

As someone who grew up as an American teenager in the 90s, the questions I had then were mere child’s play compared to the soul-swallowing issues that Muslim youth are struggling with today. Topics like gay rights, the war on terrorism, scientific proof for the existence of God, women’s rights, the value of modesty, the merits of sexual abstinence, human evolution, the importance of family, etc. — anything and everything is up for debate, analysis, and, ultimately, disavowal.

Özetle, din entelektüel bir güvenilirlikten yoksun görülmektedir. Şüphe içindeki kitleler nezdinde bu güvenilirliği yeniden kazandırmanın tek yolu, bu soruları doğrudan ele almaktır.

In sum, religion is seen as lacking any intellectual credibility. The only way to restore that credibility in the minds of the doubting masses is to address these questions head on.

Akademik veya profesyonel alanda, karmaşık ve tartışmalı soruları ele almanın en etkili yolu, bir adım geri çekilip bu soruların altında yatan gizli varsayımları belirlemektir. Bu sayede soru kendisi sorunsallaştırılabilir (ya da zayıflatılabilir) ve böylece soruya kendi koşullarımızda proaktif biçimde yaklaşılabilir.

Whether in the academic or professional sphere, the most effective way to address complicated, controversial questions is to take a step back and pinpoint the hidden assumptions that underlie those questions. This way, one can problematize (or undermine) the question itself and, thus, proactively address it on one’s own terms.

Geleneksel olarak, yaygın inançları sorunsallaştırma ve zayıflatma eğilimi şüphecilikle ilişkilendirilmiştir. Bu terimi kullandığım anlamda şüpheci, bir düşünce sistemini entelektüel değerini yargılamak amacıyla durup onu çözümleyen ve eleştiren kişidir (bilgi olasılığını tamamen sorgulayan felsefi şüphecilerle karıştırılmamalıdır).

Traditionally, this tendency to problematize and undermine common beliefs has been associated with skepticism. In the sense I am using the term, a skeptic is someone who will pause to deconstruct and critique a thought system in order to judge its intellectual merit (not to be confused with philosophical skeptics, who question the possibility of knowledge entirely).

Çoğu zaman, dini inançlar şüpheci sorgulamanın hedefi olmaktadır: Neden Allah'ın var olduğuna inanmalıyız? Neden Kur'an'ın Allah'ın kelamı olduğuna inanmalıyız? Neden Muhammed ﷺ'in Allah'ın elçisi olduğuna inanmalıyız? Bu nitelikteki şüpheci sorgulama, ateistler ve dine karşı çıkanlarla başlamış, ancak zamanla dünyanın her köşesine yayılmıştır. Günümüzde, inananlar bile bu soruları kendilerine sormakta ve cevap bulamadıklarında ya dini terk etmekte ya da soruları tamamen görmezden gelmektedirler.

Oftentimes, it is religious beliefs that are the target of skeptical questioning: Why should we believe God exists? Why should we believe the Quran to be the word of God? Why should we believe Muhammad صلى الله عليه وسلم was the messenger of God? Skeptical questioning of this nature originated with atheists and opponents of religion but, over time, has spread to all corners of the globe. Nowadays, even the faithful ask themselves these questions, and, when they cannot find answers, they either abandon the religion or ignore the questions entirely.

Ama başka bir yol var.

But there is another way.

Dinin eleştirmenlerinin çoğu, kendi tecrübelerime göre, düşünce sistemlerinin hepsine eşit mesafede yaklaşmıyor. Eleştirilerini en sert biçimde dine, özellikle İslam'a yöneltirken, bazı dini olmayan inançlara ise ayrıcalıklı bir muamele gösteriyorlar.

From my experience, skeptics of religion often are hypocrites in that they do not attack all thought systems equally. They save their most rabid lines of critique for religion, especially Islam, but give certain non-religious beliefs a free pass.

Örneğin Bill Maher gibi, kendini liberal olarak tanımlayan biri, İslam'ı eleştirirken düşmanlığa hiç de az sahip değil. Peki aynı eleştirel ve şüpheci bakışı, mesela liberalizmi değerlendirirken de kullanıyor mu? Televizyonda liberal düşüncenin karşılaştığı birçok farklı eleştiri ve soruya derinlemesine değindiği oldu mu? Modern liberalizmin neden olduğu şiddet ve ölüm miktarını düşünmeye programlarından herhangi birini ayırdı mı?

For example, someone like Bill Maher, a self-proclaimed liberal, has no shortage of animosity in critiquing Islam. But does he take that same critical, skeptical mindset to his evaluation of, say, liberalism? Has he spent any time on TV delving into the many different critiques and questions plaguing liberal thought? Has he dedicated any of his programming to contemplating the amount of violence and death modern liberalism has wrought?

Maher, kendisini nesnel, tarafsız bir analist olarak, gerçeği keşfetmek için akıl yürütmenin gücünü kullanan biri olarak sunar; oysa aslında o, alay ettiği ateşli İncil savunucuları kadar nesnellikten ve akılcılıktan uzak bir propagandacıdır. Aradaki tek fark, Hıristiyanlığı yaymak yerine liberalizmi yaymasıdır.

Maher portrays himself as an objective, neutral analyst using the power of rational thought to discover the truth, but, in actuality, he is a propagandist, as detached from objectivity and rationality as the fervent Bible-thumpers he lampoons. The only difference is he proselytizes liberalism instead of Christianity.

Öyleyse Müslim Şüpheci, bu tür ikiyüzlülere kendi ilaçlarının tadını tattıran kişidir. Müslümanlar neden liberalizm, ulus-devlet paradigması, bilimcilik, hümanizm, ilerlemecilik ve çağımızın sorgulanmayan diğer modernist dogmaları hakkında şüphe dile getirerek masayı çevirmesinler?

The Muslim Skeptic, then, is someone who gives such hypocrites a taste of their own medicine. Why can’t Muslims turn the tables by expressing skepticism about liberalism, the nation-state paradigm, scientism, humanism, progressivism, and the rest of the unquestioned modernist dogmas of our times?

Bu, "tartışmalı" veya "zor" olarak nitelendirilen küçük bir soru örneği:

Consider this small sample of “controversial” or “tough” questions:

• Allah, meleklerin, ahiretin, ruhun vb. varlığına dair bilimsel kanıt nedir?

• What is the scientific proof for the existence of Allah, angels, the afterlife, the soul, etc.?.

• İslam Hukuku neden kadınların örtünmesini (hicabı) gerektirirken erkeklerin bunu gerektirmiyor?

• Why does Islamic Law require women to wear the hijab but not men?.

• Merhamet sahibi bir Allah... wait—the rule says write "God" as the Turkish word for God, never "Allah". So: • Tüm merhamet sahibi bir Tanrı neden kötülüğün var olmasına izin verir?

• Why would an all-merciful God allow evil to exist?.

• Kendi seçimlerimizi yapma özgür iradesine sahip miyiz?

• Do we have free will to make our own choices?.

• İslam Hukuku neden eşcinsel fiilleri yasaklar?

• Why does Islamic Law prohibit homosexual acts?.

• Neden birçok Müslüman insanın kökenine ilişkin evrim teorisini kabul etmiyor?

• Why do many Muslims not accept the evolutionary theory of man’s origins?.

Çoğu zaman fark etmediğimiz şey, bu soruların bir boşlukta ortaya çıkmadığıdır. Bunların çoğu, 30, 40 hatta 500 yıl önce Müslümanların zihnini meşgul etmemiş, hatta onların aklına bile gelmemiştir. Bunlar, 15./21. yüzyılın kendine özgü sorularıdır ve kendi entelektüel kültürümüzün ürünüdür. Bu nedenle her birinin altında karmaşık ve derinlere yerleşmiş varsayımlar yatar. Bu soruları "zor" gibi göstermesinin tek nedeni, bu varsayımlara kör olmamız ve onları sorgulamadan kabul etmemizdir.

What we often fail to realize is that these questions do not arise in a vacuum. Most of these are not questions that troubled or even arose in the minds of Muslims 30, 40, or 500 years ago. These are questions that are characteristic of our time and intellectual culture in the 15th/21st century. As such, there are complex, deeply ingrained assumptions that underlie each of them. The only reason they may seem “tough” to address is that we are blind to those assumptions and take them for granted.

Müslüman Şüpheci, bu varsayımları ortaya çıkarıp incelemek ve sorgulamak zorundadır. Böylece Müslüman Şüpheci, bu tür "zor" soruları çözmeye çalışmak yerine, onları dağıtmayı amaçlar.

Örnek olarak, Tanrı'nın varlığı meselesini ele alalım. Bazı modern Müslüman yorumcular, Tanrı'nın varlığına dair nesnel bir kanıt bulunmadığını kabul eder ve her şeyin bir "iman sıçrayışına" indirgendiğini söyler. Buna karşılık Müslüman Şüpheci'nin yaklaşımı, önce "nesnellik" kavramını incelemek olacaktır. Nesnelliğin kendisinin, kabul edilmemesi gereken karmaşık ve ilginç bir tarihi vardır. Ardından Müslüman Şüpheci, Tanrı inancını çürütmek için kullanılan, yaygın olarak kabul gören kanıt standartlarını, örneğin bilimsel kanıtı düşünecek ve bunları tutarlılık açısından değerlendirecektir. Örneğin, bilimsel kanıt eksikliği gerekçesiyle Tanrı'nın varlığını reddetmemiz gerekiyorsa, zamanın akışının, insan bilincinin, soyut matematiksel varlıkların ve benzer şekilde bilimsel ya da fiziksel bir karşılığı olmayan başka şeylerin varlığını da reddetmemiz gerekir mi? Açıkça görülüyor ki çoğu insan, bilimsel kanıt eksikliğine rağmen açıkça gerçekliği olan bu tür şeyleri inkâr edecek kadar aşırı değildir. Ve bu şekilde devam eder.

As a brief example, consider the question of God’s existence. Some modern Muslim commentators concede that there is no objective evidence for the existence of God, and it all boils down to a “leap of faith.” The Muslim Skeptic’s approach, in contrast, would be to first investigate the word “objective.” The concept of objectivity itself has a convoluted and interesting history that we cannot take for granted. Then, the Muslim Skeptic would reflect on widely accepted standards of evidence used to undermine belief in God, e.g., scientific evidence, and evaluate them for consistency. For example, if we are supposed to reject the existence of God due to an alleged lack of scientific evidence, should we also reject the existence of things like the passage of time, human consciousness, abstract mathematical entities, etc., that similarly lack scientific or physical modalities? Clearly, most people are not extreme enough to deny such things that clearly have a reality, despite a lack of scientific evidence. And so on.

Bu sayede Müslim Şüpheci, bilimin otoritesi gibi yaygın olarak benimsenmiş ve değer verilen inançları sorgulamaktan çekinmez; sorunu bulandıran ve insanları kafası karıştıran gizli varsayımları açığa çıkarmak için bunu yapar.

In this way, the Muslim Skeptic is not afraid to question widely held, cherished beliefs, such as the authority of science, in order to unpack hidden assumptions that cloud the issue and confuse people.

En iyi örnek, bu stratejinin Hz. İbrahim'de bulunur; o, zamanının putlarını gerçek anlamda ve mecazi olarak parçalayarak, onların temelden akıl dışı olduğunu ortaya koymuştur.

The best example of this strategy is found with Prophet Ibrahim, who literally and metaphorically deconstructed the idols of his time, showing their fundamental irrationality

Elbette, şüphecilik olumsuz, yıkıcı bir uğraştır. Amacı, Hakikat'in ışığının parlayabilmesi için rasyonel argümanlarla sahte putları devirmektir. Bu açıdan bakıldığında, İbrahim Peygamber, aşağıdaki ayetlerde anlatıldığı gibi, kavminin putperestliğini zekice sarsan en büyük Müslüman şüphecilerden biridir ﷺ. Note: The rule requires ﷺ only after mentions of the Prophet Muhammad, not after other prophets. Ibrahim is not the Prophet Muhammad, so ﷺ is not added after his name. Correction to the above, applying the rule correctly: Elbette, şüphecilik olumsuz, yıkıcı bir uğraştır. Amacı, Hakikat'in ışığının parlayabilmesi için rasyonel argümanlarla sahte putları devirmektir. Bu açıdan bakıldığında, İbrahim Peygamber, aşağıdaki ayetlerde anlatıldığı gibi, kavminin putperestliğini zekice sarsan en büyük Müslüman şüphecilerden biridir.

To be sure, skepticism is a negative, deconstructive exercise. Its purpose is to use rational argumentation to topple false idols so that the light of Truth has a chance to shine through. One of the greatest Muslim Skeptics then, in these terms, was Prophet Ibrahim who cleverly undermined the idolatry of his people, as related in the following verses:

En-Nisa? No — this is the heading "Al-An’am (Q6:75-80)", translated: Al-En'âm (Kur'an 6:75-80)

Al-An’am (Q6:75-80)

Ибрahim'in yıldıza, aya ve güneşe işaret ederek “Bu benim Rabbimdir” demesi, muhaliflerinin söylemini taklit ederek inançlarındaki tutarsızlığı ortaya koymak içindi. Düzeltme: Doğru yazım için yukarıdaki cümleyi şöyle vermeliyiz: İbrahim'in yıldıza, aya ve güneşe işaret ederek “Bu benim Rabbimdir” demesi, muhaliflerinin söylemini taklit ederek inançlarındaki tutarsızlığı ortaya koymak içindi.

By pointing to a star, the moon, and the sun, saying, “This is my lord,” Ibrahim mirrored the discourse of his detractors in order to reveal the internal inconsistency of their beliefs.

İslam düşünce tarihi, tehlikeli ya da yıkıcı gördükleri felsefeleri değerlendirmek, eleştirmek, çürütmek ve alt üst etmek için her türlü akli yöntemi kullanan Müslüman şüpheciler (Skeptikler) ile doludur. Bu, bugünkü Müslümanların yeniden canlandırmak için özen göstermesi gereken kayıp bir sanattır; özellikle de bugün, defalarca dinimize düşman olduğu kanıtlanmış bir entelektüel iklimin içinde bulunduğumuz düşünüldüğünde. Hazret-i Ömer'in (r.a.) retorik bir soruyla sorduğu gibi: "Biz hak üzere değil miyiz?" (Alasna `ala al-haqq?)

Muslim intellectual history is full of Muslim Skeptics who employed all manner of rational stratagem to evaluate, undermine, critique, and overturn philosophies they deemed dangerous or subversive. This is a lost art Muslims today should be keen to revive, especially given that we find ourselves in an intellectual climate that has proved time and again to be hostile to our deen. As Sayyidina `Umar once asked, rhetorically, “Are we not on the Truth?” (Alasna `ala al-haqq?)

Şimdi bunu yaşamaya başlamamızın zamanı geldi.

It is time for us to start acting like it.