2.6 Tanrı'nın Delili Nerede?
2.6 Where Is The Evidence For God?
Tanrı'nın delili nerede? İslam'ın doğruluğunun delili nerede? Delil vardır, hem de çok. Ancak neyin delil sayılacağı pek çok etkene bağlıdır. Bu, akıl ve mantığın işleyişine dair temel bir gerçektir ve dinî iddialar için de bilimsel (ya da matematiksel) iddialar için olduğu kadar doğrudur. Kendinizi, dünyanın bilime şiddetle karşı olduğu bir çağda yaşayan bir bilim insanı olarak düşünün. Halk, çok küçük yaştan itibaren bilimden kuşkulanmaya, bilim insanlarını küçümsemeye ve bilimi en iyi ihtimalle şarlatanlık, en kötü ihtimalle şiddet yanlısı bir ölüm tarikatı olarak görmeye öğretilmektedir. Bu dünyada tabii ki kurumsallaşmış bir bilim eğitimi yoktur. Büyüyen insanların büyük çoğunluğu sınıfta hiçbir bilimle karşılaşmamıştır. Bunun sonucunda genel nüfusta ciddi bir bilimsel okuryazarlık eksikliği ortaya çıkmıştır. Ancak cehalet bundan da derindir, çünkü üniversiteler bile bilime karşıdır. Dünya genelindeki üniversite öğretim üyelerinin ve aydınların büyük çoğunluğu bilime alaycı bir küçümsemeyle bakmaktadır. Bilim öğrenmenin tek yolu, dünyanın dört bir yanına dağılmış küçük, az finanse edilmiş ve personel yetersizliği çeken bağımsız okullardır. Bu okullarda okumak öğrenciler açısından büyük kişisel ve mali fedakârlık gerektirir; bu da nüfusun büyüklüğüne oranla çok az sayıda meşru bilim insanının yetiştiği anlamına gelir.
Where is the evidence for God? Where is the evidence for the truth of Islam? There is evidence, lots of evidence. But what counts as evidence depends on a lot of factors. This is a basic truth about the way reason and rationality work and it is just as true about religious claims as it is about scientific (or mathematical) claims. Imagine you are a scientist living in a world that is bitterly anti-science. The masses are taught from a very young age to distrust science, to look down on scientists, and to view science itself as charlatanism at best, a violent death cult at worst. In this world, of course, there is no institutionalized science education. The vast majority of people have zero exposure to science in the classroom growing up. This results in a severe lack of scientific literacy in the general population. But the ignorance runs deeper than that because even universities are anti-science. The vast majority of university professors and the cognoscenti worldwide view science with snarky contempt. The only way to study science is in small, underfunded, understaffed independent schools scattered around the world. To study at those schools requires great personal and financial sacrifice on the part of students, which means that very few legitimate scientists are trained relative to the size of the population.
Şimdi dünyanın bir yerinde, insanlar nedense ormanların yakılmasının dünya iklimi için harika olduğuna inanıyor. Bir bilim insanı olarak, bunun daha iyi bildiğinizi biliyorsunuz. İnsanlara, dünyanın ormanlarını yakmanın gerçekten bir çevre felaketine yol açacağını söylüyorsunuz. Çoğu insan size gülüyor ve bir çılgın bilim insanı olduğunuz için söylediğiniz her şeyi görmezden geliyor. Diğerleri ise daha saygılı davranıyor ve istediğiniz her şeye inanma hakkınız olduğunu, ancak bu inançlarınızı başkalarına dayatmadığınız sürece, örneğin bunların doğru inançlar olduğunda ısrar etmediğiniz sürece bu hakkınızın bulunduğunu söylüyor. Ama bilim karşıtı olup bilim insanlarını trolleyerek eğlenen bazı kişiler de var. Bu yüzden sizinle bir tartışma başlatıyorlar. Ve kanıt talep ediyorlar. Orman yakmanın felakete yol açacağını nereden biliyorsunuz? Kanıt nerede?
Now, for some reason in this world, the public believes that burning forests is great for the world’s climate. As a scientist, you know better. You tell people that actually burning the world’s forests will cause environmental disaster. Most people laugh at you and ignore everything you have to say given that you are just a kooky scientist. Others are more respectful and tell you that you have the right to believe whatever you want as long as you don’t try to impose your beliefs on others by, for example, insisting that they are true beliefs. But there are also some science skeptics who enjoy trolling scientists. So they start a dialogue with you. And they demand evidence. How do you know burning forests will lead to disaster? Where’s the evidence?
Şimdi, sera gazları hakkında onlara açıklama yapmak isteyebilirsiniz. Ama elbette, bu insanların kimya, fizik veya biyoloji hakkında hiçbir şey bilmediğini unutmayın. CO2'nin ısıyı nasıl hapsettiğini anlatmaya çalışabilirsiniz, ancak kimyasal elementlerin ne olduğunu bile bilmiyorlar, CO2'nin ne olduğunu hiç söylemeye gerek yok. Ağaçların CO2'yi nasıl tutup oksijen saldığını ve insanlar gibi canlıların oksijene nasıl ihtiyaç duyduğunu anlatabilirsiniz, ama o zaman bunların hepsi için kanıt isteyeceklerdir. Bu yüzden biraz temel kimya anlatmayı deneyebilirsiniz, ama bu da yetmez, çünkü kimya deneysel bir bilgi birikimi olarak nihayetinde moleküler fiziğe dayanır. O halde bunun epistemolojik olarak neden güvenilir olduğunu da açıklamanız ve gerekçelendirmeniz gerekir. Moleküler fiziği anlamak için ise nükleer fizik ve hatta kuantum mekaniğinin işleyişini bilmek gerekir, ve bu böyle sürüp gider.
Now, you might be inclined to explain to them about greenhouse gases. But, of course, these people know absolutely nothing about chemistry or physics or biology. You could try to explain to them how CO2 traps heat, but they have no idea what chemical elements are, let alone CO2. You could tell them about how trees trap CO2 and give off oxygen and how living things like humans need oxygen, but then they would ask you for the evidence of all that. So you might try to explain some basic chemistry, but of course, that is not enough because ultimately chemistry as a body of empirical knowledge relies on molecular physics. So you would have to explain and justify why that is epistemically reliable. And when it comes to understanding molecular physics, a working knowledge of nuclear physics and even quantum mechanics is required, and on and on.
Açıkçası, bu şüpheciler söylediklerimin çoğunu anlamakta zorlanacaklar; ne ki bunu doğru kabul etmeleri hiç beklenmez. Sonuçta bu insanlar ilk iddianızdan bir bilim insanı olarak şüphe duymuşlardı. İlk iddiayı destekleyen bilimsel temeli oluşturan diğer iddialar hakkında da hiçbir şey onları daha az şüpheci yapmayacaktır.
Obviously, these skeptics are going to understand very little of anything you might explain, let alone assume that what you are saying is true. After all, these people had doubts about your initial claim as a scientist. There is nothing that would make them less doubtful about any of the other claims you would have to make about the supporting science that justifies that initial claim.
Şimdi onlara şöyle diyebilirsiniz: Bakın, ormanları yakmanın kötü bir fikir olduğunu nereden bildiğimi kesin olarak öğrenmek istiyorsanız, önce sağlam bir bilim eğitimi almanız, sonra temel deneyler yapmanız, ardından ileri düzey çalışmalara geçmeniz gerekir, vesaire, vesaire; ancak o zaman ihtiyaç duyduğunuz kanıta sahip olursunuz. Bunun üzerine şüpheciler kahkahalarla gülüyor.
Now you might tell them: Look, if you want to know with certainty how I know burning forests is a bad idea, you need to get a thorough science education and then do some basic experiments and then go onto advanced studies, etc., etc., and then you will have the evidence you need. To which the skeptics laugh uproariously.
Bu dersin anlamı şudur: delil olarak nitelendirilen, yani inanmayı haklı çıkaran güçlü delil, muazzam bir bağlamsal bilgi birikimi gerektirir. Bilim tartışmalarında bu bağlamsal bilgi birikimi bilim otoritesine dayanılarak zaten varsayılır. İnsanlar bilim insanlarının ne dediğini bildiklerine güvenir, bu yüzden her şeyi tek tek gerekçelendirmelerini fazla zorlamazlar. Ancak aynı insanlar Tanrı hakkında konuştuklarında şüphecilik çok farklı bir düzeye çıkar, çünkü içinde yaşadığımız seküler dünyada dinin entelektüel ya da epistemik bir otoritesi yoktur. Tanrı lehine, ampirik bilimdekinden çok daha güçlü, tutarlı ve "nesnel" deliller bulunmaktadır. Ancak insanların bunu fark etmesini engelleyen iki şey vardır.
The lesson here is that what counts as evidence, i.e., compelling evidence that justifies belief, requires a gigantic body of contextual knowledge. In discussions about science, that body of contextual knowledge is simply assumed on the basis of scientific authority. People trust scientists to know what they are talking about, so they won’t press them too far to justify every single thing. But when those same people talk about God, the skepticism is turned up to a whole different level because religion has no intellectual or epistemic authority in the secular world we live in. There is plenty of evidence for God, evidence far more compelling, consistent, and “objective” than anything in empirical science. But two things impede people from recognizing this.
İlk olarak, bağlamsal bilgi yok. İslami eğitim, Müslümanlar da dahil olmak üzere dünyanın çoğunda mevcut değil. Bunun yerine, dünya genelindeki Müslümanlar laik öğrenme modelleriyle eğitiliyor. Açıkçası bu durum, Müslümanların Allah'ın varlığına ve İslam'ın doğruluğuna akılla ulaşıp kanaat edebilme yeteneklerini doğal olarak etkiliyor. Ve bu yetmezmiş gibi, ikinci engelleyici etken, kültürü, medyayı, akademiyi vb. her yeri saran, çok aktif bir din karşıtı, İslam karşıtı akım. Dünya genelindeki Müslümanların imanının ve kanaatinin durumu bu iki etkenden ciddi biçimde etkileniyor.
First, the contextual knowledge is not there. Islamic education is nonexistent for most of the world, including Muslims. Instead, Muslims worldwide are educated through secular models of learning. Obviously, that will impact Muslims’ ability to intellectually arrive at conviction in the existence of Allah and the truth of Islam. And if that wasn’t bad enough, the second impeding factor is a very active anti-religion, anti-Islamic current that permeates the culture, the media, the academy, etc. The state of iman and conviction of Muslims around the world is severely impacted by these two factors.
Allah'ın varlığına ve İslam'ın doğruluğuna dair deliller, birbirini karşılıklı olarak güçlendiren farklı kaynaklardan gelir. Bu, bilimsel bilgi de dahil olmak üzere her bilgi birikiminin işleyiş biçimidir; yukarıdaki örnek de tam olarak bunu göstermek içindi. Bir şüpheci, herhangi bir belirli bilgi noktasını çürütmeye çalışabilir; ancak bunu yalnızca daha geniş bağlamı, paradigmayı, episteme'yi, inandırıcılık yapısını ya da inanç ağını (veya kullanmak istediğiniz başka herhangi bir felsefi/sosyolojik terimi) bilmemesi sayesinde yapabilir.
The evidence for Allah and the truth of Islam comes from different sources that mutually reinforce each other. This is the way any body of knowledge works, including scientific knowledge, as the example above was meant to show. A skeptic can undermine any specific point of knowledge, but he can do this only in virtue of an ignorance of the larger context or paradigm or episteme or plausibility structure or web of belief (or whatever other philosophical/sociological term you want to use).