Demokrasi ideal bir yönetim biçimi midir? Müslümanların bu konuyu çok dikkatli düşünmesi gerekir. Çağdaş bağlamımızda, demokrasinin en iyi, en adil yönetim biçimi olduğu sık sık dile getiriliyor. Ancak bu iddia Müslümanlarda şüphe doğurabilir. Neden? Çünkü demokrasi, Kur'an'da ve Peygamber ﷺ'in Sünnet'inde açıkça savunulan bir şey değildir.

Is democracy the ideal form of government? This is something that Muslims have to think about very carefully. We hear from our context in the modern day about how democracy is supposed to be the best form of government, the most just form of government, but this claim can create doubt for Muslims. Why? Because democracy is not something that is advocated explicitly within the Quran and the Sunnah of the Prophet صلى الله عليه وسلم.

Peygamber صلى الله عليه وسلم Medine'de temsili bir demokrasi kurmadı. Râşid halifeler de yönetimin kolları gibi unsurlardan oluşan, bu tür bir demokratik sistem kurmadılar. Öyleyse bu en iyi yönetim biçimiyse, neden Allah tarafından vahyedilmedi? Neden İlahi Hidayetin bir parçası değil? İnsanlar, son vahiy olarak Peygamber صلى الله عليه وسلم'e gelen yönetimden daha iyi bir yönetim biçimini nasıl düşünüp tasavvur edebilirler? Bu tür şüphelerle nasıl ilgileniriz? Bence yapmamız gereken, çok temel bir soruyu sormak: Bugün bazıları neden demokrasiyi en iyi yönetim biçimi olarak görüyor? Lise veya üniversitede herhangi bir devlet yönetimi dersi alırsanız, demokrasileri üstün ve daha adil kılan başlıca özelliklerden birinin denge ve denetleme (checks and balances) ilkesi olduğunu duyarsınız. Denge ve denetleme nedir? Fikir şudur: Güç, hükûmet içindeki farklı kollara dağıtılır ve bu üç kol birbirinin gücünü denetler; böylece hiçbir grup veya tek bir birey gücü tekeline alamaz ve ülkenin geri kalanı üzerinde kayıtsız şartsız, engelsiz bir otorite uygulayamaz. Örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde Yürütme, Yargı ve Yasama kolları vardır; kabaca Başkan, Kongre ve Yüksek Mahkeme. Bu üç kol birbirinin gücünü denetler ve tek bir kol, ülkenin hangi kanunlara uyacağına veya hangi savaşların yapılacağına tek başına karar veremez. Bütün bu büyük ulusal kararlar üç kolun ışığında alınmak zorundadır; tek bir kolun herkes için karar vermesi değildir. Denge ve denetleme budur ve teorik olarak bu çok mantıklı görünmektedir. İslam'da da denge ve denetim (checks and balances) kavramı vardır; ancak İslam'ın öngördüğü denge ve denetimler, modern Batı demokrasilerinde bulunan, benim gözümde sahte veya yüzeysel olan denge ve denetimlerden çok daha gerçek ve somuttur. Bunun ne demek istediğimi açıklayayım.

The Prophet صلى الله عليه وسلم did not establish a representational democracy in Medina. The rightly guided caliphs did not establish a kind of democratic system with branches of government and so forth. So if this is the best form of government, then why was it not revealed by Allah? Why isn’t it a part of Divine Guidance? How could it be that human beings could theorize and conceive a form of government that is better than what came to the Prophet صلى الله عليه وسلم in the final revelation? How do we address this kind of doubt? Well, we have to, in my opinion, go and ask a very fundamental question: Why do some today consider democracy the best form of government? If you take any kind of government class within grade school or college, what you will hear is that one of the main features of democracies that make them superior and more just is the notion of checks and balances. What are checks and balances? The idea is that power is distributed across different branches within the government and these three branches check each other’s power so that no one group or one individual can monopolize power and exercise unfettered, unhindered authority over the rest of the nation. In the United States, for example, you have the Executive branch, the Judicial branch, and the Legislative branch, basically the President, the Congress, and the Supreme Court. These three branches check each other’s power and one single branch alone cannot make decisions about what laws the country should follow or what wars should be fought. All of these major national decisions have to be made in light of all three branches, not just one branch making decisions for everyone. This is checks and balances, and theoretically it seems to make a lot of sense. In Islam, however, we also have this notion of checks and balances, but the checks and balances that we find in Islam are much more real and tangible than what I consider to be fake or superficial checks and balances found within Western democracies in the modern day. Let me explain what I mean by this.

Eğer ABD hükümetine veya herhangi bir demokratik Batı ülkesinin hükümetine bakarsak, büyük bir yolsuzlukla karşılaşırız; lobiciler ve çeşitli siyasi eylem grupları hükümetin organlarını kendi lehlerine işletmek için manipüle etmektedir. Örneğin ABD bağlamında, sağlık sigortası şirketleri Kongre'ye ve Başkan'a para yoluyla bu organları etkilemeye çalışarak, sigorta şirketlerine maddi fayda sağlayacak yasalar çıkarılmasını sağlamaya çalışmaktadır. Bu bir yolsuzluk türüdür, çünkü bu kongre üyeleri, başkan, senatörler ve diğerleri halkın çıkarlarını temsil etmekle yükümlüdür; ancak para yüzünden, kendilerine lobi yapan ve onlara ödeme yapan şirketlerin çıkarlarını temsil eder hale gelirler. ABD tarihi boyunca görüldüğü gibi, çıkar gruplarının bu şekilde lobi yapması ve hükümetin farklı organlarını etkilemesi çok kolaydır ve bunun büyük olumsuz bir etkisi vardır. Bu yüzden ABD tarihinde pek çok adaletsizlik görüyoruz: Kızılderililerin soykırımı, Afrikalı Amerikalıların ezilmesi, Hiroşima ve Nagasaki'nin bombalanması gibi vahşetler gibi. Daha yakın zamanda, Irak, Afganistan ve Libya'nın işgallerini düşünün. Bütün bu suçlar, hükümetin organlarının hepsinin birbiriyle uyum içinde olmasıyla gerçekleşti. Dolayısıyla üç organın bulunmasının adaletsizliği önlediği veya en azından hafiflettiği fikri, tarihin kendisi tarafından tamamen çürütülmektedir. Nitekim soykırımdan daha büyük pek az adaletsizlik vardır; yine de ABD gibi laik demokrasiler bu tür suçlara göz yummuş ve birbirini denetleyen hükümet organlarının anlaşmasıyla bu suçları iktidar salonlarında yasallaştırmıştır.

If we look at the US government or the government of any democratic Western nation, we find great corruption, where lobbyists and different political action groups manipulate the branches of government in their favor. For example, in the US context, health insurance companies lobby the Congress and the President as they are trying to influence these branches of government with money to make laws that will benefit the insurance companies financially. This is a type of corruption because these congressmen, the president, senators, et al., are supposed to represent the interests of the people, but because of money, they end up representing the interests of the corporations that are lobbying them and paying them. It is very easy, as we see throughout US history, for interest groups to lobby and influence the different branches of government in this way, and this has a major negative effect. And this is why we see so much injustice in the history of the United States, e.g., the genocide of the Native Americans, the oppression of African Americans, atrocities like the bombings of Hiroshima and Nagasaki, etc. More recently, consider the invasions of Iraq, Afghanistan, and Libya. All of these crimes happened with the branches of government all in agreement. Thus, this idea that having three branches prevents injustice or, at least, mitigates it, is completely undermined by history itself. After all, not many injustices are greater than genocide, yet secular democracies like the US have overseen such crimes and even legislated them in their halls of power, by agreement of mutually checking branches of government.

Şimdi demokrasi savunucuları şunu söyleyebilir: Bu tarihsel örnekler demokrasinin kendisine değil, "yanlış işleyen demokrasiye" yüklenmelidir. Bu savunuya göre demokrasi ideal koşullarda işler; evet, ortaya çıkabilecek her türlü sorun vardır, ama bunlar demokrasinin özünün gerçekten parçası değildir. Bu görüşe göre, ideal bir durumumuz olsaydı ve birkaç yeni yolsuzlukla mücadele yasası ya da belki lobicilikle ilgili yasalar uygulamaya konulsaydı, bu tür sorunlarla karşılaşmazdık.

Now democracy enthusiasts could say that these historical examples should not be blamed on democracy itself but rather “democracy gone wrong.” They argue that democracy in the ideal case works, and, yeah, there are all kinds of problems that can crop up, but those are not really essential to what democracy is. They argue that, if we could have an ideal situation and if we just implement a few more anti-corruption laws or maybe anti-lobbying laws, then we wouldn’t have these kinds of problems.

Bu bir karşı argümandır; eleştirel düşünürler olarak bu karşı argümanı öngörmeli ve ona bir yanıt vermeliyiz. Benim yanıtım (ve belki düşündükten sonra farklı bir yanıt verebilirsiniz) şudur: Hayır, demokraside temel bir sorun var, çünkü şunu sormak zorundayız: Demokrasinin yasaları neye dayanacak?

This is a counter argument, so as critical thinkers, we have to anticipate this counter argument and give a response. My response (and maybe you can have a different response if you think about it) is: No, there is a fundamental problem here with democracy because we have to ask: What are the laws of a democracy going to be based on?

Eğer bunlar popüler görüşe ve Kongre üyelerini ya da Başkanı seçen insanlara dayanacaksa, yani popüler görüşe göre yasa uygulayacak kişilerse, o zaman popüler görüşün ahlaki olacağını kim söyleyecek? Popüler görüşün gerçekten adil olanı bulacağını kim söyleyecek? Neden bir kitlenin oy vermesinin gerçekte ahlaken doğru olanı seçeceğini varsayalım? Muhtemelen insanların belki bireysel çıkarlarına dayanarak oy vereceği daha olası görünüyor. Peki bu neden ahlaka ya da adalete götürsün? Tam tersini bekleriz.

If they’re going to be based on popular opinion and people who are voting for representatives in Congress or the President, i.e., people who are going to implement laws based on popular opinion, then who says that popular opinion is going to be moral? Who says that popular opinion is going to arrive at what is truly just? Why would we assume that a mass of people voting would vote for what is actually morally correct? Seems more likely that people would vote based on individual self-interest, perhaps. And why would this lead to morality or justice? We would expect the exact opposite.

Bunun ötesinde, popülasyonun manipüle edilmesinin çok kolay olduğunu da kabul etmeliyiz; bunu Amerikan tarihi boyunca ve bugün bile görüyoruz. Kitle medyasının, sosyal medyanın ve eğitim kurumlarının toplumu geniş çapta nasıl yönlendirebildiğine bakarsak, kamuoyunun insanların aşağılık içgüdülerine karşı bir denge olmadığını görürüz. Hatta popüler görüş, bir milleti adalet ve ahlak bakımından ciddi biçimde yanlış yollara sürükleyebilir. Ortada açık bir gerçek var: demokrasi ahlakın yerini tutamaz ve din tam da burada çok önemlidir. İşte bu noktada, hakikat dini olan ve gerçek ahlakı içeren İslam, Yaratıcımız Allah'ın doğruyu ve yanlışı, neyin gerçekten adil olduğunu belirleyen rehberliği ve kuralları göndermesiyle son derece önemlidir. Bu ahlak, bir hükümet üzerinde gerçek bir denge unsuru olabilir. Eğer nesnel bir ahlak ölçüsü varsa, bu ölçü bir hükümetin veya liderin aldığı kararların iyi mi kötü mü, adil mi haksız mı olduğunu belirlemek için kullanılabilir. Böyle bir ölçü zorunludur. Modern laik demokrasilerde olduğu gibi bu ölçü yoksa, hiçbir denge ve denetim de olmaz. Bugün ABD'de, örneğin, hükümetin üç kolunun da neyi ahlaki ve adil gördüğü konusunda aşağı yukarı aynı görüşte olduğunu görüyoruz. Her şey, her dönemde geniş toplumdaki popüler doğru ve yanlış anlayışına dayanıyor gibi görünüyor. Bu ahlaki görüşlerin adil olup olmadığını, doğru ya da yanlış olup olmadığını yargılayacak bağımsız bir ölçü yoktur ve bu yüzden gerçek bir denetim de yoktur. Farklı hükümet kolları bulunsa bile hepsi iş birliği yapabilir. Hepsi aynı hizada olabilir ve onlara karşı tutulacak, onları yargılayacak gerçek bir ölçü yoktur. Bu yüzden laik liberal demokrasilerin tarihleri boyunca gördüğümüz zulümleri ve her türlü suçu işlemesi bu kadar kolay olmaktadır. İslam tarihine baktığımızda durumun böyle olmadığını görürüz; çünkü nesnel ahlak standardı İslam hukukudur. Peki bu İslam hukukunun ve o nesnel ahlak standardının koruyucuları kimlerdir? Bunlar ulemadır (İslam din alimleri) ve ulema, sultan, emir ya da halifeyle ilişkiye girmekten son derece dikkatle kaçınmıştır. Bunun sebebi, gücün yozlaştırabileceğinin ve bir alimin sultana fazla yakın olması hâlinde sultanın o alimi olumsuz etkileyip sultanın çıkarına uygun dini hükümler vermesi için yozlaştırabileceğinin kabul edilmesidir. Dolayısıyla bu çok güçlü bir denetim mekanizmasıdır. Demokratik sistemlerde bulunan yüzeysel bir denetim görüntüsünden farklı olarak gerçek bir denetimdir. Ulema ile sultan arasındaki bu mesafe, Peygamber ﷺ'in yukarıda sözü edilen hadiste açıkça belirttiği bir husustur: "Kim yöneticinin kapısına giderse fitneye uğratılır. Bir kul, yöneticiye yaklaştığı ölçüde Allah'tan uzaklaşır."7

Beyond this question, we have to also recognize the fact that it is very easy to manipulate a population and we see this throughout American history and even to this day. If you look at the way that mass media, social media, and educational institutions are able to manipulate society at large, you can see that public opinion is no check on people’s baser instincts. In fact, popular opinion can lead a nation quite astray in terms of justice and morality. The glaring truth here is that democracy cannot be a substitute for morality, and this is where religion is so important, and this is where Islam—as the religion of truth with true morality and God our Creator, Allah, sending guidance, sending rules on right and wrong and what is truly just—is so important. And that morality is what can really be a check on a government. If one has a standard, an objective standard of morality, then that can be used as a check to basically identify whether a government or a leader is making decisions that are good or bad, just or unjust. Such a standard is necessary. If you do not have that standard, as is the case with modern secular democracies, then there can be no check or balance. What we see today in the US, for example, is that all three branches of government will more or less have the same opinions on what they perceive as moral and just. It seems to always boil down to the popular view of right and wrong in wider society at the time. There is no independent standard to judge whether those views of morality are just or unjust, right or wrong, and so there is not really a check. Even though you have different branches of government, they can all collude. They can be all aligned and there is not a true standard to hold against and to judge them by, and that is why it is so easy for secular liberal democracies to commit atrocities and to commit all kinds of crimes that we see throughout their histories. When we look at Islamic history, we see that this is not the case because the objective standard of morality is Islamic law. And who are the guardians of Islamic law and that objective standard of morality? It is the ulama (Islamic religious scholars), and the ulama were very careful not to involve themselves with the sultan, the amir, or the khalifa. This is because there is the recognition that power can corrupt and that if a scholar is too close to the sultan, then the sultan can negatively impact the scholar and corrupt the scholar to make religious rulings that benefit the sultan. So, this is a very strong check. It is a real check unlike the superficial facade of a check that we find within democratic systems. And this distance between the ulama and the sultan is something that the Prophet صلى الله عليه وسلم explicitly mentions in the aforementioned hadith: “Whoever goes to the gates of the ruler will be tried with fitna. A servant does not move closer to the ruler except that he moves further away from Allah.”7

Bu hadis ve Peygamber ﷺ'in hayatından, sözlerinden ve Hulefa-i Raşidin'in uygulamalarından, ayrıca tarihçi âlimlerin çoğunluğunun görüşlerinden birçok örnekten hareketle ulema, sultan ile ulema arasında çok büyük bir mesafe bulunması gerektiği sonucuna varmıştır. Bu, gerçek ahlaka dayanan gerçek bir denge ve denetim mekanizmasıdır. Sultanın veya halifenin yozlaşması, bir halkı manipüle etmesi veya ekonomiyi kendi maddi çıkarı için yönlendirmesi mümkündür; ancak her zaman bu tür yolsuzluğu ve iktidarın kötüye kullanılmasını ortaya çıkarıp buna itiraz edecek bir âlim vardır.

Based on this hadith and many other examples from the life of the Prophet صلى الله عليه وسلم and his statements as well as the practice of the Rightly Guided Caliphs and the majority of scholars of history, the ulama came to the conclusion that there needs to be a very big distance between the sultan and the ulama. This is a real check and balance based on real morality. While it is the case that the sultan or the khalifa can be corrupt and he can manipulate a population or manipulate an economy for his material gain, there is always the `alim (scholar) who is going to call that out and object to that kind of corruption and abuse of power.

Ve İslam tarihinde, âlimlerin sultana karşı çıktıkları için işkence gördüğü, hapsedildiği ve bazen öldürüldüğü pek çok örnekle karşılaşıyoruz. Bu, İslam tarihine ve İslami yönetime özgü çok belirgin bir özelliktir ve İslam düşüncesinde "din ile devletin ayrılığı" gibi bir anlayışın bulunmadığı anlamına gelir. Beklenti, halifenin ya da sultanın İslam hukukunu uygulaması ve İslami ahlak ile fıkha göre yönetmesidir. Bütün yönetim sistemi bu esas üzerine kuruludur. Ancak nesnel ahlak ölçüsünün taşıyıcıları, doğrudan sultanla ilişkisi olmayan, dolayısıyla iktidar ve paranın bozucu etkisinden korunan, bağımsız ve ayrı kalan ulemadır. Bu, iktidar üzerinde gerçek bir denge ve yolsuzluğa karşı gerçek bir kontroldür. Laik demokrasilerde ise bunun benzerini görmüyoruz.

And we see many examples of this within Islamic history where scholars were tortured, imprisoned, and sometimes even killed because they opposed the sultan. This is something that is very unique about Islamic history and Islamic governance, and it means that there is not this notion of “separation of church and state” within Islamic thought. The expectation was that the khalifa or the sultan is going to implement Islamic law, and he is going to rule according to Islamic ethics and jurisprudence. The entire system of governance is based on that, but the bearers of the objective standard of morality are people who remain separate and independent ,i.e., the ulama who are not involved directly with the sultan and, therefore, are shielded from the corrupting influence of power and money. That is a real check on power. That is a real check on corruption. And that is something that we do not see within secular democracies.

Laik demokrasilerde temel bir kusur var, çünkü popüler görüşün neden doğru olacağını kim söyleyebilir? Çoğu durumda kalabalık hâkimiyeti çok yanlıştır. Kalabalık hâkimiyeti çok adaletsizdir ve örneğin bir Haklar Bildirgesi ile anayasada kalabalığın ne yapabileceğine sınırlar koysanız bile, bu, yönetimin dayandırılacağı son derece kırılgan ve güvenilmez bir ahlak sistemidir. Batı tarihinde doğru ve yanlış anlayışının bu kadar çok değiştiğini görmemizin nedeni de budur. Ahlaki görüşler sürekli değişiyor, çünkü popüler görüşler sürekli değişiyor. Bugün adil ve makul görünen şey yarın bir zulüm olarak değerlendirilebilir, ve tersi de geçerlidir.

There is a fundamental flaw in secular democracies because who says that popular opinion is going to be right? In most cases, mob rule is very wrong. Mob rule is very unjust and even if you put limits on what the mob can do with, for example, a Bill of Rights within your constitution, that is still a very tenuous and unreliable system of morality to base governance on. And that is why we see so many changes in what is considered right and wrong within Western history. Opinion about morality is constantly shifting because popular views are constantly shifting. What might appear to be just and reasonable today might turn out to be considered an atrocity tomorrow, and vice versa.

Müslümanlar olarak bunu olduğu gibi kabul etmemiz gerekiyor. Kendi geleneğimiz içinde daha iyi bir sistemimiz olduğunu fark etmeliyiz. Evet, tarihimizde savaşlar yaşandı, yozlaşmış yöneticiler oldu, hatta vahşetler bile yaşandı. Ama aynı zamanda tutarlı bir ahlaka, yani Şeriat'a sahibiz; bu ahlak bizi bir Ümmet olarak Doğru Yol üzerinde tutan ve adaletin ne olduğunu anlamamızı sağlayan bir dayanak. Bu, Allah'tan gelen gerçek bir hidayettir ve kabul etmemiz gereken büyük bir nimettir. Başka milletlerin, başka dünya bölgelerinden gelen filozoflarının adaleti, ahlakı ve yönetimi Allah'tan, Kur'an'dan ve Peygamber ﷺ'den daha iyi anladığını düşünerek aşağılık kompleksine kapılmamalıyız.

As Muslims, we need to recognize this for what it is. We need to recognize that we have a better system within our tradition. Yes, we have wars in our history, we have corrupt leaders, and even atrocities. But we also have consistent morality, i.e., the Sharia, that provides that anchor that keeps us as an Ummah on the Straight Path while understanding what is justice. And that is true guidance from Allah—a big blessing that we have to recognize while not having an inferiority complex in thinking that other people, other nations and their philosophers from a particular part of the world have understood justice and morality and government better than Allah, the Quran, and the Prophet صلى الله عليه وسلم.