Liberal laik ilerlemeciler (hümanistler, ateistler, reformistler vb. dahil) ahlakın zamanla değişmesinde hiçbir sakınca görmezler ve bunu doğal, kaçınılmaz bir süreç olarak görüp hepimizin benimsemesi gerektiğini düşünürler. Ne yazık ki onlar, ahlakın doğasının kendisi konusunda derin bir kafa karışıklığı içindedirler.

Liberal secular progressives (including humanists, atheists, reformists, etc.) think there is nothing wrong with morality changing over time and view it as a natural, inevitable process that we should all embrace. Unfortunately for them, they are deeply confused about the very nature of morality.

Bu kişiler, dinî ahlakın zamanla terk edilmesinde bir sorun görmüyorlar; çünkü dinî normları baştan bağlayıcı bir ahlaki değer olarak görmüyorlar. "Geçmişte dinî duygular yüzünden evlilik dışı cinsel ilişki, mesela, yanlış sayılırdı, ama zamanlar değişti ve ilerlediğimiz için bunu artık o kadar kötü bulmuyoruz" gibi şeyler söylüyorlar. Bu düşüncenin ne kadar karmaşık olduğunu göstermek çok kolay. Bu insanların ahlaken bağlayıcı bulduğu bir değeri ele alın, mesela ırksal eşitliği. Onlara sorun: Beyaz üstünlüğünün bir gün ahlaken kabul edilebilir sayılmasına razı olur muydunuz? Ahlakın öyle evrilebileceğini, bir gün beyaz üstünlüğünün herkesin ulaşmaya çalışması gereken ahlaki norm haline gelebileceğini söylemek mantıklı olur muydu? Peki ya beyaz üstünlüğünde gerçekten yanlış bir şey yoksa ve sadece henüz farkında değilsek, tıpkı bir zamanlar zina yanlış sayılmışken sonraki insanların bunun o kadar da kötü olmadığını "keşfetmesi" gibi? Aradaki fark nedir? Ahlak neden bu şekilde evrilemesin?

These individuals have no problem with religious morality being discarded over time because they do not view religious norms as morally compelling in the first place. They say things like, “Well, in the past, due to religious sentiment, sex outside of marriage, for example, was considered wrong, but times have changed and we don’t find it so bad anymore because we have progressed.” It is very easy to show how muddled this thinking is. Simply consider a value that these people do find morally compelling, e.g., racial equality. Ask them, would they be OK with white supremacy being considered morally acceptable one day? Would it make sense to say that morality could evolve such that, one day, white supremacy is the ethical norm that all are expected to aspire to? Why not? What if there really isn’t anything wrong with white supremacy but we just don’t realize it yet and only future people will be able to realize it, similar to how at one point, fornication was considered wrong, but future people “discovered” that it’s not so bad? What’s the difference? Why couldn’t morality evolve in that way?

Ahlak rastgele gelişmez. Belirli bir yönde gelişir. Ahlakımız batıl inançlardan arındıkça ve zararları tespit ettikçe giderek daha isabetli hale gelir. Gerçekten ahlaksız olan tek eylem başka bir insana zarar vermektir ve buna "Zarar İlkesi" denir. Liberal laiklikle yetişmiş kişiler bu görüşe yatkındır: Tek gerçek ahlaki ilke Zarar İlkesi'dir. Bu mantığa dayanarak, aksine pek çok kanıta rağmen, zina etmenin insanlara gerçekten zarar vermediğini keşfettiğimizi, dolayısıyla ahlaken yanlış sayılmaması gerektiğini iddia ederler. Bunun yanında, beyaz üstünlükçülüğünün zararlı olduğunu keşfettiğimizi, bu yüzden ahlaken yanlış sayılması gerektiğini söylerler.

Now the response to this might be: “Morality does not evolve haphazardly. It evolves in a specific direction. Our morality becomes increasingly accurate as it sheds superstitions and identifies harms. The only truly immoral act is to harm another person and this is called the ‘Harm Principle.’” Those indoctrinated by liberal secularism tend to have this view: The only true moral principle is the Harm Principle. Using this logic, they claim (despite plenty of countervailing evidence) that we have discovered that fornication doesn’t really harm people, so it should not be considered immoral. Furthermore, we have discovered that white supremacy is harmful, therefore it should be considered immoral.

Haydi bir an için geri adım atalım. Her şeyden önce, liberal seküler iddia ettiği gibi Zarar Prensibi tüm ahlakın temel taşıysa, bunun da evrilebileceğini kabul eder miydi? Ahlak evrilir ve ilerlerse, bir gün insanlara zarar vermenin ahlaken caiz olduğunu ve Zarar Prensibinin geçmişten kalma, modası geçmiş bir kalıntı olduğunu keşfedebilir miyiz? Liberal seküler ilericiler bunun mümkün olmadığını ve Zarar Prensibinin her zaman normatif olarak bağlayıcı kalacağını savunurlarsa, ahlak konusunda gerçekten ilerici değillerdir. Onlar ahlaki mutlaklara inanıyorlar demektir. Öyleyse zamanla değişmeyen ahlaki mutlaklara inanan dindar Müslümanları nasıl suçlayabilirler?

But let’s step back for a moment. First of all, if the Harm Principle is the keystone of all morality as liberal secularists claim, then would they concede that it could also evolve? If morality evolves and progresses, then could we one day discover that it is morally permissible to harm people and that the Harm Principle is an obsolete relic of the past? If liberal secular progressives maintain that this is not possible and the Harm Principle will always remain normatively compelling, then they are not really progressive when it comes to morality. They believe that there are moral absolutes. So how could they fault devout Muslims for also believing in moral absolutes that are invariant with time?

Şimdi, Zarar İlkesi'ni çürütmek yeterince kolaydır: zararın gerçekte ne olduğunu ve bunu kimin belirlemeye yetkili olduğunu sorgulamak yeterlidir; ayrıca zararın kendisinin değer yüklü bir kavram olduğunu, yani genel ahlaki ve ontolojik bağlılıklarımıza bağlı olduğunu belirtmek gerekir, vb. Ancak ben burada özellikle gelişen ahlak fikri üzerinde durmak istiyorum. Zarar İlkesi'ni bir ahlaki mutlak olarak benimseyenler, zaman içinde değişen ahlaki tutumları, neyin gerçekten zararlı olup olmadığını keşfetme sürecinin bir işlevi olarak açıklarlar. Peki bu keşif süreci nedir?

Now, refuting the Harm Principle is easy enough to do (simply question what truly constitutes harm and who gets to decide that; and additionally, point out that harm itself is a value-laden concept that depends on your broader moral and ontological commitments, etc.). But I want to focus on the idea of evolving morality. Those who are dedicated to the Harm Principle as a moral absolute explain changing moral attitudes through time as a function of discovering what is or is not truly harmful. But what is this discovery process?

Epistemolojik açıdan bakıldığında, zararları keşfetmek yeni gezegenleri ya da yeni kimyasalları keşfetmeye benzer mi? Bu ampirik bir şey midir? Zararı nerede görebilirsiniz? Ve daha da önemlisi, onu görme yeteneğimiz zamanın bir fonksiyonu olarak nasıl ilerliyor? Evrende gezegen keşfinin, gelişen teleskop teknolojisiyle nasıl kolaylaştığını anlayabiliyoruz. Peki zamanla yeni zararları keşfetmemizi sağlayan nedir?

Epistemologically speaking, is discovering harms akin to discovering new planets or new chemicals? Is it an empirical thing? Where can you see harm? And, more importantly, how does our ability to see it progress as a function of time? We can understand how discovering planets in the universe has become easier with improved telescope technology. But what is allowing us to discover new harms over time?

Açıkça söylemek gerekirse, liberal seküler progressif, bu soruya akıllıca ve kolayca yakalanmayan bir cevap verecek durumda değil; bu yüzden şu savunmaya başvuracaktır: "Zararlar her zaman biliniyordu, ama güçlü, kötü niyetli, menfaat peşinde insanlar, o zararları gidermek için ahlaki duyguların değişmesini engelledi." Bu konuda birkaç not düşmek istiyorum. Birincisi, bazı zararların her zaman bilindiğine dair kanıt nerede? Dünya tarihine bakarsak, bugünkü ölçülerle ciddi biçimde "zararlı" sayılan pek çok şeyin tarihte hiç duyulmamış olduğunu görürüz. Eşcinsel düşmanlığı (homofobi) buna bir örnektir. Trans düşmanlığı (transfobi) bir diğeridir. Kültürel sahiplenme bir diğeridir. Mikroagresyon bir diğeridir. Zamir kullanımı yoluyla baskı bir diğeridir. Hatta en yakın üniversitenin Toplumsal Cinsiyet Çalışmaları bölümündeki bir liberal sanatlar dersine bir katılın; öğretilen neredeyse her şey, yani baskı, hak mahrumiyeti, cinsiyetçilik vb. olarak anlatılan her şey, tarihte hiç bilinmeyen şeylerdir. Bu "yanlışların" dayandığı kavramların bile bir ya da iki nesil öncesine kadar ortaya atılmadığını görürüz. Dolayısıyla, bugün liberal seküler progressiflerin tanıdığı ciddi "zararların" çoğunun tarihte bilindiği görüşü ne kadar inandırıcıdır?

Clearly, the liberal secular progressive is not going to have a non-ridiculous, non-grasping-at-straws answer to this, so he will resort to this line: “Harms were always known but powerful, evil, self-serving people prevented moral sentiments from changing in order to address those harms.” A couple of notes on this. First, where is the proof that certain harms were always known? If we survey world history, much of what is considered seriously “harmful” by present standards was unheard of historically. Homophobia is one example. Transphobia is another. Cultural appropriation is another. Microagression is another. Oppression through pronoun usage is another. In fact, just attend a liberal arts class, preferably in the Gender Studies department at your nearest university, and virtually everything that is taught as oppression, disenfranchisement, sexism, etc., was historically unheard of. The very concepts upon which these “wrongs” are based were not coined prior to one or two generations ago. So how plausible is this view that many of the serious “harms” recognized by liberal secular progressives today were known historically?

İkincisi, yine bu cevap ahlaki ilerleme fikrinin tamamını zayıflatıyor. Eğer Zarar Prensibi değişmeyen bir mutlak ise, neyin zararlı olup olmadığı değişmeyen bir mutlak ise ve insanların neyin zararlı olup olmadığına dair bilgisi değişmeyen bir mutlak ise, o zaman hakkında bu kadar çok konuşulan ahlaki ilerleme tam olarak nerede? Muhatabımız, ilerlemenin kötü adamların yenildiği ve gerçek adaletin zafer kazandığı zaman gerçekleştiğini söyleyebilir. Ancak bu, ahlaki ilerlemenin çok zayıf bir fikridir. Herkes bu tür bir ahlaki ilerlemeye inanır! İyi ile kötü arasındaki mücadele süreklidir ve bazen iyi taraf kazanır, bazen kaybeder. Liberal olmayan, laik olmayan teistler bile bunu savunur! Bu, liberal laiklerin başvurmayı sevdiği, insanlık tarihi boyunca kesintisiz ahlaki ilerleme anlayışının pek de aynısı değildir.

Secondly, again this response undermines the whole idea of moral progress. If the Harm Principle is an un-evolving absolute and what is or is not harmful is an un-evolving absolute and people’s knowledge of what is or is not harmful is an un-evolving absolute, then where exactly is all the moral progress we keep hearing so much about? Our interlocutor could say that the progress happens when the bad guys get beat and true justice triumphs. But that is a very weak idea of moral progress. Everyone believes in this kind of moral progress! The fight between good and evil is perpetual and sometimes, the good guys win. Other times they lose. Even non-liberal, non-secular theists believe this! This is hardly the notion of continuous moral progress over the course of human history that liberal secularists like to appeal to.

Sonuç olarak, ahlaki ilerleme fikri eleştirel biçimde incelendiğinde en küçük bir sınamayı bile kaldıramaz. Bu kavram ciddi epistemolojik sorunlar taşımaktadır ve bu sorunlar kısmen Zarar İlkesi'nin kendi kavramsal eksikliklerinden kaynaklanmaktadır. Laik liberal ilerlemeciler ahlaki ilerlemeye başvurduklarında, vahiy döneminden günümüze kadar İslami ahlak ilkelerinin evrensel ve değişmez geçerliliğini savunan Müslümanlar buna karşı çıkmalıdır. Müslümanlar bu sorunlara dikkat çekmeli ve ideolojik rakiplerinden düşüncelerindeki boşlukları gidermelerini talep etmelidir.

Ultimately, when this idea of moral progress is critically examined, it does not withstand the most minimal amount of scrutiny. The notion suffers from serious epistemological problems and this is partly due to the conceptual deficiencies within the Harm Principle itself. When liberal secular progressives invoke moral progress, Muslims who maintain the universal, unchanging applicability of Islamic moral principles from the time of revelation to present, should push back. Muslims should point out these problems and demand that their ideological opponents address the gaping holes in their thought.