د ولایتونو (ولایاتو) ویشونکي برخې ته «عمالت» یا ولسوالۍ ویل کیږي. د دې عمالتونو نظارت او مسؤولیت یو «عامل» یا فرعي والي ته سپارل کیږي.

Subdivisions of the wilayaat or Provinces are called ‘amalat or districts. Supervision and responsibility for these ‘amalat is assigned to an ‘aamel or sub-governor.

پہ دې مخکې د خلیفہ د مقام په اړه بحث وشو، اوس دلته د والي او عامل د رول په اړه غور کوو، چې دوی د خپلو اوسیدونکو په منځ کې اسلام پلی کوي. د والي دا عمومي واک دا تقاضا کوي چې موږ هغه د یوه واکمن په توګه وګڼو. له همدې امله، د دولت د اغیزمن چلند لپاره هغه ته هغه ورته مسؤلیتونه لرل کېږي چې خلیفه ته سپارل شوي دي. په هغو برخو کې چې هغه د ځان په اړه خپلواک کولی شي، لکه د دولت مالیه، لشکر او قضا، او همدارنګه د هغو قوانینو غوره کول چې له خلیفه پرته نور وي، دا د هغه په واک کې نه دي، ځکه دا کیدای شي د دولت د یووالي لپاره ګواښ وګرځي.

Having previously discussed the position of Khaleefah, we will contemplate here on the role of wali and ‘aamel who implement Islam upon their residents. This general jurisdiction of the wali obliges us to consider him as a ruler. He, therefore, has similar responsibilities to those which are assigned to the Khaleefah for the efficient operation of the State. However areas that might make him autonomous, such as finances of the State, the army, and the judiciary, as well as adopting laws other than those adopted by the Khaleefah, are not within his control since they might pose a threat to the unity of the State.

والی خود ممکنہ طور پر اپنے علاقے کو مزید عمالتوں (ضلعوں) میں تقسیم کر سکتا ہے اور ان کے لیے عاملین مقرر کر سکتا ہے۔ یہ تقسیمات اور تقرریاں ہر ایک اسلام کے نفاذ اور اس کے نتیجے میں ریاست کے امن و سکون میں مدد دیتی ہیں۔ نبی ﷺ نے اپنے مقرر کردہ عاملین سے فرمایا: "آسانی پیدا کرو، سختی نہ کرو، لوگوں کو خوشخبری دو، نفرت نہ دلاؤ، لوگوں کو دور نہ کرو بلکہ قریب لاؤ، اور آپس میں مشورہ کرتے رہو۔"

The wali himself may choose to further subdivide his region into ‘amalat and appoint ‘aamels to them. These subdivisions and appointments each assist in the implementation of Islam and the resultant tranquillity of the State. The Prophet (saw) said, to his appointees, “Make it easy not difficult, make the people optimistic not pessimistic, do not make the people go away but make them come closer, and consult one another.”.

دا دا ښکاره کوي چې موږ باید اسلامي دولت داسې ادارې کړو چې خلک په غیر ضروري مشقت کې را نه اچوي، او په دې ډول خلک اسلام ته نږدې شي۔

This is an indication for us to administer the Islamic State in a manner which will not put the people to unnecessary hardship, and thereby cause the people to come closer to Islam.

د والي ټاکنه د خلیفه له خوا ترسره کېږي. دا ټاکنه د خلیفه له خوا په دې شرط ورکول کېږي چې والي به په خپل قلمرو کې د اسلام له مخې حکومت کوي او هېڅکله به د خلیفه د واک غصب کولو ته لاس نه اچوي.

The appointment of the wali is carried out by the Khaleefah. The appointment is given by the Khaleefah on the provision that the wali rules within his jurisdiction by Islam and does not venture, at anytime, to usurp the power of the Khaleefah.

د والي او عامل دواړو شرطونه یو دي، ځکه چې دواړه ورته مسؤولیتونه لري. دوی واکمن دي او له همدې امله د واکمنانو شرطونو ته باید برابر شي. دوی باید مسلمان، نارينه، بالغ، عاقل، عادل، آزاد وي او د خپلې مسؤولیت د ترسره کولو وړتیا ولري.

The qualifications for both the wali and the ‘aamel are the same, since both have similar responsibilities. They are rulers and must therefore qualify for the conditions of rulers. They must be Muslim, male, mature, sane, ‘adl (just), free, and able to handle their responsibility.

والي او عامل د خپل ټاکل شوي سیمې کې بشپړ واک لري. په خپلو سیمو کې دوی د اداري ټولو مختلفو څانګو مسؤولیت لري. په هرصورت، دوی په نهایت کې خلیفې ته ځواب ورکوونکي دي، چې کولی شي د دوی پریکړې وګوري، او که چیرې د دوی چال چلند سم نه وي نو دوی ګوښه کولی شي. د اسلامي دولت پولیس د والي یا عامل په واک کې دي، ترڅو دوی د خلکو په منځ کې د شریعت د قایمولو هڅې وکړي.

The wali and the ‘aamel have full command in their region of appointment. In their respective regions they are responsible for all the various departments of administration. However, they are ultimately responsible to the Khaleefah, who can oversee their decisions, and dismiss them if their conduct is incorrect. The Police of the Islamic State are at the disposal of the wali or ‘aamel, in their efforts to establish the Shari‘ah upon the people.