د کورنۍ جوړښت یوه برخه د اولاد زیږیدل شامل دي. کله چې یو واده شوی جوړه ماشومان ولري، نو د دوی او د دوی د ماشوم ترمنځ قوي کورنۍ تړاو او اړیکه د شریعت له مخې ټاکل شوې او تنظیم شوې ده. مور او پلار دواړه د خپلو ماشومانو په برابر مسؤلیتونه لري، او ماشومانو هم د خپلو مېږو او پلرونو په برابر مسؤلیتونه لري.

Part of the family structure involves the birth of offspring. Once a married couple have children, the strong familial bond and the relationship they have with their child is defined and regulated according to the Shari‘ah. Both the mother and father have responsibilities to their children, and the children too have responsibilities to their parents.

د میرمنې رول په یوه مور کې نه یوازې د ماشومانو روزنې او ساتنې ته محدود دی، بلکې دا هم شامل دی چې هغې ماشومانو ته ریښتیني دین زده کړي.

The role of the wife as a mother not only includes rearing and protecting the children, but also to teach the children the true deen.

پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «هر ماشوم پر فطرت زیږیږي، بیا یې والدین هغه یهودي یا عیسوي یا مجوسي جوړوي.» انس روایت کوي چې پیغمبر ﷺ فرمایلي دي: «خپلو ماشومانو سره سخاوت وکړئ، او هغوی ته د ښه اخلاقو په ښوونه کې ډېر ښه شئ.» ابن ماجه.

The Prophet (saw) said, “Every child is born on the fitrah, its parents later on making it a Jew or a Christian or a Pagan.” Anas reported that the Prophet (saw) said, “Be generous to your children, and excel in teaching them the best of conduct.” Ibn Majah.

د ماشومانو د ساتلو او روزلو لپاره د مور د قربانیو او هڅو اجر ډیر لوی دی.

The reward for the mother for the sacrifices she makes and the efforts she spends for the sake of looking after and rearing her children are great.

انس روایت کوي چې د ابراهیم رضاعي مور سلمه د رسول الله ﷺ ته وویل: ای د الله رسوله، تاسو خلکو ته خوشخبري راوړې، خو ښځو ته مو نه ده راوړې. هغه ﷺ وفرمایل: "ایا ستا ښځینه ملګرو دا پوښتنه درباندې کړې ده؟" هغې وویل: "هو، هغوې دا کړې ده." هغه ﷺ وفرمایل: "ایا تاسو کښې څوک دا نه خوښوي چې که ښځه د خپل میړه څخه حامله شي او میړه ترې راضي وي، نو هغې ته د هغه چا اجر ورکول کیږي چې د الله لپاره روژه نیسي او لمونځ کوي؟ او کله چې د زیږون درد راشي، نو په آسمان او ځمکه کې هېڅوک نه پوهیږي چې د هغې په رحم کې څه پټ دي چې هغې ته آرام ورکړي. او کله چې هغه زیږوي، نو د هغې له سینې څخه د شیدو یوه لقمه هم نه بهیږي او د ماشوم یو ځل شیدې نه څښي، مګر دا چې هغې ته د هرې لقمې او هر ځل د شیدو څښلو په بدله کې د یو نیک عمل اجر ورکول کیږي. او که ماشوم د شپې هغه ویښ ساتي، نو هغې ته د هغه چا اجر ورکول کیږي چې د الله لپاره اووه ویشت غلامان آزادوي." طبراني.

Anas narrated that Salamah, the nurse of Ibrahim said to the Prophet (saw), “O Messenger of Allah, you brought tidings to men but not to women.” He said, “Did your women friends put you up to asking me this question?” She said, “Yes, they did.” He (saw) said, “Does it not please any of you that if she is pregnant by her husband and he is satisfied with her that she receives the reward of one who fasts and prays for the sake of Allah? And when the labour pains come none in heaven or earth knows what is concealed in her womb to soothe her. And when she delivers, not a mouthful of milk flows from her and not an instance of child’s suck, but that she receives, for every mouthful and every suck, the reward of one good deed. And if she is kept awake by the child at night, she receives the reward of one who frees seventy slaves for the sake of Allah.” Tabarani.

دلته په اولاد کې د پلار اصلي تاکید دا دی چې هغه باید د هغوی ټول مادي اړتیاوې پوره کړي، تر هغه وخته پورې چې دوی د ځان ساتلو وړ شي. اسلام پلار ته د اولاد سره په نرمۍ او مهربانۍ چلند کولو هڅوي، او د دوی ترمنځ ښې اړیکې ساتل سپارښتنه کوي.

The emphasis here for the father with regard to his children is that he should provide for them all the material support that they require until they are able to fend for themselves. Islam encourages kind treatment of the children by the father, and recommends good relations be kept between them.

یو سړی چې نوم یې الاقرع بن حابس و، د پیغمبر ﷺ په لیدو راغی، او کله چې یې ولیدل چې هغه خپلو نومیو لمسیانو حسن او حسین ښکلوي، حیران شو. ده وویل: «ایا تاسو خپل ماشومان ښکلوئ؟ زه لس بچي لرم، هیڅکله مې له دوی څخه یو هم نه دی ښکلی.» پیغمبر ﷺ وفرمایل: «که تا ته د رحم او نرمۍ احساس نه وی، نو دا ستا خبره ده. هغه چې په نورو رحم نه کوي، د هغه باندې هم د الله رحم نه کیږي.»

A man named al-Aqr‘a ibn Habis visited the Prophet (saw) and was surprised to see him kissing his grandsons, Hasan and Husayn. “Do you kiss your children?” he asked, adding that he had ten children and never kissed one of them. The Prophet (saw) replied, “That shows that you have no mercy and tenderness at all. Those who do not show mercy to another will not have Allah’s mercy shown on them.”.

ابن عباس رضی الله عنهما روایت کوي چې نبي کریم ﷺ فرمایلي دي: «هیڅ مسلمان نشته چې د هغه دوه لوڼې بلوغ ته ورسیږي، او هغه له دوی سره ښه ملګرتیا وکړي، او دوی هغه ته د جنت ته د ننوتلو سبب نه شي.» [ابن حبان]

Ibn ‘Abbas narrated that the Prophet (saw) said, “There is no Muslim, whose two daughters reach the age (of maturity), and he is good to them as a companion, and they do not cause him to enter Paradise.” Ibn Hibban.

اسلام دا حکم کوي چې ماشومان خپلو مور او پلار ته درناوی وکړي او له هغوی سره مهربانۍ او مینې سره چلند وکړي. ماشوم باید د خپلو مور او پلار حکم ومني. دا فرمانبرداری په دوو ډولونو وېشل کېږي:

Islam enjoins that children are respectful to their parents and treat them with kindness and affection. The child must obey his or her parents. This obedience falls into two categories:

د والدین د حق څخه پوری مسائل: دا هغه برخې دي چې د خپلو والدینو اندیښنه یې وي، لکه د مور یا پلار خدمت کول. د هغې ښځې لپاره چې پلار یې ولي (سرپرست) وي، دا د پلار حق دی چې د کور څخه د بهر تللو لپاره یې اجازه وغواړي، او هغه باید دا او د ولي په توګه ټول هغه حقونه چې پلار یې لري ومني. په دې ټولو حالتونو کې د اولاد لپاره د اطاعت کول فرض دي۔

Issues which are the right of the parent : These include areas which are of the concern to the parents themselves such as to serve the mother or father. For a woman whose father is her waliy (guardian) it is the father’s right that she seeks his permission to go out of the house, and she must obey this and all the rights he has as her waliy. In all these cases, it is fard (obligatory) for the child to obey.

د ماشوم حقوقو کې هغه مسائل شامل دي چې د ماشوم خپلو ځانګړو چارو پورې اړه لري، لکه دا چې هغه څه وخوري، څوک واده کوي، او نور. په دې ډول مسائلو کې د ماشوم لپاره مستحب دی چې د خپلو والدینو خبرې ومني.

Issues which are the right of the child : These include areas which are the concern of the child him or herself, such as what they should eat, who they should marry, etc. In these cases, it is mandub (recommended) for the child to obey the parents.

لیکن جس طرح خاوند کے حکم کا معاملہ ہے، اسی طرح اگر والدین بچے کو کسی ایسے کام کا حکم دیں جو اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) کی نافرمانی ہو، جیسے کوئی حرام کام کرنا یا کوئی فرض ترک کرنا، تو ایسی صورت میں بچے کے لیے اطاعت نہ واجب ہے اور نہ مستحب، بلکہ ان امور میں بچے کے لیے اطاعت کرنا حرام ہے۔ اللہ (سبحانہ و تعالیٰ) فرماتا ہے: ﴿وَوَصَّيْنَا الْإِنسَانَ بِوَالِدَيْهِ حُسْنًا ۖ حَمَلَتْهُ أُمُّهُ كُرْهًا وَوَضَعَتْهُ كُرْهًا ۖ وَحَمْلُهُ وَفِصَالُهُ ثَلَاثُونَ شَهْرًا ۚ حَتَّىٰ إِذَا بَلَغَ أَشُدَّهُ وَبَلَغَ أَرْبَعِينَ سَنَةً ۙ قَالَ رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ الَّتِي أَنْعَمْتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَالِدَيَّ وَأَنْ أَعْمَلَ صَالِحًا تَرْضَاهُ وَأَصْلِحْ لِي فِي ذُرِّيَّتِي ۖ إِنِّي تُبْتُ إِلَيْكَ وَإِنِّي مِنَ الْمُسْلِمِينَ﴾، اور: ﴿وَإِن جَاهَدَاكَ عَلَىٰ أَن تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا﴾۔ [TMQ 31:14-15]

However as is the case when the husband orders his wife, if the parent orders the child to obey them in something that is a disobedience to Allah (swt), like to do something haram or to neglect a fard, then it is neither obligatory nor recommended for the child to obey. Rather, in these cases, it is haram for the child to obey. Allah (swt) says, “And we have enjoined upon man to be good to his parents. In travail upon travail did his mother bear him. And in years twain was his weaning : (Hear the command) Show gratitude to Me and your parents : To Me is (your final) goal. But if they strive to make you join worship with Me things of that which you have no knowledge, obey them not.” [TMQ 31:14-15]