دا قابلِ ذکر ده چې احمد—الله ترې راضي شه—ځوانۍ کې هم ځینې وختونه فتوې ورکوله، او که له هغه نه پوښتنه کېدله نو حدیث به یې بیانول، پرته لدې چې د خپلې عمر په اړه اندېښمن شي، لکه څنګه چې لاندې روایت موږ ته دا معلومه کوي۔ 25.1

It is noteworthy that Aḥmad—God be pleased with him—would sometimes give legal opinions even in his youth and would recite Hadith if asked, without being concerned about his age, as we learn from the following report. 25.1

[القمیسی:] په ۱۹۸ هجري [۸۱۴ م] کال کې ما احمد بن حنبل د خیف په جومات کې د منارې سره تکیه کړې ولیده.۱۵۳ کله چې د حدیث پوهان راغلل، هغه د حدیث او فقهي مسایلو په زده کړه پیل وکړ او د حج د مناسکو په اړه د دوی پوښتنو ته یې ځوابونه ورکول.

[Al-Qūmisī:] In 198 [814], I saw Aḥmad ibn Ḥanbal leaning against the minaret at the mosque of al-Khayf.153 When the Hadith scholars arrived, he began teaching them Hadith and legal implications and answering their questions about the pilgrimage rites.

[القُمِّیُّ:] در ۱۹۸ هجری [۸۱۴ میلادی]، هنگامی که ابن عُیَیْنَه هنوز زنده بود، من در مسجد الخیف احمد بن حنبل را دیدم که در هر موضوعی فتوا می‌داد. من قبلاً او را ندیده بودم، پس به حلقهٔ اطرافش پیوستم و از یک نفر پرسیدم که او کیست۔ ۲۵۔2

[Al-Qūmisī:] In 198 [814], when Ibn ʿUyaynah was still alive, I saw Aḥmad ibn Ḥanbal at the mosque of al-Khayf, delivering legal opinions on all kinds of subjects. I had never seen him before, so I joined the group around him and asked someone who he was. 25.2

تاسو دلته اصلي نه یاست، هوکی؟» «نه.» «دا احمد بن حنبل دی.» زه انتظار وکړم تر دې چې ډله له منځه لاړه، بیا مې د هغه لاس ونیو او سلام مې ورسره وکړ. له هغه وخته موږ یو بل پیژنو.

“You’re not from here, are you?” “No.” “That’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” I waited until the group had broken up, then took his hand and greeted him. We’ve known each other ever since then.

[المؤلف:] باید دې ته پام وشي چې زموږ مشر احمد—الله ترې راضي شه—تر څلوېښت کلنۍ پورې نه و ځان د حدیث د تدریس او فتوو ورکولو لپاره وړاندې کړی. 25.3

[The author:] It should nevertheless be noted that our exemplar Aḥmad—God be pleased with him—did not put himself forward to teach Hadith and give legal opinions until he was forty years old. 25.3

[ابن الشاعر:] زه په ۲۰۳ هجري کال (۸۱۸–۸۱۹ م) احمد بن حنبل ته ورغلم او د حديث زده کړه مې ترې وغوښته، خو هغه انکار وکړ، نو زه د عبدالرزاق سره د زده کړې لپاره ووتلم. بيا په ۲۰۴ کال کې بيرته راستون شوم او وموندل چې احمد څلويښت کلن شوی، تدريس يې پيل کړی او خلکو هغه د يو معتبر عالم په توګه منلی دی.154

[Ibn al-Shāʿir:] I went to Aḥmad ibn Ḥanbal in 203 [818–19] and asked him to teach me Hadith, but he refused so I went out to study with ʿAbd al-Razzāq. Then, in ’04, I came back and found that Aḥmad had turned forty and begun teaching, and people had accepted him as an authority.154

[الصیرفی:] زه د احمد بن حنبل په دروازه کې وم، هغه د عبدالرزاق له لارې روایت شوې یوه حدیث یادونه وکړه. ما ترې وغوښتل چې هغه ماته املا کړي. 254

[Al-Ṣayrafī:] I was at Aḥmad ibn Ḥanbal’s door and he mentioned a Hadith transmitted by ʿAbd al-Razzāq. I asked him to dictate it to me. 25.4

«تۀ یې زما له خوا څه کوې؟» هغه وپوښتل. «عبدالرزاق لا تر اوسه ژوندی دی!» «ایا زه تا ته یو څه ووایم؟» «ووایه.» «زه قسم کوم چې که ته ما ته دا زده کړې وای او بیا زه ستا له دروازې ووځم او عبدالرزاق پخپله د ستا د کوڅې په دروازه کې وموم، نو زه به له هغه څخه دا خبره ونه پوښتم.» [لیکوال:] حتی کله چې احمد حدیث درس ورکاوه، خلک به یې هڅول چې د هغو لوړ پایه راویانو ته مراجعه وکړي چې لا تر اوسه ژوندي وو. د مثال په توګه: ۲۵.5

“What would you do with it, coming from me?” he asked. “ʿAbd al-Razzāq is still alive!” “Can I tell you something?” “Go ahead.” “I swear that if you taught it to me and then I left your door and found ʿAbd al- Razzāq himself at the gate of your alley, I wouldn’t ask him about it.” [The author:] Even when he was teaching Hadith, Aḥmad would urge people to consult those senior transmitters who were still alive. For example: 25.5

د ابن علي الوراق: په ۲۱۳ هجري [۸۲۸–۸۲۹ میلادي] کې موږ احمد بن حنبل ته لاړل او ما له هغه څخه وغوښتل چې موږ ته حدیث درس ورکړي.

[Ibn ʿAlī l-Warrāq:] In ’13 [828–9] we went to see Aḥmad ibn Ḥanbal and I asked him to teach us Hadith.

«تاسو به دا خبره زما له خولې اورئ،» هغه وویل، «کله چې ابو عاصم داسې سړي لا ژوندي دي؟ هغه ته لاړ شئ!»

“You’d hear it from me,” he said, “when men like Abū ʿĀṣim are still alive? Go to him!”