[اسماعیل الدیلمی:] عمرو النّاقد وویل: «مونږ د وکیع سره زده کړه کوله چې احمد بن حنبل راغی او کیناست.» بیا هغه د احمد د وکیع په وړاندې د درناوي حالت بیان کړ. وروسته وویل: «ما احمد ته وویل چې زموږ استاذ ستا په اړه څومره ښه فکر کوي، او ده ته مې وپوښتل چې ولې ستا په حضور کې خبرې نه کوي. هغه وویل: "که هغه ماته ښه فکر کوي، نو زه بیا هم باید د هغه درناوی وکړم."» 6.1

[Ismāʿīl al-Daylamī:] ʿAmr al-Nāqid said, “We were studying with Wakīʿ when Aḥmad ibn Ḥanbal came in and sat down.” He began describing how deferential Aḥmad was to Wakīʿ. Then he said: “I told Aḥmad how highly our teacher thought of him and asked him why he wouldn’t speak in his presence. He said, ‘So what if he thinks highly of me? I still have to treat him with reverence.’” 6.1

[عبد الله:] میں نے مہنا بن یحییٰ الشامی کو یہ روایت کرتے ہوئے سنا: "میں نے احمد بن حنبل کو سفیان کی درس کی مجلس میں دیکھا، اور عبد الرزاق ان کے سامنے بیٹھے تھے۔ مجھے یاد ہے کہ میں نے سوچا: 'کیا انہیں معلوم ہے کہ وہ کس کے ساتھ بیٹھے ہیں؟'" اس سے اس کی مراد یہ تھی: کیا وہ جانتے تھے کہ ابن حنبل کتنے بڑے عالم ہیں؟ 6.2

[ʿAbd Allāh:] I heard Muhannaʾ ibn Yaḥyā l-Shāmī report, “I saw Aḥmad ibn Ḥanbal in Sufyān’s study circle with ʿAbd al-Razzāq sitting in front of him. I remember thinking, ‘I wonder if they have any idea who they’re sitting with.’” By this he meant: Did they know how learned Ibn Ḥanbal was? 6.2

قتیبہ بن سعید کہتے ہیں: میں ایک ہی مقصد کے تحت بغداد آیا تھا: احمد بن حنبل سے ملاقات کرنا۔ لیکن ہوا یوں کہ وہ خود، یحییٰ بن معین کے ساتھ، میرے پاس آ گئے۔ ہم نے حدیث کی روایات کا تبادلہ کیا، پھر وہ اٹھ کر میری طرف آئے اور میرے سامنے بیٹھ گئے۔ 6۔3

[Qutaybah ibn Saʿīd:] I came to Baghdad with one purpose: to meet Aḥmad ibn Ḥanbal. In the event, he came to me, along with Yaḥyā ibn Maʿīn. We exchanged Hadith reports46 and then he stood up, came over, and sat down in front of me. 6.3

«ما ته دا وواياست،» هغه وویل. بیا هغه خپل ځای ته ستون شو او موږ بیرته د راپورونو تبادله پیل کړه. یوه موده وروسته هغه بیا پاڅید او زما لوري ته راغی.

“Dictate that one to me,” he said. Then [he returned to his seat and] we went back to exchanging reports. After a time, he again rose and came over to me.

”احمد،“ میں نے کہا، ”تمہیں اٹھنے کی ضرورت نہیں!“ اُس نے جواب دیا، ”میری فکر نہ کرو۔ میرا مقصد صرف یہ ہے کہ علم کو صحیح طریقے سے حاصل کروں۔“ [الشہیدی:] مجھے یاد ہے کہ میں نے یحییٰ القطان کو عصر کی نماز پڑھتے دیکھا، پھر وہ مسجد کے اُس ستون سے ٹیک لگا کر بیٹھ گئے جہاں وہ نماز پڑھتے تھے۔ علی بن المدینی، الشاذکونی، عمرو بن علی، احمد بن حنبل، یحییٰ بن معین اور دوسرے لوگ اُن کے سامنے کھڑے ہو کر حدیث کے بارے میں سوال کرتے تھے۔ وہ مغرب کی نماز کے وقت تک کھڑے رہتے۔ القطان کبھی کسی کو بیٹھنے کو نہیں کہتے تھے، اور وہ لوگ اُن کی ہیبت کے سبب خود بھی بیٹھنے کی جرأت نہیں کرتے تھے۔ 6.4

“Aḥmad,” I said, “you don’t have to get up!” “Don’t worry about me,” he replied. “All I care about is getting the learning right.” [Al-Shahīdī:] I remember seeing Yaḥyā l-Qaṭṭān pray the afternoon prayer and then lean against the pillar of the mosque where he prayed. ʿAlī ibn al-Madīnī, al- Shādhakūnī,47 ʿAmr ibn ʿAlī, Aḥmad ibn Ḥanbal, Yaḥyā ibn Maʿīn, and others would stand before him and ask about Hadith. They would stay on their feet until it was time for sunset prayer. Al-Qaṭṭān would never invite any of them to sit down, and they were too much in awe of him to sit down by themselves. 6.4

[خلف:] ابن حنبل زما پاس راغی تر څو د ابوعوانہ حدیث واوروم. ما له هر امکان سره هڅه وکړه چې هغه له ځانہ لوړ کښېناستو ته قانع کړم، خو هغه انکار وکړ. "زه به یوازې ستاسو په مخ کښې کښېنم،" ویې ویل. "موږ مسلمانانو باید خپلو استادانو ته درناوی وکړو."48 6.5

[Khalaf:] Ibn Ḥanbal came to me to hear the Hadith of Abū ʿAwānah. I tried as hard as I could to persuade him to take a higher seat, but he refused. “The only place I’ll sit is in front of you,” he said. “We Muslims ought to show deference to our teachers.”48 6.5