پیشگفتار - د ابن حنبل ژوند | Quran Course

پیشگفتار - د ابن حنبل ژوند | Quran Course

0% read · 7 min left

د ابن حنبل ژوند Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

پیشگفتار

Introduction

by Ibn Al-Jawzi7 min readViewed 101 times

احمد بن حنبل، چې د مسلماني کال په ۲۴۱ مه کال، او د عیسوي کال له مخې ۸۵۵ کال کې وفات شو، شاید په تاریخ کې تر ټولو مشهور مسلمانانو څخه یو دی. د هغه له امله ډیری کسان په دې باور شول چې یوازینی سم دین هغه دی چې د پیغمبر محمد ﷺ په زمانه کې عمل کیده. د دې لپاره چې مسلمانان په دې دنیا کې خپل ټولنه یو ځای وساتي او په آخرت کې نجات ومومي، دوی اړین وو چې د پیغمبر ﷺ او د هغه د صحابه‌وو په څیر ژوند وکړي: هغه څه وخوري چې دوی یې خوړل، هغه څه واغوندي چې دوی یې اغوستل، او یوازې هغسې پیرود او پلورنه وکړي لکه څنګه چې دوی کول.

Aḥmad ibn Ḥanbal, who died in the 241st year of the Muslim calendar, 855 according to the Christian one, is probably one of the most famous Muslims in history. Thanks to him, many came to believe that the only right religion was the one practiced at the time of the Prophet Muḥammad. To keep their community together in this world and gain salvation in the next, Muslims needed to live as the Prophet and his Companions had lived: to eat what they ate, wear what they wore, buy and sell only as they had done.

“ایا زه یو څه غلط کوم؟” د ابن حنبل له یوې ښځې څو ورځې وروسته له واده یې وپوښتل. “نه”، هغه ځواب ورکړ، “یوازې دا چې هغه سینډلونه چې تاسو یې اغوستي دي، د پیغمبر ﷺ په وخت کې نه وو.” [62.7]

“Is there anything I’m doing wrong?” one of Ibn Ḥanbal’s wives asked him a few days after they were married. “No,” he answered, “except that those sandals you’re wearing didn’t exist at the time of the Prophet” (62.7).

اګر یوه سالک د یوې پوښتنې په اړه هیڅ حدیث ونه مومي، څه به وشي؟ په دې صورت کې هغه ممکن خپل عقل او اجتهاد په کار واچوي. مګر د شخصي اجتهاد ساحه لږه او په تدریج سره نوره هم تنګه کیدله. د ابن حنبل په وخت کې، ډیری مسلمانان نور نه شو کولی ویلی چې دوی کیدای شي یوازې خپل خوښ قضاوت وکړي. ډېرو لپاره ضروري وو چې ټول تړلي قرآني آیتونه او حدیثونه په پام کې ونیسي، او بیا د لا ډېر پیچلي فقهي استدلال سیستم په کارولو سره داسې یو حکم راوباسي چې د خدای د ارادې تر ټولو نږدې ښکاري. مګر ابن حنبل پخپله دا لاره نه شوه منلی. د هغه په نظر، حل دا وو چې نور حدیثونه زده شي، په دې امید چې یو یا بل روایت هغه معلومات برابر کړي چې اړین دي. خو په عمل کې، دا حل زده کوونکي باندې ډېر لوی غوښتنې درلودې. یو خو دا چې هغه خلک چې یو ځانګړی حدیث پوهیږي، ممکن د مسلمانانو په ټولو ځمکو کې اوسیدلي وي، او دوی ته د لاسرسي لپاره ژور لټون ضروري و. د کوفې ښار ته د حدیث راټولولو د سفر څخه بیرته راستنیدو په وخت کې، یو ملګری د ابن حنبل سره مخ شو او هغه یې ملامت کړ چې ډېر زیات زحمت یې ایستلی.

What if a seeker could find no Hadith report about a particular question? In that case he might apply his own reasoning to the problem. Yet the scope for undisciplined individual effort was small and growing smaller. In Ibn Ḥanbal’s time, most Muslims no longer believed that they could simply judge as they thought best. For many, it was necessary to take into consideration all related Qurʾanic verses and Hadith reports, and then—using an increasingly complex system of legal reasoning—come up with a rule that seemed best to approximate God’s will. Yet Ibn Ḥanbal himself could not accept this approach. The solution, in his view, was to learn more Hadith reports, in the hope that one or another report would supply the information needed. In practice, however, this solution placed great demands on the learner. For one thing, the people who happened to know a particular report might be living anywhere in the lands settled by Muslims, and it was necessary to seek them out. On his return from a Hadith-gathering mission to the town of Kufa, Ibn Ḥanbal was accosted by a friend who reproached him for overdoing it:

د حدیثونو ډیر راویان زده کول هم د یو چا دنده یوازې پیل وه. یوازې ډیر روایات پیژندل کافي نه وو؛ بلکه دا هم ضروري وو چې د هغو په ښوونو سره ژوند وشي. د ابن حنبل ﷺ... Correction: ابن حنبل رحمه الله is not mentioned with ﷺ, so I'll give the correct version below. د حدیثونو ډیر راویان زده کول هم د یو چا دنده یوازې پیل وه. یوازې ډیر روایات پیژندل کافي نه وو؛ بلکه دا هم ضروري وو چې د هغو ښوونو سره سم ژوند وشي. د ابن حنبل لپاره دا معنا لرله چې انسان د هغو تجملاتو څخه ځان وساتي چې پیغمبر ﷺ یې بد ګاڼه یا یې نه وو لیدلي، لکه د سپینو زرو سره سینګار شوي کرسۍ (53.3). سربیره پردې، لازم وو چې انسان هغه شیان او کارونه هم وساتي چې پخپله جائز وي، خو د حرام یا یوازې شک وړ شیانو سره د تړاو له امله ناپاک شوي وي. د مثال په توګه، ابن حنبل نه شو پوهېدلی چې حکومت کوم مالیات اخلي او دا عادلانه اخیستل کیږي او سم مصرفیږي که نه. له همدې امله هغه د خلیفې ماڼۍ ته د سفر پر مهال هر هغه څه نه خوړل چې ورته وړاندې کیدل، که هغه د بندي په توګه وو او که د میلمه په توګه (69.13، 69.25، 73.19–21). هغه د خپل زوی صالح هغه ډوډۍ یا بادرنګ هم ونه خوړل چې د هغه په تنور کې پخې شوي وې، ځکه صالح د خلیفې څخه یوه ډالۍ منلې وه (49.13، 49.20). د دې ناپاکۍ څخه د وېرې دا حالت «ورع» بلل کیږي؛ دا لفظ په انګلیسي کې د ځانګړي ترجمې وړ نه بریښي، او ډیری وخت یې «پرهیزګاري» یا «احتیاط» ورته وایي. په عمل کې ورع د تجمل پریښودل معنا لري، او بغداد چې د دې وخت لپاره په شتمنۍ او خوښۍ مشهور ښار و، ډیر تجملات وړاندې کول. د ځینو خپلو ملګرو برخلاف، ابن حنبل د نورو خوښیو مخه نیول سم نه ګڼل.

Even if one learned many Hadith reports, one’s task had only begun. Simply knowing many reports was not enough: it was also necessary to live in accordance with the teachings they contained. For Ibn Ḥanbal, this meant denying oneself the luxuries the Prophet scorned, or had never seen, like chairs decorated with silver (53.3). It was, furthermore, necessary to avoid objects and activities that might have been acceptable in themselves but which were tainted by association with something forbidden or merely suspicious. For example, Ibn Ḥanbal had no way of knowing whether the taxes collected by the government were fairly levied and properly spent. He therefore refused to eat anything offered to him during his visits to the palace, whether as a prisoner or a guest (69.13, 69.25, 73.19–21). He also refused to eat bread or gourds baked in an oven that belonged to his son Ṣāliḥ, who had accepted a gift from the caliph (49.13, 49.20). This horror of ritual pollution was called waraʿ, which seems to have no precise English translation; it is often called “scrupulousness” or “scrupulosity.” In practice, waraʿ meant renouncing luxury, and Baghdad—a famously wealthy and self-indulgent place at the time—had many luxuries to offer. Unlike some of his associates, Ibn Ḥanbal did not believe in interfering with the pleasures of others.

ابن حنبل کے ہم عصروں کے لیے یہ منظر خاص طور پر متاثر کن تھا، کیونکہ اُن کی سادہ زندگی اُن کا اپنا انتخاب تھی۔ اُن کے ناموں کو دیکھتے ہوئے معلوم ہوتا ہے کہ حدیث کے بہت سے اُن کے ساتھی موالی کی اولاد تھے، یعنی غیر عرب لوگ جنہوں نے اسلام قبول کیا تھا۔ اُن کے باپ دادا تاجر اور کاریگر تھے، جن کے نام "چمڑا بنانے والا"، "کپڑا فروش"، "سرکہ بنانے والا" وغیرہ تھے۔ اس کے برعکس ابن حنبل ایک عرب تھے: وہ اُس قوم سے تعلق رکھتے تھے جس نے دنیا کو نبی محمدﷺ اور وحی کی زبان عطا کی۔ مزید یہ کہ اُن کا خاندان ایک معزز خاندان تھا جس نے عباسی حکومت کو اقتدار تک پہنچانے میں مدد دی تھی۔ اُن کے دادا سرخس کے گورنر رہے تھے، وہ شہر جو اب ترکمانستان اور ایران کی سرحد پر واقع ہے (1.7)۔ غالباً ابن حنبل اپنے خاندانی تعلقات سے کسی سرکاری ملازمت کے حصول کے لیے کام لے سکتے تھے (3.5–7)۔ لیکن اُنہوں نے اس کے بجائے حدیث کی طلب کا راستہ چنا۔ یہ درست ہے کہ اُنہوں نے وراثتی دولت کا ایک فائدہ قبول کیا: کرائے کی کئی جائیدادیں، جو اُن کے اور اُن کے اہلِ خانہ کے گزارے کے لیے کافی آمدنی فراہم کرتی تھیں (40.1)۔ لیکن یہ بھی بیان کیا گیا ہے کہ وہ اپنے کرایہ داروں کو ذرا سے بہانے پر کرائے میں رعایت دے دیتے تھے (42.1)۔ جب قیمتیں بلند ہوتیں تو وہ شاید کرایہ بالکل وصول نہ کرتے، اور اس کے بجائے اپنی اہلیہ اُمّ صالح کے بُنے ہوئے کپڑے کی فروخت سے گزارا کرتے تھے (44.6)۔

For Ibn Ḥanbal’s contemporaries, this spectacle was an especially moving one because his austerity was a matter of choice. To judge by their names, many of his fellow Hadith scholars were descendants of mawālī, that is, of non-Arabs who had adopted Islam. Their fathers were traders and craftsmen, with names such as “the leather-worker,” “the draper,” “the maker of vinegar,” and so on. Ibn Ḥanbal, by contrast, was an Arab: he belonged to the people who had given the world the Prophet Muḥammad and the language of the Revelation. Moreover, his family was a prominent one that had helped to bring the Abbasid regime to power. His grandfather had served as governor of Sarakhs, a town that now lies on the border between Turkmenistan and Iran (1.7). Presumably, Ibn Ḥanbal could have used his family connections to obtain a government job (3.5–7). Instead, he chose to seek Hadith. Admittedly, he did accept one of the benefits of inherited wealth: a number of rental properties that supplied enough income to support him and his family (40.1). But he is also described as giving his tenants breaks on their rent on the slightest pretext (42.1). When prices were high, he seems not to have collected rent at all, living instead from the sale of cloth woven by his wife Umm Ṣāliḥ (44.6).

ستم ظریفي دا ده چې ابن حنبل لا لا ښخ شوی نه و چې د هغه پيروان د خپل موقف د دفاع لپاره د خپلو مخالفينو وسلې، له جملې څخه د کلامي بحثونو وسلې، کارولو ته اړ شول. د هغه د ژوند په وخت کې هم د حديث ډلې مسلمانانو او د عباسي حکومت ترمنځ نږدېوالی پيل شوی و، کوم حکومت چې غوښتل د عوامو مسلمانانو باندې د شيعه ګانو په شان له پورته څخه لاروښوونه وټاکي. او د ابن حنبل ملګرو لا د هغو روايتونو او نظرونو راټولول پيل کړي وو، کوم چې د هغو کسانو لپاره بنسټيز متنونه شول چې د فقهې په مسايلو کې د هغه لاره تعقيبول غوښتل (چې عقيده او عبادات هم شامل دي، او هغه ساحې هم چې لويديځ قانوني سيستمونه يې پوښي). د دې ټولو فعاليتونو څخه هغه چې ورته د حنبلي فقهي مذهب ويل کيږي راڅرګند شو، چې ابن حنبل يې بنسټ ايښودونکی نه و، خو په يقين سره الهام ورکوونکی، يا لږترلږه مشر شخصيت و.

Ironically, however, Ibn Ḥanbal seems hardly to have been laid to rest before his followers felt compelled to defend their position using the weapons of their adversaries, including theological disputation. Even while he was alive, a rapprochement had begun to take place between Hadith-minded Muslims and the Abbasid regime, which had tried to impose its own top-down, Shiʿa-style guidance on the mass of believers. And Ibn Ḥanbal’s associates had already begun collecting the reports and opinions that would become fundamental texts for those who wished to follow his lead in matters of law (which included belief and ritual as well as the areas covered by Western legal systems). From all this activity emerged the so-called Ḥanbalī legal school, of which Ibn Ḥanbal was not the founder, but certainly the inspiration, or at least the figurehead.

دا همدا عنصر دی چې د ډیرو عصري لوستونکو لپاره ابن حنبل، لږترلږه د ژوندلیک د موضوع په توګه، بری کوي. که هغه ولي دی (د مسیحي اصطلاح په کارولو سره چې په دقیق معنا کې ځای نه لري)، نو هغه داسې ولي دی چې د خپل ولایت څخه ستړی شوی دی. د هاګیوګرافي د ناښکاره مخلوقاتو برخلاف، ابن حنبل یوازې د خدای سړی نه، بلکې میړه، پلار او د ملکیت خاوند هم دی — شاید په نړیواله ادبیاتو کې یوازینی ولي ملکیت خاوند. د شیطانانو سره د جګړې پر ځای، هغه د ورځنیو ژوند ستونزو سره مبارزه کوي: د یوې کپینګ لپاره پیسې له چیرې راوړي (۴۹.۱۸)، ایا لور یې ته اجازه ورکول کیږي چې په ویښتو کې کلیپونه واچوي (۶۵.۹)، ایا قانون اجازه ورکوي چې هغه کټکۍ ولري کله چې پلورونکی یې د چغندر په پاڼو کې پیچلې وي (۴۹.۲۴). او، هر څومره سخت انتخابونه چې بالاخره کوي، هغه په دې باور دی چې د هغه هڅې هېڅکله کافي نه دي. یوه وخت، کله چې له هغه پوښتنه وشوه چې څنګه یې، هغه د غوسې یوه اوږد ویناوه پیل کړه: «یو سړی څنګه کیدای شي،» هغه ځواب ورکړ، «کله چې خپل رب ورباندې مکلفیتونه تحمیل کړي، خپل پیغمبر یې د سنت تعقیب ته غوښتنه وکړي، د هغه دوه ملايک د ښو عملونو انتظار وباسي، د هغه روح د هغه څه غوښتنه وکړي چې غواړي، شیطان یې د شهوت لپاره وهڅوي، د مرګ ملایک د هغه ژوند غواړي، او کورنۍ یې د پیسو غوښتنه کوي؟» (۵۶.۶). او بالاخره، همدا انساني ضعف دی چې د دې ژوندلیک خورا ډرامیټیک پیښې — د عباسي تفتیش له لاسه د هغه بندیخانه، محاکمه او کوړه — اغیز نور هم زیات کوي.

For many modern readers, it is this element that vindicates Ibn Ḥanbal, at least as a subject of biography. If he is a saint (to use what is, strictly speaking, an inapposite Christian term), he is one who finds his own sainthood exasperating. Unlike the ethereal creatures of hagiography, Ibn Ḥanbal is not only a man of God but also a husband, a father, and a landlord—possibly the only saintly landlord in world literature. Instead of wrestling with demons, he struggles with the problems of daily life: where to find the money for a cupping (49.18), whether his daughter should be allowed to put clips in her hair (65.9), whether the law permits him to keep butter when the grocer sends it wrapped in leaves of chard (49.24). And, no matter how harsh the choices he eventually makes, he remains convinced that his efforts are never good enough. On one occasion, asked how he was, he launched into a tirade: “How can a man be,” he answered, “with his Lord imposing obligations, his Prophet demanding that he follow the sunnah, his two angels waiting for good deeds, his soul clamoring for what it wants, the Devil goading him to lust, the Angel of Death seeking his life, and his family asking for money?” (56.6). It is this human frailty, finally, that heightens the effect of the most dramatic episodes in this biography—his imprisonment, trial, and flogging at the hands of the Abbasid Inquisition.

ابن حنبل د دین په اړه د فکري اټکل کولو (تخمین او نظري بحث) سره موافق نه و. د هغه په نظر، که لومړني مسلمانان د عقیدې یا عمل د یوې ځانګړې مسئلې په اړه خبرې نه وې کړې، نو دې مسئلې ته وروستی ورکول سم نه دي. خو عباسي خلیفه المأمون (د ۲۱۸ ه / ۸۳۳ م وفات) بیا نه یوازې فکري بحث ته ملا ترلی و، بلکې هغه په دې باور و چې هغه پخپله د دې بحث لپاره تر ټولو وړ کس دی، او دا چې د هغه رعیت باید د هغه هر هغه پریکړه ومني چې هغه کوي. دا ټکی ازمویلو لپاره، خلیفه داسې یوه مسئله ته ځان واړاوه چې یوازې د عقل په کارولو سره حل کېدای شوه. هغه مسئله د قرآن د مخلوق والي وه. د المأمون موقف دا و چې خدای ټول شیان پیدا کړي دي، پدې کې قرآن هم شامل دی. د دې پر ځای دا ادعا کول، لکه څنګه چې ډیری حدیث پوهان کوي، چې د خدای کلام د هغه یوه برخه ده او له همدې امله ازلي هم دی، د خلیفې په وینا په حقیقت کې دا د عیسویت قبلول دي. خو ابن حنبل داسې سړی نه و چې یوازې د استدلال په واسطه قانع شي. کله چې ورڅخه وغوښتل شو چې قرآن مخلوق دی، هغه دا خبره ونه منله، تر دې چې پوښتونکي دې ته کوم آیت له کتاب څخه یا د پیغمبر ﷺ کومه خبره راوړي چې دا ثابته کړي (69.7ff.).

Ibn Ḥanbal did not believe in speculating about matters of religion. For him, if the first Muslims had not addressed a particular question of faith or practice, it was wrong to discuss it. The Abbasid caliph al-Maʾmūn (d. 218/833), on the other hand, not only embraced speculation, he believed himself the best-qualified person to engage in it, and furthermore that his subjects were obliged to accept whatever he might decide. To test the point, the caliph decided to take a position on a problem that could only be decided by the use of reason. That problem was the createdness of the Qurʾan. Al-Maʾmūn’s position was that God had created everything, including the Qurʾan. To claim instead, as many Hadith-men did, that the Word of God was part of Him and therefore eternal too was in effect to be a Christian, or so the caliph insisted. But Ibn Ḥanbal was not one to be persuaded by mere argument. Asked to affirm that the Qurʾan is created, he refused to do so unless his interrogators could give him a verse from the Book itself or a statement by the Prophet saying this was so (69.7ff.).

ابن حنبل ښه پوهېده چې یوازې قرآن او حدیث ته تکیه کول د خلیفه لپاره هر ډول ځانګړی تفسیري واک ردول دي. په اټکل سره، المأمون ابن حنبل ته ګواښ وکړ چې که هغه توبه ونه باسي، وژل به یې. څه چې بیا پېښ شول، د هغې غوره لوستل هغسې دي لکه څنګه چې په ژوندلیک کې بیان شوي؛ د پیژندګلوي د مقصد لپاره مهمه دا ده چې دا کیسه هغه داسې انسان ښیي چې ژوره انساني احساسات لري او ډارېږي. «زه پروا نه لرم که زما د ساتلو لپاره مې بندیخانې ته واچوي،» هغه ویلي دي، د ده ملګرو ته، «زما کور لا دمخه بندیخانه ده. او زه پروا نه لرم که ما په توره ووژني. یوازې هغه شی چې زه ترې ډارېږم دا دی چې درې وهل کیږم: ډارېږم چې ونه شم کولای یې زغملی.» (68.1). حتی هغه لوستونکي چې د هغه عقیدو سره لږ همدردي لري، زه امید لرم چې به وکولای شي ابن حنبل—یا لږترلږه د هغه ادبي ځای ناستی—ستاینه وکړي، ځکه چې هغه د دولتي زور په وړاندې د اصولي غیر تاوتریخوالي مقاومت تمرین کړی.

As Ibn Ḥanbal doubtless knew, to rely on Qurʾan and Hadith alone was to deny the caliph any special interpretive authority. Predictably, al-Maʾmūn threatened to kill Ibn Ḥanbal if he did not recant. What happened next is best read as it is told in the biography; what matters for the purpose of introduction is that the account depicts him as poignantly human and afraid. “I don’t care if they keep me in prison,” he is supposed to have told his friends. “My house is already a prison. And I don’t care if they kill me by the sword. The only thing I’m afraid of is being flogged: I’m afraid I won’t be able to take it” (68.1). Even readers who have little sympathy for his beliefs will, I hope, be able to admire Ibn Ḥanbal—or at least, his literary counterpart—for practicing principled nonviolent resistance to coercive state authority.

یوں تو دوزبانہ ایڈیشن میں اصل مواد کا سارا حصہ، بشمول اسناد، برقرار رکھا گیا تھا۔ اس کے برعکس، یہ پیپر بیک ایڈیشن تقریباً ابواب 2، 11–14، 20، 90 اور 100 کو حذف کر دیتا ہے، اور صرف ایک نمائندہ حصہ، عموماً پہلا، باقی رکھتا ہے تاکہ قاری کو اندازہ ہو سکے کہ کیا چھوڑ دیا گیا ہے۔ تاہم، ہارڈ کور ایڈیشنوں کے ساتھ ہم آہنگی برقرار رکھنے کے لیے، اس پیپر بیک ایڈیشن میں حاشیے کے سیکشن نمبر بدلے نہیں گئے، اگرچہ اس کی وجہ سے بعض مقامات پر نمبروں کی ترتیب غیر مسلسل ہو گئی ہے۔ اس نئے ایڈیشن میں پہلی سند (1.1) کے سوا تمام اسناد بھی حذف کر دی گئی ہیں۔ دوزبانہ ایڈیشن کی طرح، ہر روایت کے آغاز میں بریکٹ میں دیا گیا نام راوی کا نام ہے۔ جب یہ بریکٹ میں آئے تو "أحمد" کا مطلب "ابن حنبل" ہوتا ہے اور اس کے بعد آنے والی روایت درحقیقت خود نوشت ہوتی ہے۔ ابن حنبل کے دیگر عام طور پر نقل کیے جانے والے راوی ان کے بیٹے صالح اور عبداللہ، اور ان کے شاگرد المَرُّوذی ہیں۔ ان شخصیات کے بارے میں مزید معلومات فرہنگ میں ملاحظہ کی جا سکتی ہیں۔

In the bilingual edition of this book, all of the original material, including the isnāds, was retained. This paperback edition, by contrast, drops almost all of Chapters 2, 11–14, 20, 90, and 100, keeping only a representative section, usually the first, intended to give the reader an idea of what has been left out. To maintain consistency with the hardcovers, however, the section numbers in the margins have been left unchanged in this paperback edition, even though that has led to some non-consecutive numbering in some places. This new edition also omits all the isnāds except for the first (1.1). As in the bilingual edition, the name given in brackets at the beginning of each report is the name of the narrator. When it appears in brackets, “Aḥmad” means “Ibn Ḥanbal” and the following report is in effect autobiographical. Other commonly cited narrators are Ibn Ḥanbal’s sons Ṣāliḥ and ʿAbd Allāh, and his disciple al- Marrūdhī. More information on these figures may be found in the Glossary.

تاسی پرکنز نے اس دوطرفہ (عربی اور انگریزی) ایڈیشن پر اپنے بصیرت افروز جائزے میں پوچھا کہ میں نے اس کتاب کے مصنف کے بارے میں مزید کیوں نہیں لکھا۔ اس کی کئی وجوہات ہیں۔ پہلی یہ کہ ابنِ الجوزی کی زندگی کے بیرونی حقائق کئی ماخذوں میں، چھپی ہوئی صورت میں بھی اور آن لائن بھی، آسانی سے مل جاتے ہیں۔ اس سے بھی زیادہ اہم بات یہ ہے کہ ابنِ الجوزی جدید معنوں میں مصنف سے زیادہ ایک مرتب کرنے والے تھے۔ جیسا کہ ادبی نقاد عبدالفتاح کیلیطو نے استدلال کیا ہے، ماقبلِ جدید عربی ادب میں ادب کی واضح اصناف (مدحیہ شاعری، عشقیہ شاعری، سوانح وغیرہ) تو موجود ہیں، مگر الگ الگ مصنفین بہت کم ہیں۔ خود ابنِ الجوزی ہمیں بتاتے ہیں کہ یہ کتاب پوری حنبلی روایت کی ترجمانی کرتی ہے، نہ کہ محض ان کی انفرادی رائے کی (مثلاً دیکھیے 100.1)۔ بلاشبہ کتاب، جیسی کہ ہمارے سامنے ہے، اپنے زمانے اور مقام کے رجحانات کی عکاس ہے۔ اتفاق سے میری 2001 کی کتاب Classical Arabic Biography کا ایک باب اسی موضوع پر ہے، اس لیے میں نے زیادہ تر یہاں اپنی بات دہرانے سے گریز کیا ہے۔ اس کے باوجود، وہ نکات جو متن کو سمجھنے میں مدد دیتے ہیں، اس ایڈیشن کے حواشی میں شامل کیے گئے ہیں (مثلاً حواشی 335، 337، 342، 371، 379، 385، 386 اور 422 دیکھیے)۔

In his insightful review of the bilingual edition, Tasi Perkins asked why I did not have more to say about the author of this book.4 There are several reasons why. First, the external facts of Ibn al-Jawzī’s life are readily found in several sources both in print and on line. More importantly, Ibn al-Jawzī was less an author in the modern sense than a compiler. As the literary critic Abdelfattah Kilito has argued, pre-modern Arabic literature has distinct genres (praise poetry, love poetry, biography, etc.) but few distinct authors.5 As Ibn al-Jawzī himself tells us, this book speaks for the whole Ḥanbalī tradition, not for him as an individual (see, e.g., 100.1). Of course, the book as we have it reflects the preoccupations of his time and place. As it happens, one chapter of my 2001 book Classical Arabic Biography deals with this topic, and for the most part I have preferred not to repeat myself here. Even so, points that help make sense of the text are included in the notes to this edition (see, for example, notes 335, 337, 342, 371, 379, 385, 386, and 422).