[محمد بن اسماعیل:] احمد بن الحسن الترمذی او زه یوه ځل د احمد بن حنبل په ځای کې وو او الترمذی وویل: "یو چا مکه کې ابن ابي قتیبه ته د حدیث عالمانو یادونه وکړه، نو هغه دوی ته د بد خلکو وویل۔" 22.1

[Muḥammad ibn Ismāʿīl:] Aḥmad ibn al-Ḥasan al-Tirmidhī and I were once at Aḥmad ibn Ḥanbal’s and al-Tirmidhī said, “Someone mentioned Hadith scholars to Ibn Abī Qutaybah in Mecca and he called them a bad lot.” 22.1

«زنديق!» احمد په چغه وويل، پورته شو او خپل جامه يې وخوځوله. «زنديق! زنديق!» بيا هغه په خپل کور کې ورک شو.

“Heretic!” exclaimed Aḥmad, rising and shaking out his garment. “Heretic! Heretic!” Then he disappeared into his house.

[صالح:] ما خپل پلار ته وایېدل: «څوک چې د حدیث عالمانو ته درناوی وکړي، هغه د پیغمبر ﷺ په نزد عزت ومومي، او څوک چې د دوی سپکاوی وکړي، هغه د پیغمبر ﷺ مهربانۍ ته له لاسه ورکوي، ځکه چې د حدیث عالمان د پیغمبر ﷺ خپل ربانیان دي.» 22.2

[Ṣāliḥ:] I heard my father say: “Anyone who reveres Hadith scholars will acquire standing in the eyes of the Prophet, God bless and keep him, and anyone who treats them with contempt will lose his favor, since Hadith scholars are the Prophet’s own rabbis.” 22.2

المروذي: قلت لأحمد: «من مات مسلماً على السنة فقد مات بخير.» ٢٢.3

[Al-Marrūdhī:] I said to Aḥmad: “Whoever dies a Muslim and a follower of the sunnah dies well.” 22.3

"ہاں، واقعی!" اُس نے جواب دیا۔ "جو شخص مسلمان ہو کر اور سنّت کی پیروی کرتے ہوئے مرے، وہ اتنا ہی اچھا مرتا ہے جتنا کوئی مر سکتا ہے۔" [البزّاز:] کسی نے احمد ابن حنبل سے پوچھا کہ ابدال کہاں ملیں گے؟ وہ اتنی دیر خاموش رہے کہ ہمیں لگا وہ جواب نہیں دیں گے۔ پھر انہوں نے کہا: "اگر محدثین میں نہیں، تو مجھے نہیں معلوم کہ کہاں ہوں گے۔" 22۔4

“I should say so!” he retorted. “Whoever dies a Muslim and a follower of the sunnah dies as well as anyone could.” [Al-Bazzāz:] Someone asked Aḥmad ibn Ḥanbal where to find the Substitutes. He remained silent so long we thought he wasn’t going to respond. Then he said, “If not among the Hadith scholars, I don’t know where.” 22.4

د اسلام چراغونه دي. Note: The text is "[Al-Zabīdī:]" a label — translated as an attribution label, and the rest translated. Corrected full translation: [الزبیدی:] یوه ورځ کله چې احمد بن حنبل محدثین راځې ولید، هغه د دوی په لاسونو کې د مسوړو ساتونکو ته اشاره وکړه او وې ویل: "دا د اسلام چراغونه دي۔" 22.5

[Al-Zabīdī:] Once, seeing the Hadith scholars approaching, Aḥmad ibn Ḥanbal pointed at the inkpots in their hands and said, “Those are the lamps of Islam.” 22.5

[المکّی:] یوں ایک مرتبہ، جب احمد بن حنبل نے حدیث کے علماء کو اپنے استاد کی مجلس سے نکلتے ہوئے دیکھا، ان کے ہاتھوں میں دوات تھی، تو انہوں نے فرمایا: "اگر یہ لوگ ہمارے بہترین لوگ نہیں ہیں تو مجھے معلوم نہیں کہ اور کون ہوں گے۔" 22.6

[Al-Makkī:] Once, seeing the Hadith scholars emerging from a session with their teacher, inkpots in their hands, Aḥmad ibn Ḥanbal said, “If these people aren’t the best we have, I don’t know who would be.” 22.6

[القافلانی:] ما د احمد بن حنبل څخه واورېدل چې وایي: «که چېرې د حدیث علماء بدلونکي نه وي، نو زه نه پوهېږم چې بل څوک بدلونکي دي.» 22.7

[Al-Qāflānī:] I heard Aḥmad ibn Ḥanbal say, “If the Hadith scholars are not the Substitutes, I don’t know who would be.” 22.7

[ابو الثلج:] ما له احمد بن حنبل څخه وپوښتنه وکړه چې آیا حدیث لیکل غوره دي، که لمونځ او روژه؟ 22.8

[Abū l-Thalj:] I asked Aḥmad ibn Ḥanbal whether it was better to write down Hadith or to pray and fast. 22.8

«دا غوره ده چې حدیث ولیکل شي،» هغه وویل.

“It’s better to write down Hadith,” he said.

“ولې؟” “ځکه چې لمونځ او روژه کې، څوک تل کولی شي چې وواياست، ‘ما نور خلک دا کار کوي ليدل، نو ما هم وکړ.’” [الفضل بن زياد:] ما واورېد چې احمد بن حنبل ويل: “هر هغه څوک چې د پيغمبر ﷺ يوه حديث رد کړي، د تباهۍ په غاړه ولاړ دی.” 22.9

“Why?” “Because with praying and fasting, someone can always say, ‘I saw others doing it so I did it too.’” [Al-Faḍl ibn Ziyād:] I heard Aḥmad ibn Ḥanbal say: “Anyone who rejects a Hadith of the Prophet, God bless and keep him, stands on the brink of ruin.” 22.9