د ابن حنبل زېږېدنه او کورنۍ شاليد
Ibn Hanbal’s Birth And Family Background
ما روایت کوو عبدالملک بن ابی القاسم الکروخي څخه، هغه روایت کوي عبدالله بن محمد الانصاري څخه، هغه روایت کوي ابو یعقوب الحافظ څخه، هغه روایت کوي ابوبکر بن ابی الفضل المعدل څخه، چې دا یې له محمد بن ابراهیم الصرام څخه زده کړی و؛ او موږ روایت کوو عبدالملک څخه، هغه روایت کوي عبدالله بن محمد څخه، هغه روایت کوي احمد بن محمد بن اسماعیل المهرواني څخه، چې دا یې له محمد بن محمد بن یعقوب څخه زده کړی و، هغه د بوشنج نوټری شاهد، هغه له محمد بن الطیب بن العباس څخه زده کړی، چې [د الصرام سره یوځای] ابراهیم بن اسحاق الغسیلي څخه روایت کوي چې ويې ويل: 1.1
We cite ʿAbd al-Malik ibn Abī l-Qāsim al-Karūkhī, who cites ʿAbd Allāh ibn Muḥammad al-Anṣārī, who cites Abū Yaʿqūb al-Ḥāfiẓ, who cites Abū Bakr ibn Abī l- Faḍl al-Muʿaddal,2 who learned it from Muḥammad ibn Ibrāhīm al-Ṣarrām; and3 we cite ʿAbd al-Malik, who cites ʿAbd Allāh ibn Muḥammad, who cites Aḥmad ibn Muḥammad ibn Ismāʿīl al-Mihrawī,4 who learned it from Muḥammad ibn Muḥammad ibn Yaʿqūb, the notary-witness of Būshanj, who learned it from Muḥammad ibn al- Ṭayyib ibn al-ʿAbbās, who [along with al-Ṣarrām] cites Ibrāhīm ibn Isḥāq al-Ghasīlī as saying: 1.1
[الغسيلي:] میں نے احمد کے بیٹے صالح کو کہتے سنا کہ ان کے والد، یعنی احمد، ربیع الاول ۱۶۴ھ [نومبر–دسمبر ۷۸۰ء] میں پیدا ہوئے، اور وہ اپنی والدہ کے پیٹ میں اس حال میں تھے کہ مرو سے نکلے تھے۔
[Al-Ghasīlī:] I heard Aḥmad’s son Ṣāliḥ say that he—meaning his father—was born in Rabīʿ I 164 [November–December 780], having left Marv5 carried in his mother’s womb.
[احمد:] زه د ربیع الاول ۱۶۴ هجري کال کې زیږیدلی یم۔ ۱۔2
[Aḥmad:] I was born in Rabīʿ I 164. 1.2
احمد: زه په ۱۶۴ کال کې زیږیدلی یم۔ ۱۔3
[Aḥmad:] I was born in the year 164. 1.3
[العجلی:] احمد بن محمد بن حنبل، چې کنیت یې ابو عبداللہ (د عبداللہ پلار) و، د بنی سدوس د قبیلې خالص نسب لرونکی سړی و۔ دغه کورنۍ لومړی بصره کې میشته شوه او وروسته خراسان ته لاړه،⁶ خو احمد په بغداد کې زیږیدلی او لوی شوی و۔ هغه د حدیث د روایتونو په نقل کې معتبر او باوړ وړ و، او د حدیثونو څخه د فقهې د ماخذ په توګه د کار کولو کې ماهر و۔ هغه د لومړنیو مسلمانانو د روایتونو په لټه کې و او د هغوی د بیلگې سره سم ژوند کاوه۔ هغه یو ښه او عزتمن سړی و۔ ۱.4
[Al-ʿIjlī:] Aḥmad son of Muḥammad son of Ḥanbal, called Abū ʿAbd Allāh (the father of ʿAbd Allāh), was a full-blooded member of the clan of Sadūs.6 The family had settled first in Basra and later in Khurasan,7 but Aḥmad was born and raised in Baghdad. He was trustworthy and reliable as a transmitter of Hadith reports, and was skilled in using them as a source of law. He sought out reports about the early Muslims and lived according to their example. He was a good and honorable man. 1.4
[احمد:] زما مور زه د خراسان څخه راتلو په وخت کې حامله وه.۸ زه د ۱۶۴ هجري کال کې زیږیدلی یم۔ ۱۔5
[Aḥmad:] My mother was pregnant with me when she came from Khurasan.8 I was born in 164. 1.5
ابو زرعه: د احمد بن حنبل کورنۍ د بصرې څخه وه، خو د هغوی د اوسیدو ځای مرو و۔ 1۔6
[Abū Zurʿah:] Aḥmad ibn Ḥanbal’s family came from Basra but their district of settlement was Marv. 1.6
[صالح:] من د خپل پلار څخه واورېدل چې هغه په ۱۶۴ هجري کال کې، د کال په پیل کې، د ربیع الاول په میاشت کې زېږېدلی و. هغه د خپلې مور په نس کې له مرو راوړل شوی و. د هغه پلار هغه وخت مړ شو چې هغه دېرش کلن و، او د هغه د ساتنې او پالنې دنده د هغه مور ته پرېوتې.
[Ṣāliḥ:] I heard my father say that he was born in 164, toward the beginning of the year, in Rabīʿ I. He was brought from Marv in his mother’s womb. His father died when he was thirty and the task of caring for him fell upon his mother.
[مؤلف:] دې ته صالح وايي چې د احمد پلار په دېرشو کلنۍ کې مړ شو، کله چې احمد ماشوم و. دا خبره د لاندې روایت څخه روښانه ده:
[The author:] By this Ṣāliḥ means that Aḥmad’s father died at the age of thirty, when Aḥmad was a child. So much is clear from the following report:
[احمد:] زه د خراسان څخه د نامېږې ماشوم په توګه راوړل شوی وم، او زه په بغداد کې زېږېدلی یم. ما هېڅکله خپل پلار او نیکه نه دی پېژندلی۔
[Aḥmad:] I was brought from Khurasan as an unborn child, and I was born here in Baghdad. I never knew my father or my grandfather.
ابن حاتم: احمد بن محمد بن حنبل د مرو څخه و. هغه د خپلې مور د رحم په حالت کې د ماشوم په توګه له مرو څخه ووتل. د هغه نیکه، حنبل بن هلال، د سرخس والی و او د هغو کسانو اولاد و چې د انقلاب په وخت کې د عباسیانو لپاره جنګیدلي وو۔ 1۔7
[Ibn Ḥātim:] Aḥmad ibn Muḥammad ibn Ḥanbal was from Marv. He left Marv as a child in his mother’s womb. His grandfather, Ḥanbal ibn Hilāl, was governor of Sarakhs9 and a descendant of the men who fought for the Abbasids during the revolution.10 1.7
[احمد:] الحسن بن یحییٰ، جو مرو کا رہنے والا تھا، نے مجھ سے بیان کیا کہ اس نے اوس بن عبداللہ بن بریدہ کو بیان کرتے ہوئے سنا کہ ان کے بھائی سہل بن عبداللہ بن بریدہ نے بیان کیا، وہ اپنے والد سے روایت کرتے ہیں، اور انہوں نے دادا بریدہ سے روایت کیا:
[Aḥmad:] Al-Ḥasan ibn Yaḥyā, who was from Marv, reported to me that he heard Aws ibn ʿAbd Allāh ibn Buraydah report that his brother Sahl ibn ʿAbd Allāh ibn Buraydah reported, citing his father, who reported it citing the grandfather, Buraydah:
ما د رسول ﷺ څخه واورېدل، چې فرمایل یې: «زما له وفات وروسته به ډېرې لښکرې استول کېږي؛ هغه لښکر ته ورشئ چې خراسان ته استول کېږي، او د مرو ښار کې ځای ونیسئ. دا ښار ذوالقرنین جوړ کړی و، او هغه د خدای څخه دعا وغوښته چې دې ښار ته برکت ورکړي، او د دې ښار اوسېدونکو ته هیڅ زیان نه رسېږي.»8
“I heard the Emissary, God bless and keep him, say, ‘After I die many expeditions will be sent forth. Join the one sent to Khurasan and settle in the city of Marv. It was built by Dhū l-Qarnayn, who asked God to bless it, and no harm befalls its inhabitants.’”11 1.8