عبدالله: زما پلار به د خپلو لمانځنو په پای کې ډیری وخت دا ووایه: «ای الله! ته ما د خپل ځان پرته له بل چا ته د سجدې کولو څخه وساتلې، همداسې ما د خپل ځان پرته له بل چا څخه د هرڅه غوښتلو څخه هم وساته.» ۶۰.1

[ʿAbd Allāh:] At the end of his ritual prayers, my father often used to say, “God, you have safeguarded me from prostrating myself before any but You. Safeguard me likewise from seeking anything from any but You.” 60.1

بالآخر ما وویل، «زه ستا دا خبره ډیره اورم. ایا ته د یوه مخکښ کس لاره تعقیبوې؟» هغه ځواب ورکړ، «هو، وکیع بن الجراح به دا خبره ډیره کوله، نو ما ترې پوښتنه وکړه، لکه څنګه چې ته اوس زما څخه پوښتنه کوې. هغه وویل چې هغه سفیان الثوري دا خبره اوریدلې وه، او سفیان، کله چې هغه ترې پوښتنه کړې وه، وویل چې دا یې له منصور بن المعتمر څخه اورېدلې ده.» [الرزاز:] یو ځل مونږ د احمد بن حنبل سره لمونځ کاوه، ما هغه داسې دعا کوله، «ای خدایه، که چا د خپل هوس یا شخصي رایې پیروي کړې وي، پداسې حال کې چې ګومان کوي چې هغه حق دی، په داسې حال کې چې هغه غلط دی، هغه حق ته بیرته راوړه، ترڅو د دې امت هیڅ یو فرد ګمراه نشي.» 60.2

Finally I said, “I hear you saying that a lot. Are you following a precedent?” “Yes,” he answered. “Wakīʿ ibn al-Jarrāh used to say it often, so I asked him about it, just as you asked me now. He said that he heard Sufyān al-Thawrī say it and that Sufyān, when he asked him about it, said that he heard it from Manṣūr ibn al- Muʿtamir.” [Al-Razzāz:] Once when we were praying with Aḥmad ibn Ḥanbal, I heard him say, “God, if anyone has followed a caprice or an independent judgment, believing that he is right when he is mistaken, return him to the truth so that no member of this community goes astray. 60.2

اے خدایہ! زما د ہغه رزق په اړه مو مه اندېښمنوئ چې ته یې د رسولو ژمنه کړې ده، او زموږ د ژوند هغه روزي چې ستا له لوري راځي، له بل چا پورې مو مه تړئ۔

“God, let us not trouble ourselves over the sustenance that You have undertaken to provide, nor make us dependent on others for that sustenance that comes from You.

هغه څه ترټولو ښه راکړه، چې ته یې ژمنه کړې، او موږ ته د هغو څیزونو له بدو اغیز څخه خوندي وساته.

“Let us achieve the best of those things that You have promised without being deterred by the worst.

اے اللہ، ایسا نہ ہو کہ تو ہمیں وہ کام کرتے ہوئے دیکھے جو تو نے منع فرمایا، اور نہ ہی تو ہمیں اس سے کتراتے ہوئے پائے جو تو نے حکم دیا ہے۔

“May You never see us doing what You have forbidden, nor find us shirking from what You have commanded.

«اللّٰهُمَّ أَكْرِمْنَا وَلَا تُهِنَّا: أَكْرِمْنَا بِطَاعَتِكَ، وَلَا تُهِنَّا بِمَعْصِيَتِكَ» — دا دعا ده چې ټاکلې ده. یو ځل یو سړی د هغه راغی او یو څه یې وپوښتل، چې زه یې نه پوهیدلی.

“Ennoble us and do not abase us: ennoble us through obedience to You, and do not abase us through disobedience of You.” One time a man came to him and asked him something I couldn’t make out.

احمد وویل: "څومره چې کولی شې صبر وکړه؛ بریا په قوت کې ده." بیا یې زیاته کړه: "پیغمبر ﷺ وفرمایل: «بریا په قوت کې ده، او له سختۍ وروسته آسانتیا راځي. {بیشکه له هرې سختۍ سره آسانتیا ده؛ بیشکه له هرې سختۍ سره آسانتیا ده۔}»"310

Aḥmad answered, “Hold out as long as you can; in strength is victory.” Then he added, “The Prophet, God bless and keep him, said, ‘In strength is victory, and after suffering comes relief. «Surely with every hardship there is ease; surely with every hardship there is ease.»’”310

[الصفار:] ہم احمد بن حنبل کے ہاں تھے، اور میں نے ان سے درخواست کی کہ ہمارے لیے دعا کریں۔ انہوں نے فرمایا، "اے خدا، تو جانتا ہے اور ہم جانتے ہیں کہ تو ہمارے لیے وہ اکثر چیزیں چاہتا ہے جو ہم اپنے لیے چاہتے ہیں؛ پس ہمیں یہ توفیق دے کہ ہم اپنے لیے صرف وہی چاہیں جو تو ہمارے لیے چاہتا ہے۔" 60۔3

[Al-Ṣaffār:] We were at Aḥmad ibn Ḥanbal’s, and I asked him to pray for us. He said, “God, You know that we know that You desire for us most of what we seek for ourselves; make us rather seek for ourselves only what You desire for us.” 60.3

هغه چپ شو. بیا یو له ډلې څخه وویل: "زموږ لپاره نور هم ووایه." هغه وویل: "ای خدایه، موږ له تا څخه د هغه قدرت په واسطه غواړو چې ته یې یادونه کړې، کله چې دې آسمانانو او ځمکې ته وفرمایل: «خوښۍ سره راځئ یا نا خوښۍ سره، او دواړو وویل: 'موږ خوښۍ سره راځو.'» 311 چې موږ د هغه چاره ته هدایت کړې چې تا خوښه ده. موږ له تا څخه د هر اړتیا څخه پناه غواړو، پرته له هغه اړتیا څخه چې تا ته ده، او د هر تابعیت څخه، پرته له تا څخه. موږ ته دومره مه ورکوه چې غرور وکړو، او نه دومره لږ چې غافله شو. د خپل رحمت له مخې موږ ته داسې رزق راکړه چې زموږ لپاره کافي وي، او داسې نعمت راکړه چې موږ یوازې له تا څخه پرته له بل چا څخه بې نیازه وي." [الخواتیمي:] وروسته له هغه چې احمد بن حنبل ته د خلیفه له ماڼۍ څخه د کوړو وهلو وروسته بهر ایستل شو، زه د هغه لیدو ته لاړم. ما هغه په کور کې مخ پر ځمکه پروت وموند، لمونځ یې کاوه. ما واورېدل چې وې: "ای هغه ذاته چې موږ ته د هغه څه په بدل کې اجر درکوې چې ته یې کوې، هغه څه راسره وکړه چې زه د خپل اجر وړ کړم." 60.4

He fell silent. Then someone said, “Give us more.” “God,” he said, “we ask You, by that power You spoke of when You said to the heavens and the earth, «Come willingly or unwillingly, and they both said, ‘We come willingly,’»311 to guide us to what pleases You. We seek Your protection against all need except the need for You, and all subjection except to You. Give us not so much that we wax arrogant, nor so little that we become heedless. Grant us, in Your mercy, a sustenance that will suffice us, and a bounty that leaves us dependent on none but You.” [Al-Khawātīmī:] After Aḥmad Ibn Ḥanbal had been flogged and then sent out of the caliph’s palace, I went to visit him. I found him lying face down in the house, praying. I overheard him say, “O You who reward us for what You do,312 do to me whatever makes me deserving of Your reward.” 60.4

ایا مې اوریدلي چې المروذي ویلي دي چې یوه ډله د احمد په ځای راټوله شوه او له هغه څخه یې وغوښتل چې دعا وکړي. هغه وویل: «اې خدایه، له موږ څخه داسې شکر مه غواړه چې ستا د نعمتونو سره برابر وي۔» ما محمد بن یعقوب الصفار ته اوریدلي چې ویل: «د هرې لمانځنې په پای کې احمد به ویل: "اې خدایه، له تا څخه غواړم چې موږ سره داسې مهربانۍ وکړې لکه څنګه چې ستا مهرباني غواړي، او داسې وبښې لکه څنګه چې ته پریکړه کړې چې وبښې۔ له تا څخه غواړم چې د نیکو عملونو اجر راکړې او له ګناه څخه مو وساتې۔ له تا څخه غواړم چې موږ په بریا جنت ته داخل کړې او له اور څخه مو وژغورې۔ که ګناه وکړو، موږ وبخښه؛ که اندیښمن شو، زموږ اندیښنه له مینځه یوسه۔ موږ له هیڅ شي څخه بې برخې مه کوه، بلکې روزي راکوه۔"» [الوراق:] کله چې موږ طرسوس کې وو، یو سړی مو وليد چې د ښار څخه تلل، او له احمد څخه مو وغوښتل چې هغه ته دعا وښيي. هغه ورته وویل چې ووایي: «اې د ګمراهانو لارښوونکیه! ما هغه لار ته وړه چې رښتونې کسان پکې ګرځي، او ما نېک بنده ګرځوه۔» ۶۰.5

I heard that al-Marrūdhī said that a group had gathered at Aḥmad’s and asked him to pray. “God,” he said, “do not demand from us a gratitude equal to Your blessings.” I heard Muḥammad ibn Yaʿqūb al-Ṣaffār say, “At the the end of every prayer, Aḥmad would say, ‘God, I ask You to treat us as mercifully as Your mercy demands, and to forgive as as You have resolved to do. I ask You to let us reap the reward of our good deeds and to safeguard us from iniquity. I ask You to let us enter the Garden in triumph and to escape the Fire. If we sin, pardon us; if we worry, dispel our care. Let us want for nothing, but provide.’” [Al-Warrāq:] When we were in Tarsus we met someone who was leaving the city and asked Aḥmad to supply him with a prayer. He told him to say, “O guide to the errant! Lead me to the path where the truthful walk, and make of me a righteous servant.” 60.5

سړی لاړ. په لاره کې هغه یوې ستونزې سره مخ شو او له خپلو ملګرو جلا شو. هغه هغه دعا وویله چې احمد ورته ښودلې وه، او لږ وروسته یې بیا له ډلې سره یوځای شو. وروسته هغه احمد ته راغی او هغه ته یې هغه څه وویل چې پېښ شوي وو.

The man left. On the road, he ran into some trouble and was separated from his companions. He uttered the prayer Aḥmad had taught him and shortly afterward caught up with the party. Later he came to Aḥmad and told him what had happened.

"دا راز وساته،" وویل احمد.

“Keep it a secret,” said Aḥmad.

[سعد بن مسعدہ:] میں نے طلحہ بن عبید اللہ البغدادی کو روایت کرتے سنا، جو مصر میں رہتے تھے، کہ وہ اور احمد اتفاقاً ایک کشتی میں اکٹھے سفر کر رہے تھے۔ احمد صرف یہ کہتے تھے: "اے اللہ، مجھے مسلمان اور سنت کا پیروکار ہوتے ہوئے موت دے۔" 60۔6

[Saʿd ibn Masʿadah:] I heard Ṭalḥah ibn ʿUbayd Allāh al-Baghdādī, who lived in Egypt, report that he and Aḥmad happened to travel by ship together. Aḥmad did not speak except to say, “God, let me die a Muslim and a follower of the sunnah.” 60.6