[مهنّا بن یحیی:] ما یعقوب بن ابراهیم بن سعد الزُهري را دیدم چې احمد ته یې د جیل څخه د خوشې کېدو وروسته د تندي او مخ ښکل کاوه. ما سلیمان بن داود الهاشمي هم ولیدل چې د هغه سر او تندی یې ښکل کاوه۔ ۷۰۔1

[Muhannaʾ ibn Yaḥyā:] I saw Yaʿqūb ibn Ibrāhīm ibn Saʿd al-Zuhrī kissing Aḥmad on the forehead and the face after he was released from jail. I also saw Sulaymān ibn Dāwūd al-Hāshimī kissing his head and forehead. 70.1

الجراوي: ما ابن مسكين الحارث ته وویل: "هغه سړی" — یعنی احمد بن حنبل — "کوړل کیږي. راځه، هغه ته ولاړ شو." ۷۰.2

[Al-Jarawī:] I said to al-Ḥārith ibn Miskīn: “That man”—meaning Aḥmad ibn Ḥanbal—“is being flogged. Come on: let’s go to him.” 70.2

ما وقتی رسیدیم که او را تازیانه می‌زدند. بعداً به ما گفت: «پس از آنکه مرا زدند، افتادم و شنیدم که آن یکی — یعنی ابن أبی دؤاد — می‌گفت: "امیر المؤمنین، او گمراه شده و دیگران را هم گمراه خواهد کرد."» الحارث گفت: یوسف بن عمر بن یزید از مالک بن أنس برایم نقل کرد که زُهری را به‌طور بدخواهانه نزد مقامات سعایت کردند و سپس تازیانه زدند. وقتی به مالک گفته شد که زهری را در ملأ عام بازجویی کرده‌اند در حالی که کتاب‌هایش به گردنش آویخته بود، مالک گفت: «سعید بن مسیب را تازیانه زدند و موی سر و ریشش را تراشیدند. ابو الزناد و محمد بن منکدر نیز تازیانه خوردند.

We arrived just as he was being flogged. Later he told us, “After they beat me I fell down and I heard that one”—meaning Ibn Abī Duʾād—“saying, ‘Commander of the Faithful, he’s gone astray, and will lead others astray.’” Al-Ḥārith remarked: “Yūsuf ibn ʿUmar ibn Yazīd told me, citing Mālik ibn Anas, that al-Zuhrī was maliciously denounced to the authorities and then flogged. When he was told that al-Zuhrī had been subjected to a public inquisition with his books hanging around his neck, Mālik said, ‘Saʿīd ibn al-Musayyab was flogged, and had his hair and beard shaved off. Abū l-Zinād and Muḥammad ibn al-Munkadir were also flogged.

د عمر بن عبدالعزیز ﷺ... no, correction: ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz is not the Prophet, so no ﷺ here. عمر بن عبدالعزیز یوه ځل وویل: «د هغه چا په حال باندې حسد مه کوه چې د اسلام لپاره یې تکلیف نه دی لیدلی.» او مالک خو پخپله هم یادونه نه کوله. احمد د هغه خبرې څخه متاثره شو چې الحارث ورته کړې وې.

ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz once said, “Do not envy anyone who hasn’t suffered for Islam.”’ And Mālik didn’t even mention himself.” Aḥmad was impressed with what al-Ḥārith told him.

[المؤلف:] انسانان تل د الله تعالیٰ د رضا لپاره مصیبتونه او آزمېښتونه زغملي دي.

[The author:] People have always suffered through ordeals for the sake of God.

ډیر پیغمبران وژل شوي؛ او د پخوانیو امتونو ډیری نیک خلک هم وژل شوي یا اور ته اچول شوي، او ځینې د دوی له ځان سره په دوه ټوټې کړل شوي، پرته له دې چې خپل دین پرېږدي. که زما د اوږدوالي څخه کرکه او د لنډوالي سره مینه نه وای، نو هغه روایات چې زما په ذهن کې دي، د هغوی د سند ډیرې ژبې به مې بیان کړې وای. ۷۰3

Many prophets were killed; and among the ancient nations, many good people were killed or immolated, with some of them being sawed in half without renouncing their faith. If not for my aversion to prolixity and my preference for brevity, I would list the reports I have in mind, along with their chains of transmission. 70.3

پیغمبر ﷺ، الله ورته رحمت او سلامتیا وکړي، زهر ورکړل شو، لکه څنګه چې ابوبکر هم زهر ورکړل شو. عمر، عثمان او علي ﷺ ووژل شول. حسن زهر ورکړل شو، او حسین، ابن الزبیر، الضحاک بن قیس او النعمان بن بشیر ووژل شول. خبیب بن عدي په صلیب وایستل شو. الحجاج، عبدالرحمن بن ابي لیلی، عبدالله بن غالب الحدّاني، سعید بن جبیر، ابو البختري الطائي، کمیل بن زیاد او حطیط الزیات اعدام کړل. هغه ماهان الحنفي هم په صلیب وایست، او له هغه دمخه ابن الزبیر.

The Prophet, God bless and keep him, was poisoned, as was Abū Bakr. ʿUmar, ʿUthmān, and ʿAlī were assassinated. Al-Ḥasan was poisoned, and al-Ḥusayn, Ibn al- Zubayr, al-Ḍaḥḥāk ibn Qays, and al-Nuʿmān ibn Bashīr were assassinated. Khubayb ibn ʿAdī was crucified. Al-Ḥajjāj executed ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Laylā, ʿAbd Allāh ibn Ghālib al-Ḥuddānī, Saʿīd ibn Jubayr, Abū l-Bakhtarī l-Ṭāʾī, Kumayl ibn Ziyād, and Ḥuṭayṭ al-Zayyāt. He also crucified Māhān al-Ḥanafī, and before him Ibn al-Zubayr.

او الواثق احمد بن نصر الخزاعی وژل او دارته یې وځړاوه۔ ۷۰4

And al-Wāthiq killed and crucified Aḥmad ibn Naṣr al-Khuzāʿī. 70.4

د ستر عالمانو له جملې څخه چې کوړې وهل شوي، عبدالرحمن بن ابي ليلى دى، چې ابن الحجاج له خوا څلور سوه کوړې ورکړل شو او بيا اعدام شو. 705

Among the great scholars who were flogged is ʿAbd al-Raḥmān ibn Abī Laylā, who was struck four hundred lashes and then executed by Ibn al-Ḥajjāj. 70.5

او سعید بن المسیب هم دی، چې د عبدالملک بن مروان له لوري یې د مدینې منورې دې کې د ولید ته د بیعت کولو څخه د انکار له امله سل کوړې ووهل شول. د عبدالملک په حکم یې ووهل شول، د یخ ورځ کې په اوبو لمدې شو، او د خړې اوبدل شوې چوغې یې واغوستل شو.407

Another is Saʿīd ibn al-Musayyab, who was struck one hundred lashes by ʿAbd al- Malik ibn Marwān for refusing to swear allegiance to al-Walīd in Medina. At ʿAbd al- Malik’s orders, he was flogged, drenched with water on a cold day, and dressed in a woolen cloak.407

Another is خبیب بن عبداللہ بن الزبیر، جسے عمر بن عبدالعزیز نے ولید کے حکم پر سو کوڑے مارے، صرف اس وجہ سے کہ اس نے ایک حدیث روایت کی تھی جس میں نبی ﷺ فرماتے ہیں: "جب ابو العاص کی اولاد تیس کی تعداد تک پہنچ جائے گی تو وہ اللہ کے بندوں کو اپنا غلام بنا لیں گے اور اللہ کے مال کو باری باری لوٹیں گے۔" جب بھی عمر سے کہا جاتا، "خوش ہو جائیے!" تو وہ جواب دیتے، "میں خوش کیسے ہو سکتا ہوں جب خبیب میرا راستہ روکے ہوئے ہے؟"408

Another is Khubayb ibn ʿAbd Allāh ibn al-Zubayr, who was struck a hundred lashes by ʿUmar ibn ʿAbd al-ʿAzīz at the command of al-Walīd, all for reciting a Hadith where the Prophet—God bless and keep him—says, “When the descendants of Abū l-ʿĀṣ reach thirty in number, they will make God’s servants their own, and take turns plundering His treasury.” Whenever ʿUmar was told, “Rejoice!” he would reply, “How can I rejoice with Khubayb blocking my way?”408

او نور ځینې کسان دي، لکه ابوالزناد، چې امویانو وواهه؛ ابوعمرو بن العلاء، چې امویانو ورته پنځه سوه کوړې ووهلې؛ ربیعة الرای، چې امویانو وواهه؛ عطیة العوفي، چې حجاج ورته څلورسوه کوړې ووهلې؛ یزید الضبي، چې حجاج ورته څلورسوه کوړې ووهلې؛ ثابت البناني، چې ابن الجارود، د ابن زیاد نایب، وواهه؛ عبدالله بن عون، چې بلال بن ابي بردة ورته اویا کوړې ووهلې؛ مالک بن انس، چې منصور ورته اویا کوړې ووهلې ځکه چې ویلي یې و چې هغه څوک چې په زور قسم وخوري، هغه پر دې قسم پابند نه دی؛ او ابوالسوار العدوي او عقبة بن عبدالغافر، چې دواړو وواهل شول. ۷۰.6

Others include Abū l-Zinād, who was flogged by the Umayyads; Abū ʿAmr ibn al- ʿAlāʾ, struck five hundred lashes by the Umayyads; Rabiʿat al-Raʾy, flogged by the Umayyads; ʿAṭiyyah al-ʿAwfī, struck four hundred lashes by al-Ḥajjāj; Yazīd al- Ḍabbī, struck four hundred lashes by al-Ḥajjāj; Thābit al-Bunānī, flogged by Ibn al- Jārūd, the deputy of Ibn Ziyād; ʿAbd Allāh ibn ʿAwn, struck seventy lashes by Bilāl ibn Abī Burdah; Mālik ibn Anas, struck seventy lashes by al-Manṣūr for saying that a person who swears an oath under compulsion is not bound by it; and Abū l-Sawwār al- ʿAdawī and ʿUqbah ibn ʿAbd al-Ghāfir, who were both flogged. 70.6

احمد بن حنبل کے پاس اس طرح نمونہ شخصیات کی ایک بااثر فہرست موجود تھی۔409

Aḥmad ibn Ḥanbal thus had a formidable list of exemplars.409

[صالح:] مې د خپل پلار څخه واورېدل چې ويل يې: «زه هغه مړی د هغه ټکولو څخه بري کوم چې ما ته يې کړی و.» بيا يې وويل: «ما همدا اوس دا آيت وموند: ﴿څوک چې بښنه وکړي او سمون ومومي، نو د هغه اجر په خدای باندې دی﴾ او د معنا په اړه مې څېړنه وکړه. زه حديث راوي يم له هاشم بن قاسم څخه، هغه له المبارک بن فضالة څخه، هغه له يوه داسې سړي څخه چې د حسن (البصري) څخه يې اورېدلي و چې ويل يې: ‹د قيامت په ورځ ټول ملتونه د خدای په وړاندې، چې ستر او بزرګ دی، زنګونو ټيټ ولاړ وي. بيا به يوازې هغه کسان راپورته کېږي چې خدای ورڅخه د اجر ژمنه لري.› ﴿70﴾»7

[Ṣāliḥ:] I heard my father say, “I exempt that dead man410 from liability for flogging me.” Then he said, “I just came across the verse «Whoever pardons and amends will find his reward with God»411 and looked into what it means. I cite Hāshim ibn Qāsim, who cites al-Mubārak ibn Faḍālah, who cites someone who heard al-Ḥasan say, ‘On the Day of Resurrection, all the nations will come crawling before God, mighty and glorious. Then only those to whom God owes a reward will be called upon to rise.’ 70.7

«هغه وویل: ‹یوازې هغه کسان به راپاڅیږي چې نورو ته بخښنه کړې وي.› نو ما پریکړه وکړه چې مړي ته د هغه کوړې له مسؤولیته معاف کړم چې ما یې وهلی وو.» بیا یې زیاته کړه: «زه نه غواړم چې د ما له امله خدای چا ته عذاب ورکړي.» [احمد بن سنان:] ما اوریدلي دي چې احمد بن حنبل هغه ورځ المعتصم ته بخښنه وکړه چې بابک یې ماتاوی کړ، یا هغه ورځ چې یې عموریه فتحه کړه. هغه وویل: «زه هغه د هغه کوړې له مسؤولیته معاف کوم چې ما یې وهلی وم.» 70.8

“He said: ‘The only ones to rise will be those who forgave others.’ “So I decided to exempt the deceased from liability for flogging me.” Then he added, “I’d rather not have God torment anyone for my sake.” [Aḥmad ibn Sinān:] I heard that Aḥmad ibn Ḥanbal forgave al-Muʿtaṣim the day he defeated Bābak, or the day he captured Amorium. He said, “I exempt him from any liability for flogging me.” 70.8

[احمد:] الواثق نے مجھے پیغام بھیجا کہ میں معتصم کو کوڑے مارنے پر معاف کر دوں۔ میں نے جواب دیا: "میں نے اسی وقت معاف کر دیا تھا جب میں محل سے نکلا، اس فرمان کی وجہ سے جو نبی ﷺ نے فرمایا: «قیامت کے دن وہی لوگ اٹھیں گے جو معاف کرنے والے ہوں گے»۔" 70۔9

[Aḥmad:] Al-Wāthiq sent me a message asking me to forgive al-Muʿtaṣim for flogging me. I responded, “I forgave him the moment I left the palace because of what the Prophet said: ‘None will rise on Resurrection Day except those who forgive.’” 70.9

[احمد:] اسحاق بن ابراہیم نے پوچھا کہ کیا میں ابو اسحاق [المعتصم] کو ذمہ داری سے بری کر دوں گا۔ میں نے اسے بتایا کہ میں ایسا کر چکا ہوں۔ میں اس حدیث پر غور کر رہا تھا جس میں ہے: "قیامت کے دن ایک پکارنے والا پکارے گا: کوئی نہ اٹھے سوائے ان کے جنہوں نے معاف کیا ہو!" مجھے الشعبی کا قول بھی یاد آیا: "ایک بار معاف کرو اور دو بار اجر پاؤ۔" 7010

[Aḥmad:] Isḥāq ibn Ibrāhīm asked if I would exempt Abū Isḥāq [al-Muʿtaṣim] from liability. I told him that I already had. I had been thinking about the Hadith that says: “On the Day of Resurrection a cry will sound: ‘Let none rise but those who have forgiven!’” I also remembered what al-Shaʿbī said, “Forgive once and be rewarded twice.” 70.10

[صالح:] یو سړی چې د کوړو سزا شوو کسانو درملنه کوله زما د پلار د پاملرنې لپاره راغی۔ هغه موږ ته وویل: «ما داسې خلک لیدلي دي چې زریو کوړې یې خوړلې وې، مګر دا د دې په شان بد نه و۔

[Ṣāliḥ:] A man who treated flogging victims came to look after my father.413 “I’ve seen people who’d been struck a thousand lashes,” he told us, “but nothing as bad as this.

هغوی هغه له مخې او شاته دواړو خواو څخه وواهه۔ 7015

They struck him from the front as well as behind.” 70.15

بیا یې یوه وسیله واخیستله او د ځینو زخمونو څخه یې سپړنه وکړه. ویې ویل: «دوی هیڅ شی نه دی سوري کړی.»

Then he took an instrument and probed some of the wounds. “They didn’t puncture anything,” he said.

هغه په منظم ډول راتلل پیل کړل ترڅو زما پلار درملنه کړي. ځینې وهلې د هغه په مخ لګیدلې وې، او هغه د یو څه وخت لپاره په مخ پر ځمکه پراته پاتې شو. یوه ځای ویې ویل: "یو شی شته چې غواړم لرې یې کړم." هغه یو فلزي ټوټه راوویسته او د هغې په مرسته وژونکی غوښه یې لرې کړه، پداسې حال کې چې یو څه یې په چاقو پرې کوله. زما پلار ټول دا درد زغمل، او په ټوله موده کې یې د خدای ستاینه کوله، او په پای کې روغ شو. هغه لا هم په ځینو ځایونو کې درد احساساوه، او د هغه د شا نښې د هغه د مرګ تر ورځې پورې ښکاره وې.

He began to come regularly to treat my father. Some of the blows had struck him in the face, and he had been left lying face down for some time. At one point the man said, “There’s something I want to remove.” He took out a piece of metal and used it to fold back the flesh while cutting some of it away with a knife. My father bore it all, praising God the whole time, and eventually recovered. He continued to feel pain in certain places, and the scars were visible on his back until the day he died.

«خدای قسم، ما هغه څه چې وس مې درلود ورکړل. وېره مې درلوده، او زما یوازینۍ هیله دا وه چې له دې کړاو څخه په برابر ډول ووځم، نه ګټه او نه تاوان.» [ابوحاتم:] زه د فلسفه ابن حنبل ته د هغه له کوړې وهلو وروسته درې کاله یا شاوخوا کاله وروسته لاړم. ۷۰.16

I heard him say, “By God, I have given all I could. I was afraid, and all I wished for was to come out of it even, not winning or losing.” [Abū Ḥātim:] I went to see Aḥmad ibn Ḥanbal three or so years after he was flogged. 70.16

ایا تاسو لا هم کوم درد احساسوئ؟ ما هغه څخه پوښتنه وکړه.

“Do you still feel any pain?” I asked him.

هغه خپل ښی لاس د خپل کیڼ لاس په ارښتی کیښود او وې ویل: "دلته،" داسې لکه چې ووایي چې دا ارښتی ګډه شوې وه او لا هم درد کوي.

He put his right hand on his left elbow and said, “Here,” as if to say that it had been dislocated and still hurt.