شایان توجه است که احمد — خدا از او خشنود باشد — حتی در جوانی گاهی فتوا می‌داد و اگر از او خواسته می‌شد حدیث می‌خواند، بی‌آنکه به سن خود توجه کند، چنان‌که از گزارش زیر برمی‌آید. 25.1

It is noteworthy that Aḥmad—God be pleased with him—would sometimes give legal opinions even in his youth and would recite Hadith if asked, without being concerned about his age, as we learn from the following report. 25.1

[القمّی:] در سال ۱۹۸ [۸۱۴]، احمد بن حنبل را دیدم که به minaret مسجد الخیف تکیه داده بود. وقتی محدّثان آمدند، او شروع کرد به آموزش حدیث و دلالت‌های فقهی آن به ایشان، و به پرسش‌هایشان درباره آیین‌های حج پاسخ می‌داد.

[Al-Qūmisī:] In 198 [814], I saw Aḥmad ibn Ḥanbal leaning against the minaret at the mosque of al-Khayf.153 When the Hadith scholars arrived, he began teaching them Hadith and legal implications and answering their questions about the pilgrimage rites.

[القمّيسي:] در سال ۱۹۸ [۸۱۴]، زمانی که ابن عُيَيْنَه هنوز زنده بود، در مسجد الخَيْف احمد بن حنبل را دیدم که درباره انواع موضوعات فقهی فتوا می‌داد. پیش‌تر او را ندیده بودم، پس به حلقه‌ای که دورش بود پیوستم و از یکی پرسیدم او کیست. ۲۵.2

[Al-Qūmisī:] In 198 [814], when Ibn ʿUyaynah was still alive, I saw Aḥmad ibn Ḥanbal at the mosque of al-Khayf, delivering legal opinions on all kinds of subjects. I had never seen him before, so I joined the group around him and asked someone who he was. 25.2

«تو اهل اینجا نیستی، ہے نا؟» «نه.» «این احمد بن حنبل است.» صبر کردم تا حلقه پراکنده شد، سپس دستش را گرفتم و به او سلام کردم. از آن زمان تا به حال با هم آشنا هستیم.

“You’re not from here, are you?” “No.” “That’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” I waited until the group had broken up, then took his hand and greeted him. We’ve known each other ever since then.

[نویسنده:] با این حال باید توجه داشت که الگوی ما، احمد—خداوند از او خشنود باشد—تا چهل سالگی خود را برای تدریس حدیث و صدور فتوا پیش نیاورد. 253

[The author:] It should nevertheless be noted that our exemplar Aḥmad—God be pleased with him—did not put himself forward to teach Hadith and give legal opinions until he was forty years old. 25.3

[ابن الشاعر:] در سال ۲۰۳ [۸۱۸–۸۱۹] نزد احمد بن حنبل رفتم و از او خواستم که حدیث را به من بیاموزد، اما او نپذیرفت، پس برای فراگیری نزد عبدالرزاق بیرون رفتم. سپس در سال ۲۰۴ بازگشتم و دیدم که احمد به چهل سالگی رسیده و تدریس را آغاز کرده است، و مردم او را به عنوان یک مرجع معتبر پذیرفته‌اند.154

[Ibn al-Shāʿir:] I went to Aḥmad ibn Ḥanbal in 203 [818–19] and asked him to teach me Hadith, but he refused so I went out to study with ʿAbd al-Razzāq. Then, in ’04, I came back and found that Aḥmad had turned forty and begun teaching, and people had accepted him as an authority.154

[الصیرفی:] من نزدِ دروازهٔ احمد بن حنبل بودم و او حدیثی را یاد کرد که عبدالرزاق روایت کرده بود. از او خواستم آن را برایم املا کند۔ ۲۵4

[Al-Ṣayrafī:] I was at Aḥmad ibn Ḥanbal’s door and he mentioned a Hadith transmitted by ʿAbd al-Razzāq. I asked him to dictate it to me. 25.4

«اسے میرے پاس سے لے کر تم کیا کرو گے؟» اس نے پوچھا۔ «عبد الرزاق ابھی زندہ ہیں!» «کیا میں تم سے کچھ کہہ سکتا ہوں؟» «ہاں، کہو۔» «میں قسم کھاتا ہوں کہ اگر تم یہ مجھے سکھا دو، پھر میں تمہارے دروازے سے نکلوں اور عبد الرزاق خود تمہاری گلی کے دروازے پر مل جائیں، تو میں ان سے اس کے بارے میں نہیں پوچھوں گا۔» [مصنف:] احمد حدیث پڑھاتے وقت بھی لوگوں کو ترغیب دیتے تھے کہ ان بزرگ راویوں سے رجوع کریں جو ابھی زندہ ہیں۔ مثلاً: 25۔5

“What would you do with it, coming from me?” he asked. “ʿAbd al-Razzāq is still alive!” “Can I tell you something?” “Go ahead.” “I swear that if you taught it to me and then I left your door and found ʿAbd al- Razzāq himself at the gate of your alley, I wouldn’t ask him about it.” [The author:] Even when he was teaching Hadith, Aḥmad would urge people to consult those senior transmitters who were still alive. For example: 25.5

[ابن علی الوراق:] در سال ۲۱۳ [۸۲۸–۸۲۹] به دیدار احمد بن حنبل رفتیم و از او خواستم که حدیث به ما بیاموزد.

[Ibn ʿAlī l-Warrāq:] In ’13 [828–9] we went to see Aḥmad ibn Ḥanbal and I asked him to teach us Hadith.

«شما این را از من می‌شنوید؟» او گفت، «در حالی که مردانی مانند ابوعاصم هنوز زنده‌اند؟ نزد او بروید!»

“You’d hear it from me,” he said, “when men like Abū ʿĀṣim are still alive? Go to him!”