[محمد بن فُضَيل:] من دربارهٔ احمد بن حنبل سخنانی انتقادآمیز گفتم، و پس از آن زبانم درد گرفت و قطع نمی‌شد. یک شب در خواب صدایی شنیدم که مکرر می‌گفت: «این به خاطر آن چیزی است که دربارهٔ آن مرد نیکو گفتی».

[Muḥammad ibn Fuḍayl:] I made some remarks critical of Aḥmad ibn Ḥanbal after which my tongue started to hurt and wouldn’t stop. One night I heard a voice in my sleep saying, “It’s because of what you said about that good man,” over and over.

وقتی از خواب بیدار شدم، از خداوند طلب بخشش کردم و توبه نمودم تا اینکه درد از میان رفت. 96.1

When I woke up, I expressed contrition to God until the pain went away. 96.1

[محمد بن فُضَیل:] یک بار که داشتم احمد بن حنبل را سرزنش می‌کردم، زبانم درد گرفت. ناراحت به خواب رفتم و صدایی شنیدم که می‌گفت: «زبانت به خاطر آنچه درباره‌ی آن مرد نیکو گفتی درد می‌کند.» ۹۶.2

[Muḥammad ibn Fuḍayl:] Once as I was criticizing Aḥmad ibn Ḥanbal my tongue started to hurt. Upset, I went to bed, and heard a voice saying, “Your tongue hurts because of what you said about that good man.” 96.2

وقتی بیدار شدم گفتم: «از خدا طلب آمرزش می‌کنم!» و «دیگر این کار را تکرار نمی‌کنم!» و این کار را ادامه دادم تا درد از بین رفت.

When I woke up, I said, “I seek God’s forgiveness!” and “I won’t do it again!” until the pain went away.

[مِسْعَر بن محمد بن وَهْب:] پیش از آنکه المتوکل خلیفه شود، من معلّم او بودم. هنگامی که خلیفه شد، اتاقی در بخش ویژهٔ نزدیکانش به من داد. هرگاه دربارهٔ دین پرسشی داشت، مرا فرا می‌خواند. در مجالس خصوصی‌اش، کنار او می‌ایستادم. هرگاه برای هر کاری به من نیاز داشت، مرا احضار می‌کرد و من به جایگاه همیشگی‌ام می‌رفتم. او مرا شب و روز در کنار خود نگه می‌داشت، جز زمانی که می‌خواست تنها باشد. 96.3

[Misʿar ibn Muḥammad ibn Wahb:] Before al-Mutawakkil became caliph, I was his tutor. When he became caliph, he gave me a room in the section reserved for his intimates. Whenever he had a question about religion he would send for me. During his intimate audiences, I would stand next to him. Whenever he needed me for any reason, he would summon me and I would take up my usual post. He kept me by his side day and night except when he wanted to be alone. 96.3

یک روز، پس از برگزاری یک مجلس خصوصی در تالاری به نام «السَّکینه»، او به اتاق دیگری که داشت رفت؛ اتاقی که سقف و دیوارها و کف آن از کاشی‌های شیشه‌ای ساخته شده بود. آب را می‌شد به درون آن لوله‌کشی کرد و به هر سو در بالای اتاق، در امتداد کف و از دیوارها به پایین جاری ساخت، و هر کس در آن می‌نشست چنان به نظر می‌رسید که زیر آب نشسته است. اتاق با پارچه‌های قبطی و بالش‌ها و متکاهای ارغوانی صوری مفروش شده بود. المتوکل با الفتح بن خاقان و عبیدالله بن خاقان در سمت راست خود، و بُغای پیر و وصیف در سمت چپ خود نشسته بود. من در گوشه‌ای از اتاق، در سمت راست او ایستاده بودم و خادمی در آستانه در ایستاده بود و دستش را به چارچوب در گرفته بود. ناگهان المتوکل بلندبلند خندید و همه ساکت شدند.

One day, after holding an intimate audience in the hall called The Serene, he moved into another room he had where the ceiling, walls, and floor were made of glass tiles. Water could be piped in and sent flowing in any direction across the top of the room, along the floor, and down the walls, and anyone sitting inside looked as if he were sitting underwater. The room was fitted out with Coptic textiles and pillows and cushions of Tyrian purple. Al-Mutawakkil was sitting with al-Fatḥ ibn Khāqān and ʿUbayd Allāh ibn Khāqān on his right and Bughā the Elder and Waṣīf on his left. I was standing in the corner of the room to his right and a servant stood in the doorway with his hand on the jamb. Suddenly al-Mutawakkil laughed out loud and everyone fell silent.

«آیا قرار نیست از من بپرسی که چرا خندیدم؟» او گفت.

“Aren’t you going to ask me why I laughed?” he said.

«چرا امیرالمؤمنین خندید؟» پرسیدند. «خداوند او را همیشه خندان نگه دارد!» [گفت:] «روزی را به یاد آوردم که نزد الواثق حاضر بودم. او در تالاری که ما پیش از این در آن نشسته بودیم، مجلس خصوصی برگزار کرده بود و من کنار او ایستاده بودم. ناگهان برخاست و به اتاقی رفت که اکنون ما در آن هستیم و روی جایی نشست که من اکنون نشسته‌ام. من خواستم او را همراهی کنم، اما مانعم شدند، پس در جایی ایستادم که اکنون خدمتکار ایستاده است. ابن ابی دؤاد جایی نشسته بود که اکنون فتح نشسته است، محمد بن عبدالملک بن الزیات جایی نشسته بود که اکنون عبیدالله نشسته است، اسحاق بن ابراهیم جایی نشسته بود که اکنون بُغا نشسته است، و نجاح جایی نشسته بود که اکنون وصیف نشسته است. ۹۶.4

“Why did the Commander of the Faithful laugh?” they asked. “May God keep him smiling!” “I remembered one day when I was attending al-Wāthiq. He had been holding an intimate audience in the hall where we were sitting before, and I was standing next to him. Suddenly he rose and went into the room where we are now, and sat where I’m sitting. I tried to follow him in but I was stopped, so I stood where the servant is standing now. Ibn Abī Duʾād was sitting where Fatḥ is now, Muḥammad ibn ʿAbd al- Malik ibn al-Zayyāt was sitting where ʿUbayd Allāh is, Isḥāq ibn Ibrāhīm was sitting where Bughā is, and Najāḥ was sitting where Waṣīf is now. 96.4

«سپس الواثق گفت: "من درباره‌ی این فکر کرده‌ام که چگونه از همه خواسته‌ام به این عقیده که قرآن مخلوق است گردن نهند. متوجه شده‌ام که برخی چقدر زود این باور را پذیرفته‌اند و دیگران چقدر سرسختانه در برابر آن مقاومت می‌کنند. با کسانی که مقاومت می‌کنند، شلاق زدن، گردن زدن، کتک زدن و زندان را امتحان کرده‌ام، اما به نظر نمی‌رسد هیچ‌یک از اینها اثری داشته باشد. نه تنها این، کسانی که از من فرمان برده‌اند، این کار را به این دلیل کرده‌اند که از من چیزی می‌خواستند، و از این رو فوراً به کیش من درآمده‌اند و امید پاداش داشته‌اند. اما مخالفان هیچ انگیزه‌ای جز وسواس دینی ندارند، که حتی هنگام کشته شدن، کتک خوردن یا افتادن به زندان، پایدارشان می‌دارد. همه‌ی اینها مرا به اندیشه واداشته و آغاز به تردید کرده‌ام که آیا آنچه انجام می‌دهیم درست است. آیا واقعاً باید مردم را بر سر این موضوع به محاکمه بکشانیم و شکنجه کنیم؟ به جایی رسیده‌ام که آماده‌ام بازجویی‌های محاکم تفتیش عقاید را متوقف کنم و مناظره را یکسره رها کنم، و آماده‌ام جارچیانی بفرستم تا این تصمیم مرا اعلام کنند و به این همه ستیز میان خودمان پایان دهند." نخستین کسی که پاسخ داد ابن ابی دؤاد بود. او گفت: "مراقب باشید، امیرالمؤمنین! سنتی را زنده کرده‌اید و بخشی از دین را احیا نموده‌اید، پس پیش از آنکه آن را باطل و نابود کنید، دوباره بیندیشید. پیشینیان شما با همه‌ی تلاششان، به اندازه‌ی شما دستاورد نداشتند. امید که خداوند همان‌گونه که به هر یک از یاوران اسلام و دین حق پاداش می‌دهد، به شما پاداش نیکو عطا فرماید!" 96.5

“Then al-Wāthiq said: ‘I’ve been thinking about how I’ve demanded everyone’s assent to the doctrine that the Qurʾan is created. I’ve noticed how quickly some people adopted the belief and how stubbornly the others are resisting it. With the ones who resist, I’ve tried flogging, beheading, beating, and imprisonment, but none of it seems to have any effect. Not only that: the ones who’ve obeyed me did so because they wanted something from me, and so adopted my creed immediately hoping for a reward. The dissenters, on the other hand, have no motive except pious scruple, which sustains them even when they’re killed or beaten or thrown in jail. All of this started me thinking, and I’m beginning to doubt whether what we’re doing is right. Should we really be putting people on trial and torturing them over this? I’ve reached the point where I’m ready to stop the Inquisition and give up Disputation altogether, and I’m ready to send out some heralds to announce my decision and put a stop to all this fighting among ourselves.’ “The first to respond was Ibn Abī Duʾād. He said: ‘Have a care, Commander of the Faithful! You’ve revived a precedent and restored an element of the faith, so think twice before you annul it and kill it off. Try as they did, your predecessors never achieved as much as you have. May God reward you as generously as he awards any of His allies on behalf of Islam and true religion!’ 96.5

دیگران برای مدتی در سکوت نشستند، سرهایشان از فکر فرو افتاده بود. سپس ابن أبی دؤاد، که می‌ترسید الواثق چیزی بگوید که با او در تضاد باشد و کارهایی را که برای ترویج عقیده‌اش انجام داده بود از میان ببرد، بار دیگر پیش‌قدم شد و گفت:

“The others sat silently, their heads bowed in thought, for a time. Then Ibn Abī Duʾād, who was afraid that al-Wāthiq would say something to contradict him and undo the work he had done to promote his creed, again took the initiative and said:

عقیدهای که ما برگزیدهایم و از مردم میخواهیم که به آن بگروند، همان است که خداوند برای پیامبران و فرستادگان خود برگزید، و همان است که محمد ﷺ را فرستاد تا آن را ترویج کند.

‘The creed that we’ve adopted and that we’re asking people to espouse is the one God chose for His prophets and emissaries and the one he sent Muḥammad to propagate.

«این‌که مردم آن‌قدر کور شده‌اند که نمی‌توانند آن را بپذیرند.» «‹خوب، پس›، الواثق گفت، «من از تو می‌خواهم که سوگند وفاداری یاد کنی.»» ابن ابی دؤاد بی‌درنگ از خدا خواست که اگر خلیفه در مورد مخلوق بودن قرآن بر خطا باشد، او را در این دنیا به فلج دچار کند، چه رسد به عذاب‌های آخرت. محمد بن عبدالملک الزیات از خدا خواست که اگر خلیفه در مورد مخلوق بودن قرآن بر خطا باشد، میخ‌های آهنی را از میان دست‌هایش در این دنیا فرو کند، چه رسد به عذاب‌های آخرت. اسحاق بن ابراهیم از خدا خواست که اگر خلیفه در مورد مخلوق بودن قرآن بر خطا باشد، در این دنیا چنان بدبو شود که دوستان و خویشاوندانش از او بگریزند، چه رسد به عذاب‌های آخرت. و نجاح از خدا خواست که اگر خلیفه در مورد مخلوق بودن قرآن بر خطا باشد، او را با زندانی‌کردن در کوچک‌ترین سلول زندان بکشد.

It’s just that people have become too blind to accept it.’ “‘Well then,’ said al-Wāthiq, ‘I want you to swear an oath of good faith.’ “Ibn Abī Duʾād promptly called on God to strike him down with paralysis in this world, not to mention the torments of the next, if the caliph was wrong about the Qurʾan being created. Muḥammad ibn ʿAbd al-Malik al-Zayyāt called on God to drive iron spikes through his hands in this world, not to mention the torments of the next, if the caliph was wrong about the Qurʾan being created. Isḥāq ibn Ibrāhīm called on God to make him stink so badly in this world that his friends and relatives would flee from him, not to mention the torments of the next, if the caliph was wrong about the Qurʾan being created. And Najāḥ called on God to kill him by confining him in the smallest of prison cells if the caliph was wrong about the Qurʾan being created.

«در حالی که این ماجرا ادامه داشت، ایتاخ وارد شد و آنان او را به ادای سوگند خودش فراخواندند. او از خداوند خواست که اگر خلیفه در مورد مخلوق بودن قرآن اشتباه کند، او را در دریا غرق کند. سرانجام، خود الواثق از خداوند خواست که اگر او در مورد مخلوق بودن قرآن اشتباه کند، او را در آتش بسوزاند.»

“While this was going on, Ītākh came in and they challenged him to come up with his own oath. He called on God to drown him in the sea if the caliph was wrong about the Qurʾan being created. Finally, al-Wāthiq himself called on God to set him on fire if he was wrong about the Qurʾan being created.

و اکنون می‌خندم، چون هر یک از چیزهایی که آن‌ها پیشنهاد کردند، محقق شد.

“And now I’m laughing because every one of the things they proposed came true.

ابن أبي دؤاد به فلج مبتلا شد، چنانکه خودم با چشمان خود دیدم. خودم ابن الزیات را در گاو برنجی انداختم و میخهای فولادی از دستانش گذراندم. در بیماری آخرش، اسحاق بن ابراهیم عرقی بدبو از خود بیرون داد که همه را از او دور کرد.

Ibn Abī Duʾād was stricken with paralysis, as I saw with my own eyes. I myself put Ibn al-Zayyāt into a brazen bull and drove steel spikes through his hands. During his final illness, Isḥāq ibn Ibrāhīm gave off a stinking sweat that drove everyone away.

کسی روزی بیست بار جامه‌ای را که بر تن داشت عوض می‌کردند و جامهٔ کهنه را در دجله می‌انداختند، زیرا بوی لاشه می‌داد و بیش از آن بد بو بود که دیگر بتوان آن را به کار برد. برای نجاح، من سلولی یک ذراع در دو ساختم و او را تا زمانی که مرد در همان‌جا نگه داشتم. ایتاخ به فرمان من به دست اسحاق بن ابراهیم اعدام شد: هنگامی که از حج بازمی‌گشت، با زنجیرهای سنگین بسته شد و به آب انداخته شد. 96.6

Twenty times a day they changed the gown he was wearing and threw the old one into the Tigris because it smelled like carrion and stank too much to be used again. For Najāḥ, I built a cell one cubit by two and kept him there until he died. Ītākh was executed by Isḥāq ibn Ibrāhīm at my command: when he returned from the pilgrimage he was weighed down with chains and dropped in the water. 96.6

حالا درباره الواثق. او عشق بزرگی به زنان و آمیزش جنسی داشت. روزی مِیخائیل پزشک را احضار کرد؛ او را فراخواندند تا به دیدار او برود و او را در یک آفتابگیر یافت که زیر ملافهای ابریشمی دراز کشیده بود. 96.7

“Now about al-Wāthiq. He had a great love for women and sex. One day he sent for Mikhāʾīl the physician, who was called in to see him and found him in a sunroom lying under a silken sheet. 96.7

«میخائیل»، الواثق گفت، «به یک داروی مقوّی شهوت نیاز دارم.» «ای امیرالمؤمنین»، طبیب گفت، «من موافق نیستم که بدن را تحت فشار قرار دهیم. آمیزش بیش از حد بدن را فرسوده می‌کند، به‌ویژه اگر مرد ناچار شود آن را به زور انجام دهد.

“‘Mikhāʾīl,’ said al-Wāthiq, ‘I need you to get me an aphrodisiac.’ “‘Commander of the Faithful,’ said the physician, ‘I don’t approve of putting stress on the body. Too much sex wears the body down, especially if a man has to force it.

«این بدن را که خدا به تو داده است گرامی بدار و از آن مراقبت کن، زیرا تنها بدنی است که داری!» «نه،» گفت الواثق، «من باید چیزی داشته باشم.» ملاف را برداشت و میان پاهایش، کنیزی بود که میخائیل بعدها او را زیبا و خوش‌اندام توصیف کرد. «کیست که در برابر کسی چنین مقاومت کند؟» «خب، اگر حتماً آن را می‌خواهی، پس آنچه نیاز داری گوشت شیر است. چهارصد گرم از آن را آماده کن و هفت بار در سرکه شراب کهنه بجوشان. وقتی نشستی تا بنوشی، سه درهم از آن را وزن کن. سه شب پیاپی با شراب، یک درهم از آن را مصرف کن تا به نتیجه‌ای که می‌خواهی برسی. اما مراقب باش که زیاده‌روی نکنی. به هر حال، از دوز تجویزشده‌ی من فراتر مرو.» چند روز الواثق این موضوع را دنبال نکرد، اما یک روز که نشسته بود و می‌نوشید، آن نسخه را به یاد آورد.

Respect the body God has given you and take care of it, since it’s the only one you have!’ “‘No,’ said al-Wāthiq, ‘I must have something.’ He lifted up the sheet and clamped there between his legs was a concubine whom Mikhāʾīl later described as extraordinarily beautiful and shapely. ‘Who could resist someone like this?’ “‘Well then, if you must have it, then what you need is lion meat. Have them prepare four hundred grams and boil it seven times in aged wine vinegar. When you sit down to drink, have them weigh out three dirhams’ worth. Take one dirham’s worth with wine for three nights running and you’ll get the results you want. But be careful not to take too much. Whatever you do, don’t exceed the dosage I’ve prescribed.’ “For several days al-Wāthiq neglected to pursue the matter, but then one day as he was sitting and drinking he remembered the prescription.

«بی‌درنگ برایم گوشت شیر بیاورید!» او فریاد زد.

“‘Bring me lion meat right away!’ he cried.

شیری را از چاه بیرون آوردند و همان‌جا سر بریدند و گوشتش را روی آتش گذاشتند. به دستور او سپس آن را در سرکه جوشاندند، به نوارهایی بریدند و خشک کردند. او شروع کرد به خوردن مقداری از آن به‌عنوان مزه‌ای برای شراب.

“A lion was brought up out of the pit and slaughtered on the spot, and the meat put on the grill. At his orders, it was then boiled in vinegar, cut into strips, and dried. He began taking some of it as an accompaniment to wine.

پس از مدتی، او به بیماری استسقاء شکم دچار شد. طبیبان را فراخواندند و همگی بر این توافق کردند که تنها درمان این است که تنوری بی‌سقف را روشن کنند، آن را با شاخه‌های زیتون بسوزانند تا از زغال پر شود، سپس زغال‌ها را بیرون بریزند، تنور را واژگون کنند، آن را از شبدر تازه پر کنند، و الواثق را سه ساعت در آن بنشانند.۵۲۷ اگر آب بخواهد، به او داده نشود. پس از گذشت کامل سه ساعت، او را بیرون آورند و به شیوه‌ای که تجویز کرده‌اند، راست بنشانند. اگر در معرض نسیم قرار گیرد، احتمال دارد درد شدیدی احساس کند، اما اگر بخواهد دوباره به درون تنور برده شود، باید به‌جای آن، دو ساعت همان‌گونه که هست نگهداشته شود. در آن هنگام، آبی که در شکمش جمع شده، باید به‌صورت ادرار خارج شود. اگر پیش از پایان دو ساعت آب بنوشد یا دوباره به درون تنور برود، جان خواهد باخت. ۹۶.8

“After some time he began to suffer from a dropsy of the belly. The physicians were summoned and agreed that the only remedy was to light an open-topped oven, stoke it with olive branches until it was full of coals, then sweep out the coals, turn it over, fill it with green clover, and have al-Wāthiq sit inside it for three hours.527 If he asked for water he was not to have it. After three full hours had passed, he was to be taken out and made to sit upright in the manner they prescribed. He was likely to feel severe pain if exposed to a breeze, but if he asked to be put back into the oven he must instead be kept as he was for two hours. At that point, the water in his belly should come out as urine. If he were to take water or go back into the oven before the two hours had passed, he would expire. 96.8

«سپس تنور روشن شد، شعله‌ور شد، خالی شد، زیر و رو گردید و با شبدر پر شد، و الواثق لخت گردید و داخل آن قرار داده شد. او فریاد می‌زد: «دارم می‌سوزم! آب بیاورید!» اما افرادی آنجا گمارده شده بودند تا مانع از آن شوند که کسی به او آب دهد، و نگذارند از جایی که او را در آن نهاده بودند بیرون بیاید یا حرکت کند.»

“The oven was accordingly lit, stoked, emptied, turned over, and filled with clover, and al-Wāthiq was stripped and put inside. He began shouting, ‘I’m burning up! Bring me water!’ “But there were people there assigned to prevent anyone from giving him water, and to stop him from getting out of the place where he’d been put, or moving around.

حتی پس از آنکه تمام بدنش آبله‌زده شد و بخش‌هایی از آن به اندازه بزرگ‌ترین خربزه متورم گشت، او تا گذشت سه ساعت همان‌جا نگه داشته شد. سپس او را بیرون آوردند. نزدیک بود که سوخته شود؛ و کسانی که او را دیدند گمان کردند که سوخته است. پزشکان او را در حالت نشسته قرار دادند. هرگاه نسیمی می‌وزید، برایش دردناک بود و مانند گاوی نعره می‌زد.

Even after his whole body broke out in blisters and parts of it swelled up as big as the largest melon, he was kept where he was until the three hours had passed. Then he was taken out. He was nearly burned to death—and those who saw him thought he had been. The doctors put him into a seated position. Whenever there was a breeze, it hurt him, and he would bellow like a bull.

«اورا دوباره در تنور بگذارید! اگر نگذارید، می‌میرم!» او این را فریاد می‌زد. وقتی خویشاوندان و زنان خانوادهٔ او، او را در آن حال درد و شنیدن فریادهایش دیدند، جمع شدند و التماس کردند که او را دوباره در تنور بگذارند، به امید آنکه این کار کمی او را آرام کند. پس او را دوباره داخل تنور گذاشتند. به محض آنکه او گرما را احساس کرد، فریادش قطع شد، و تاول‌های بدنش ترکید و فروکش کرد. پس از آنکه درون تنور سرد شد، او را بیرون آوردند. این بار او مانند زغال سیاه شده بود.

“‘Put me back in the oven!’ he would say. ‘If you don’t I’ll die!’ “Seeing him in agony, and hearing his cries, his intimates and the women of his family gathered and begged them to put him back in the oven in the hope that it would give him some relief. So they put him back inside. As soon as he felt the heat, he stopped shouting, and the swellings on his body burst and subsided. After the inside of the oven had cooled, he was taken out. This time he had been burnt black as coal.

در کمتر از یک ساعت او درگذشت۔

Within an hour he died.

«خب»، گفت المتوكل، «من می‌خندم چون خداوند دعای هر یک از آنان را اجابت کرد و عذابی را که خودش برای خود خواسته بود، بر او فرود آورد.» [نویسنده:] من روایت دیگری از این داستان را نیز شنیده‌ام. 96.9

“So,” said al-Mutawakkil, “I’m laughing because God answered the prayers of every one of them by inflicting the punishment he had called down on himself.” [The author:] I’ve also heard a different telling of the story. 96.9

[المروزی:] هنوز زمانی از خلافت المتوکل نگذشته بود که عبدالعزیز بن یحیی المکی به حضور او آمد و گفت: «ای امیرالمؤمنین، هنگامی که الواثق احمد بن نصر را اعدام کرد، اتفاق عجیبی رخ داد

[Al-Marwazī:] No sooner had al-Mutawakkil become caliph than ʿAbd al-ʿAzīz ibn Yaḥyā l-Makkī appeared before him and said, “Commander of the Faithful, something extraordinary happened when al-Wāthiq executed Aḥmad ibn Naṣr:

احمد کے سر نے قرآن کی تلاوت جاری رکھی یہاں تک کہ وہ دفن ہو گیا!» المتوکل کو یہ خبر ناگوار گزری، خاص طور پر اس وجہ سے کہ اس سے اس کے بھائی کے بارے میں کیا مراد لیا جا سکتا تھا۔ جب محمد بن عبدالملک بن الزیات آیا تو المتوکل نے اس سے کہا کہ وہ احمد بن نصر کے بارے میں پریشان ہے۔

Aḥmad’s head continued reciting the Qurʾan until it was buried!” Al-Mutawakkil found this news upsetting, especially because of what it implied for his brother. When Muḥammad ibn ʿAbd al-Malik ibn al-Zayyāt appeared, al- Mutawakkil told him he was upset about Aḥmad ibn Naṣr.

«به خدا قسم اگر احمد بن نصر کافر نمرده باشد، خودم را زنده زنده بسوزانم»، گفت محمد. سپس حرثمه ظاهر شد و المتوکل همین سخن را تکرار کرد.

“May God burn me alive,” said Muḥammad, “if Aḥmad ibn Naṣr didn’t die an Ingrate.” Then Harthamah appeared and al-Mutawakkil said the same thing.

«خدا مرا تکه‌تکه کند»، حرثمه گفت، «اگر احمد بن نصر کافر نعمت نمرده باشد.» سپس ابن ابی دؤاد ظاهر شد و المتوکل همان سخن را گفت.

“May God chop me into pieces,” said Harthamah, “if Aḥmad ibn Naṣr didn’t die an Ingrate.” Then Ibn Abī Duʾād appeared and al-Mutawakkil said the same thing.

«مرا خداوند فلج کند،» ابن أبی دؤاد گفت، «اگر احمد بن نصر کافر نمرده باشد.» بعدها المتوکل گفت: «الزیّات در فرمان من زنده زنده سوزانده شد. حرثمه گریخت و توسط برخی اعراب که او را مسئول کشته شدن پسرعمویشان می‌دانستند دستگیر شد و تکه‌تکه‌اش کردند.»۵۲۸ «و ابن أبی دؤاد در پوست خودش زندانی شد.» [نویسنده:] ابن أبی دؤاد در دوران المعتصم و الواثق به‌عنوان قاضی القضات خدمت کرد و هر دو خلیفه را تشویق کرد که مردم را بر سر مخلوق بودن قرآن بازخواست و محاکمه کنند.

“May God strike me with paralysis,” said Ibn Abī Duʾād, “if Aḥmad ibn Naṣr didn’t die an Ingrate.” Later al-Mutawakkil was to say, “Al-Zayyāt ended up burned to death at my command. Harthamah fled and was captured by some Arabs who blamed him for killing their cousin and chopped him to pieces.528 And Ibn Abī Duʾad was imprisoned in his own skin.” [The author:] Ibn Abī Duʾād served as chief judge under al-Muʿtaṣim and al- Wāthiq and urged both caliphs to try people regarding the createdness of the Qurʾan.

در نتیجه، خداوند او را به فلج دچار کرد۔

As a result, God struck him with paralysis.

[المکّی:] به دیدار ابن ابی دؤاد رفتم، پس از آنکه دچار سکته شده بود. 96.10

[Al-Makkī:] I went to see Ibn Abī Duʾād after he had his stroke. 96.10

«نیامدم تا احوالت را بپرسم»، گفتم، «بلکه آمدم تا خدا را شکر کنم که تو را در پوست خودت زندانی کرده است.» [ابویوسف یعقوب:] خواب دیدم که با عمویم در کنار نهر عیسی راه می‌رفتیم، که زنی را شنیدم که می‌گفت: «مگر نمی‌دانی امشب چه شد؟ خدا ابن ابی دؤاد را گرفته است.» ۹۶.11

“I didn’t come to check on you,” I said, “but to thank God for imprisoning you in your own skin.” [Abū Yūsuf Yaʿqūb:] I dreamed that my uncle and I were walking along the ʿĪsā Canal and heard a woman say, “Don’t you know what happened tonight? God has taken Ibn Abī Duʾād.” 96.11

«او چگونه مُرد؟» پرسیدم.

“How did he die?” I asked.

«او خدا را به خشم آورد، و خدا خشم خود را از هفت آسمان بالا فرو فرستاد.» یکی از همراهانم برایم نقل کرد که صبح روزی که آتش‌هایی در بغداد و جاهای دیگر دیده شده بود، در خانه‌ی سفیان بن وکیع حضور داشته است.

“He made God angry, and God sent his anger down from seven heavens high.” One of my associates told me that he was at Sufyān ibn Wakīʿ’s place the morning after fires had been sighted in Baghdad and elsewhere.

سفیان پرسید: «آیا می‌دانی دیشب چه خوابی دیدم؟ خواب دیدم که جهنم آهی کشید و شعله‌ای زبانه کشید»، یا مانند این سخن. «پرسیدم چه خبر است و کسی گفت: "دارند برای پذیرایی از ابن ابی دؤاد آماده می‌شوند."» [خالد بن خِدَاش:] خواب دیدم صدایی می‌گفت: «ابن ابی دؤاد و شعیب به حیوان تبدیل شده‌اند، ابن سماعه دچار سکته شده، و فلان کس»، و نام او را نگفت، «در خون خود خفه شده است». ۹۶.12

Sufyān asked, “Do you know what I dreamed last night? I dreamed that Hell gave a sigh and a flame rose up,” or words to that effect. “I asked what was happening and someone said, ‘They’re preparing to receive Ibn Abī Duʾād.’” [Khālid ibn Khidāsh:] I dreamed I heard a voice say, “Ibn Abī Duʾād and Shuʿayb have been transformed into animals, Ibn Samāʿah has suffered a stroke, and So-and- So”—he didn’t say who—“has choked on his own blood.” 96.12

[نویسنده:] شُعَیب که در اینجا از او یاد شده، ابن سهل قاضی است؛ او از پیروان جهم بود. ابن أبی دُؤاد دچار سکته شد، اموالش مصادره گردید و در سال ۲۴۰ [۸۵۴–۸۵۵ میلادی] با خواری درگذشت.

[The author:] The Shuʿayb mentioned here is Ibn Sahl, the judge; he was a follower of Jahm. Ibn Abī Duʾād suffered a stroke, had his property confiscated, and in the year 240 [854–55] perished in disgrace.

پیامبر فرمودند: هر کس با نیت خوار کردن آنان، با اولیای خدا بر روی زمین به ستیز برخیزد، در این جهان به خواری سخت دچار خواهد شد، افزون بر آن شرم و رسوایی که در جهان دیگر در انتظار اوست. ﷺ ۹۶.13

[The Prophet:] Anyone who challenges God’s authorities on earth with the intention of demeaning them will suffer crushing humiliation in this world, apart from the shame and disgrace that await him in the next. 96.13

«[نویسنده:] «مراجع اقتدار خداوند بر زمین» همان کتاب و سنت پیامبر ﷺ است.»

[The author:] “God’s authorities on earth” means the Book and the sunnah of the Prophet.

[پیامبر ﷺ:] «حجت‌های خداوند بر روی زمین» یعنی کتاب او و سنت پیامبرش ﷺ. 96.14

[The Prophet:] “God’s authorities on earth” means His Book and the sunnah of His Prophet. 96.14

[الطوسی:] در روزی که احمد بن حنبل تازیانه خورد، خالد بن خداش برای پدرم نامه نوشت تا او را آگاه سازد که وقتی خبر آنچه بر احمد رفته بود رسید، مردی به مسجد رفت تا نماز شکرگزاری بخواند، اما زمین زیر پای او شکافت و تا سینه در زمین فرو رفت. هنگامی که او فریاد کمک برآورد، مردمی آمدند و او را بیرون کشیدند. 96.15

[Al-Ṭūsī:] The day Aḥmad ibn Ḥanbal was flogged, Khālid ibn Khidāsh wrote to my father to let him know that when the news came of what had been done to Aḥmad, a certain man went into a mosque to offer a prayer of thanksgiving but the earth gave way under him and he sunk chest-deep into the ground. When he cried out for help some people came and pulled him out. 96.15

[خالد بن خداش:] مردی از شادی تازیانه خوردن احمد بن حنبل شادی می‌کرد که ناگهان زمینی که بر آن ایستاده بود فرو رفت. 96.16

[Khālid ibn Khidāsh:] A certain man was rejoicing over the flogging of Aḥmad ibn Ḥanbal when the ground he was standing on suddenly gave way. 96.16

[النجّاد:] یکی از بزرگان که به ما درس می‌داد و با ما حدیث می‌خواند، برای من گفت که روزی به زیارت قبر احمد بن حنبل رفته بود. 9617

[Al-Najjād:] An elder who used to tutor us and study Hadith with us told me that he once went to visit the grave of Aḥmad ibn Ḥanbal. 96.17

«در آن زمان تنها چند قبر دیگر در اطراف آن بود»، او گفت. «برخی از مردم در نزدیکی آنجا جمع شده بودند تا با تفنگ ساچمه‌ای تیراندازی کنند. یکی از آنها پرسید کدام‌یک قبر أحمد است.»

“There were only a few other graves around it at the time,” he said. “Some people had gathered nearby to shoot pellets. One of them asked which was Aḥmad’s grave.

هنگامی که این موضوع به او گفته شد، او به سوی آن یک گلوله ساچمه‌ای شلیک کرد. من او را می‌شناختم و مدتی بعد او را دیدم. دستش خشک شده بود.» [عمران بن موسی:] من به دیدار ابوالعُروق رفتم، همان مأموری که احمد را تازیانه زده بود، فقط برای آنکه او را ببینم. به مدت چهل و پنج روز، او فقط می‌توانست مانند سگ پارس کند. ۹۶.18

When it was pointed out to him, he shot a pellet at it. I knew him, and I saw him some time later. His hand had shriveled up.” [ʿImrān ibn Mūsā:] I went to visit Abū l-ʿUrūq, the lictor who had flogged Aḥmad, just to get a look at him. For forty-five days, he could only bark like a dog. 96.18