[عبدالله:] یک بار دیدم پدرم به مورچه‌ها هشدار داد و از ایشان خواست که خانه‌اش را ترک کنند. آن‌ها در توده‌ای بزرگ و تیره به راه افتادند و هرگز بازنگشتند. 61.1

[ʿAbd Allāh:] Once I saw my father threaten some ants and ask them to leave his house. They left in a great dark mass and never returned. 61.1

[محمد بن علی السمسار:] یک شب احمد به خانهٔ صالح رفت، زیرا پسر صالح از بینی خون می‌آمد. پزشکان آمده بودند و با گیاه قرظ و چیزهای دیگر او را درمان می‌کردند، اما خون بیش از حد جاری بود۔ 61.2

[Muḥammad ibn ʿAlī l-Simsār:] One night Aḥmad went over to Ṣaliḥ’s house because Ṣaliḥ’s son was bleeding from the nose. The doctors313 had come and were treating him with acacia and so on,314 but the blood was coming too fast. 61.2

«چه شده، پسرم؟» گفت احمد.

“What’s wrong, son?” said Aḥmad.

«پدربزرگ، دارم می‌میرم!» پسرک این را گفت. «برای من به درگاه خدا دعا کن.» احمد گفت: «تو خوب خواهی شد.» و دستش را طوری حرکت داد که گویی برای او دعا می‌کند، و خون بند آمد. این پس از آن بود که همه پسرک را مرده می‌پنداشتند، زیرا او پیوسته خون می‌ریخت.

“Grandpa, I’m going to die!” said the boy. “Call to God for me.” “You’ll be all right,” said Aḥmad. He moved a hand as if praying for him and the blood stopped. This was after everyone had given the boy up for dead, since he had been bleeding continuously.

[ابو طالب:] روزی هنگام املا گرفتن از احمد، قلمم شکست. او قلم خودش را به من داد. بعداً آن را به ابو علی جعفری نشان دادم و گفتم که این قلمی است که احمد به من داده. او به پسربچه‌اش گفت: «این را بگیر و روی نخل بگذار؛ ببینیم آیا آن را بارور می‌کند.» ۶۱.3

[Abū Ṭālib:] Once I was taking dictation from Aḥmad and my pen snapped. He gave me one of his own. Later I showed it to Abū ʿAlī l-Jaʿfarī, telling him that it was a pen that Aḥmad had given me. “Take it,” he told his serving boy, “and lay it on the palm tree: let’s see if that will fertilize it.” 61.3

پسر آنچه را که از او خواسته شده بود انجام داد و درخت میوه داد.

The boy did as he was asked and the tree grew fruit.

[العباس بن محمد:] یکی از همسایگانم، مردی به نام علی بن ابی حرارہ، این داستان را برای من تعریف کرد. 614

[Al-ʿAbbās ibn Muḥammad:] One of my neighbors, a man named ʿAlī ibn Abī Ḥarārah, told me this story. 61.4

«مادرم تقریباً بیست سال بود که نمی‌توانست راه برود. روزی به من گفت: "برو از احمد بن حنبل بخواه که برای من نزد خدا دعا کند." من به خانه‌اش رفتم و در را زدم. او در دالان بود، اما در را باز نکرد.»

“My mother had been unable to walk for almost twenty years. One day she said, ‘Go ask Aḥmad ibn Ḥanbal to pray to God for me.’ “I went to his house and knocked on the door. He was in the anteroom but he didn’t open up.

«کیست؟» او صدا زد.

“‘Who is it?’ he called out.

«به او گفتم که در این محله زندگی می‌کنم و مادرم بیماری است که نمی‌تواند راه برود، و می‌خواهم برای او دعا کند. از پشت در پاسخی خشمگین آمد: "او باید برای من دعا کند!" »رو برگرداندم. هنگام رفتن، پیرزنی از خانه بیرون آمد و گفت: "تو همان کسی هستی که با ابو عبد الله صحبت می‌کردی؟" »"بله." »"من همین الان شنیدم که برای او دعا می‌کند." »به خانه شتافتم. وقتی در را زدم، مادرم با پای خودش راه می‌آمد تا در را باز کند و می‌گفت: "خدا مرا شفا داد!"» [ابراهیم بن هانئ]: فلان بافنده که از ابو عبد الله اجاره‌نشین بود، برایم گفت: «روزی که بیمار بودم، تمام شب ناله می‌کردم. در نیمه‌های شب، احمد بیرون آمد و گفت: "آن کیست که آنجا درد می‌کشد؟"» ۶۱.5

“I told him I lived in the neighborhood and my mother was an invalid who couldn’t walk and wanted him to pray for her. Through the door came an angry reply: ‘She’s the one who should be praying for me!’ “I turned away. As I was leaving an old woman came out of the house and said, ‘Are you the one who was talking to Abū ʿAbd Allāh?’ “‘Yes.’ “‘I just heard him praying for her.’ “I rushed home. When I knocked on the door, my mother came out walking on her own two feet to open it, saying, ‘God cured me!’” [Ibrāhīm ibn Hāniʾ]: So-and-So the weaver, who rented from Abū ʿAbd Allāh, told me: “Once when I was sick I kept moaning all night. In the middle of the night Aḥmad came out and said, ‘Who’s that in pain over there?’ 61.5

«آنها به او خبر دادند و او برایم دعا کرد. "خدایا، او را شفا بده!" گفت و به درون بازگشت. درد ناگهان قطع شد، گویی کسی آبی بر آتش ریخته باشد.» [فاطمه:] برادرم صالح در خانهٔ خود آتشسوزی داشت. او با خانوادهٔ ثروتمندی ازدواج کرده بود که مهریه‌ای فرستاده بودند که ارزشش چهار هزار درهم به نظر می‌رسید، اما همهٔ آن در آتش سوخت. صالح گفت: «تنها چیزی که برایم اهمیت دارد، از دست دادن ردای پدرم است که هنگام نماز می‌پوشید. دوست داشتم آن را برای برکت به تن کنم و در آن نماز بخوانم.» 61.6

“They told him, and he prayed for me. ‘God, cure him!’ he said, and went back inside. The pain suddenly stopped, as if someone had poured water on a fire.” [Fāṭimah:] My brother Ṣāliḥ had a fire in his house. He’d married into a wealthy family who sent over a dowry that looked like it was worth four thousand dirhams, but all of it went up in smoke. Ṣāliḥ said, “All I care about is losing the robe that my father used to wear when he prayed. I liked to put it on for a blessing and pray in it.” 61.6

هنگامی که آتش خاموش شد، آنان به داخل بازگشتند. روی تخت، آن ردا را یافتند.

When the fire was put out, they went back in. On the bed they found the robe.

همه چیز اطرافش سوخته بود، اما خرقه سالم مانده بود.

Everything around it had burned up but the robe was unharmed.

[نویسنده:] من داستانی مشابه را از قاضی القضاة، علی بن الحسین الزینبی شنیدم. آتشی در خانه‌اش برخاست و همه چیز سوخت جز کتابی که مقداری از نوشته‌های احمد در آن بود. 61.7

[The author:] I heard a similar story from the chief judge, ʿAlī ibn al-Ḥusayn al- Zaynabī. He had a fire and everything in the house burned up except a book that had some of Aḥmad’s writing in it. 61.7

اما خودم، هنگامی که بغداد در سال ۵۵۴ [۱۱۵۹–۱۱۶۰] دچار سیل شد و کتاب‌هایم نابود گشت، از آن میان چیزی که حفظ شد، جلدی بود که دو برگ به خط احمد در آن بود.

As for myself, when Baghdad was flooded in 554 [1159–60] and my books were ruined, one thing that was spared was a volume containing two sheets in Aḥmad’s handwriting.

[اللَّكَّاف:] عبد الله بن موسى، که سنی خوبی بود، برایم نقل کرد: «شبی تاریک، من و پدرم برای دیدار احمد بیرون رفتیم، اما تاریکی آنقدر شدید شد که دیگر چیزی دیده نمی‌شد. پدرم گفت: "بیا خدا را بخوانیم و با توسل به بندهٔ صالح او، احمد، از او بخواهیم راهمان را روشن کند. سی سال است که هر چه به نام او از خدا خواسته‌ام، برآورده شده است." پدرم دعا کرد و من گفتم "آمین." آسمان روشن شد، گویی شبی مهتابی است، و تا رسیدن ما به مقصد همچنان روشن ماند.» 61.8

[Al-Lakkāf:] ʿAbd Allāh ibn Mūsā, who was a good Sunni, told me: “One dark night, my father and I went out to visit Aḥmad, but it got too dark to see. My father said, ‘Let’s call on God, invoking His righteous servant Aḥmad, and ask Him to light our way. For thirty years, everything I’ve asked for in his name has been granted.’ My father prayed and I said ‘Amen.’ The sky lit up as if it were a moonlit night and stayed that way until we arrived.” 61.8

[الرازی:] گروهی از ما احمد بن حنبل را تا دروازه‌ی المتوکل همراهی کردیم. او از دروازه‌ی خواص وارد شد، اما پیش از ورود گفت: «همه‌ی شما اکنون می‌توانید بازگردید. خداوند شما را سالم بدارد!» ۶۱.9

[Al-Rāzī:] A group of us accompanied Aḥmad ibn Ḥanbal as far as al- Mutawakkil’s gate. He was admitted at the Intimates’ Gate, but before going in, he said, “All of you can go back now. May God keep you in health!” 61.9

از آن روز به بعد، هیچ یک از ما بیمار نشده است.

Since that day, not one of us has fallen ill.