[صالح:] مدتی کوتاه پس از بازگشت پدرم از سامرا، مرا فراخواند و گفت: «صالح، می‌خواهم که از آن مقرری دست بکشی. دیگر آن را نگیر و به هیچ کس دیگری هم منتقل مکن. تو تنها به خاطر من است که اصلاً آن را دریافت می‌کنی. پس از مرگ من، هرچه صلاح می‌دانی انجام بده.» [75]1

[Ṣāliḥ:] A short while after my father came back from Samarra, he summoned me and said, “Ṣālīh, I want you to give up that stipend. Stop accepting it and don’t transfer it to anyone else, either. It’s only because of me that you get it at all. When I’m gone you can do as you think best.” 75.1

Your message appears to be empty, so there is nothing to translate. Please send the English text you would like translated into Persian.

I said nothing.

«چه شده؟» گفتم: «دوست ندارم یک چیز را رو به رویت بگویم و پشت سرت کار دیگری بکنم، پس دروغ نمی‌گویم و آنچه را که می‌خواهی بشنوی به تو نمی‌گویم. هیچ‌کس اینجا بیش از من افراد تحت تکفل ندارد و هیچ‌کس دلیل بهتری برای گرفتن آن پول ندارد. وقتی نزدت می‌آمدم و شکایت می‌کردم، می‌گفتی: "سرنوشت تو با سرنوشت من گره خورده است. کاش خدا آن بار را از دوشم بردارد!" حالا به نظر می‌رسد که خدا خواسته‌ات را برآورده کرده است.» گفت: «پس پول را رد نمی‌کنی؟» گفتم: «نه.» گفت: «گم شو، لعنت بر تو!»

“What’s wrong?” I said: “I don’t like to tell you one thing to your face and then do something else behind your back, so I’m not going to lie to you or tell you what you want to hear. No one here has more dependents than I do and no one has a better excuse to take that money. When I would come complaining to you, you’d say, ‘Your fate is bound up with mine. I wish God would remove that burden from me!’ Now it seems He’s granted your wish.” “So you’re not going to turn down the money?” “No.” “Get out, damn you!” he said.

پس از آن، او کسی را گماشت تا در میان خانه‌های ما را مسدود کند.

After that he had someone block up the door between our houses.

هنگامی که با برادرم عبدالله روبه‌رو شدم، او از من پرسید که چه خبر است و من به او گفتم۔ 752

When I ran into my brother ʿAbd Allāh, he asked me what was going on and I told him. 75.2

«او از من پرسید: "به او چه بگویم؟"»

“What should I say to him?” he asked me.

«آن به خودت بستگی دارد.» پدرم همان درخواستی را که از من کرده بود، از او هم کرد. عبدالله نیز گفت که کمک‌خرج را رد نخواهد کرد، و پدرم از او هم عصبانی شد.

“That’s up to you.” My father made the same request of him as he had made of me. ʿAbd Allāh also said he wouldn’t turn down the stipend, and our father got angry at him too.

بعداً ما عمویش را دیدیم، که پرسید چرا اصلاً دربارهٔ آن چیزی گفته‌ایم. «اگر تو چیزی برداشته باشی، او از کجا می‌فهمد؟» سپس عمویش نزد او رفت. «ابوعبدالله»، گفت، «من هیچ‌کدام از آن پول را برنمی‌دارم.» پدرم گفت: «الحمدلله!»

Later we saw his uncle, who asked why we had said anything about it at all. “If you took something, how would he know?” His uncle then went to see him. “Abū ʿAbd Allāh,” he said, “I’m not taking any of that money.” “Thank God!” said my father.

با این کار، او دیگر با ما سخن نمی‌گفت، همه درهای میان خانه‌های ما را بست و گفت که هیچ چیزی از خانه‌های ما به خانه‌ی او نباید برسد. پیش از آنکه ما از حاکم مقرری بگیریم، او با ما غذا می‌خورد. اغلب برای او چیزی می‌فرستادیم و او بخشی از آن را می‌خورد.

With that he stopped talking to us, shut up all the doors between our houses, and said that nothing should come from our homes into his. Before we began accepting stipends from the ruler, he used to eat with us. Often we would send him something and he would eat part of it.

دو ماه بعد، مبلغ تعیین‌شده‌ی ما به درب خانه‌مان تحویل داده شد، و نخستین کسی که آمد و سهمی طلب کرد، عموی او بود. 753

Two months later we received our designated payment, delivered to our door, and the first to arrive and claim a share was his uncle. 75.3

هنگامی که پدرم از آنچه در حال رخ دادن بود آگاه شد، به سمت دری آمد که مسدود شده بود و از سوراخی که پسرها ایجاد کرده بودند با آنها سخن گفت.

When he learned what was going on, my father came to the door that had been blocked up and spoke through a hole that the boys had made.

«مرا صالح را صدا بزنید!» گفت.

“Call Ṣāliḥ for me!” he said.

Your message, "Someone brought me the message.", contains no text in the Persian I can translate directly... wait, let me be precise: you wrote it in English, so here is the translation: کسی پیام را برای من آورد.

Someone brought me the message.

«من نمیآیم»، گفتم.

“I’m not coming,” I said.

پدرم پیامی دیگر فرستاد تا بپرسد چرا نه.

My father sent another message to ask why not.

«کسان زیادی به این مستمری وابسته‌اند»، گفتم. «من تنها کسی نیستم، اما از همه شایسته‌ترم. اگر از میان همه‌ی مردم مرا برای سرزنش برگزیده‌اید، نخواهم آمد.» اندکی بعد عمویش همه را به نماز فراخواند. پدرم از خانه بیرون آمد و به او گفته شد که عمویش به مسجد رفته است. من هم به آنجا رفتم، اما در جایی ایستادم و منتظر ماندم تا بشنوم آنان چه می‌گویند. به محض آنکه نماز تمام شد، پدرم رو به عمویش کرد و گفت: «ای دشمن خدا! با اینکه دیگران به این پول نیازمندترند، تو در روی من دروغ گفتی. گفتی که هیچ‌چیز از آن نخواهی گرفت و سپس گرفتی؛ با اینکه ملکی داری که دویست درهم درآمد دارد و امیدوار بودی با تصرف جاده‌ی عمومی سود بیشتری ببری! می‌ترسم در روز قیامت، هفت قطعه زمین را به گردنت آویخته ببینیم!»۴۵۳ ۷۵.4

“There are plenty of people who depend on this stipend,” I said. “I’m not the only one, but I am the most entitled. If you’ve chosen me of all people for a scolding, I’m not coming.” A bit later his uncle called everyone to prayer. My father came out of the house and was told that his uncle had gone out to the mosque. I went there too, but stopped and waited in a spot where I could hear what they were saying. As soon as the prayer was over, my father turned to his uncle and said, “You enemy of God! You lied to my face even though other people need the money more than you. You said you wouldn’t take any of it and then you did—even though you’ve got a property that pays you two hundred dirhams and you were hoping to make more by taking over a public road! When the Day of Resurrection comes, I’m afraid we’ll find you with seven tracts of land tied around your neck!”453 75.4

با این کار، او دیگر با او سخن نمی‌گفت. همچنین دیگر در مسجد ما نماز نمی‌خواند و به جای آن، برای نماز به مسجد کس دیگری می‌رفت.

With that he stopped speaking to him. He also stopped praying in our mosque and started going out to pray in someone else’s mosque.

[العُکبَری:] در سال ۲۳۶ [۸۵۰–۸۵۱] به دنبال احمد بن حنبل رفتم تا درباره‌ی چیزی از او بپرسم. سراغش را گرفتم و گفتند برای نماز بیرون رفته است. پس کنار دروازه‌ی کوچه نشستم تا منتظرش بمانم. وقتی پیدا شد، برخاستم و به او سلام دادم و او پاسخ سلامم را داد. او وارد کوچه شد و من تا انتهای آن کنارش راه رفتم، جایی که دری باز بود. او در را هل داد و داخل شد و گفت: «حالا برو، و خدا تو را [از شر این کار] نگاه دارد!» ۷۵.5

[Al-ʿUkbarī:] In 236 [850–51] I went looking for Aḥmad ibn Ḥanbal so I could ask him about something. I asked for him and they told me he had gone out to pray, so I sat down to wait by the alley gate. When he appeared, I rose and greeted him and he returned the greeting. He went down the alley and I walked beside him all the way to the end, where there was an open door. He pushed it open and went in, saying, “Go away now, and may God spare you!” 75.5

هنگامی که برگشتم، دیدم که دروازه به مسجدی باز می‌شود که در آن پیرمردی با ریش رنگ‌شده ایستاده و نمازگزاران را به نماز امامت می‌کند. نشستم و صبر کردم تا سلام پایانی نماز را بگوید. وقتی یکی از مسجد بیرون آمد، از او پرسیدم که آن پیرمرد کیست.

As I turned, I saw that the gate opened onto a mosque where an elder with a dyed beard was standing and leading the congregation in prayer. I sat and waited until he spoke the parting salutation. When someone came out, I asked him who the elder was.

«این اسحاق است، عموی احمد بن حنبل» گفت.

“That’s Isḥāq, Aḥmad ibn Ḥanbal’s uncle,” he said.

«چرا احمد پشت سرِ او نماز نمی‌خواند؟» «با او حرف نمی‌زند، و با پسرانِ خودش هم حرف نمی‌زند، چون از حکومت وظیفه‌ی مالی می‌گیرند.» [صالح:] در زمانی که پدرم با ما سخن نمی‌گفت، فهمید که مبلغ دیگری برای ما فرستاده‌اند.454 پدرم به دریچه‌ی در آمد و گفت: «صالح! ببین کدام بخش‌ها مالِ حسن و ام‌علی است455 و آن‌ها را نزد فوران ببر.

“Why won’t Aḥmad pray behind him?” “He won’t talk to him, or to his own sons, because they accept a stipend from the authorities.” [Ṣāliḥ:] At some point when my father wasn’t speaking to us, he found out that we’d been sent another sum.454 My father came to the opening in the door and said, “Ṣāliḥ! Find out which parts are for Ḥasan and Umm ʿAlī455 and take them to Fūrān.

«به او بگو که برود به همان جایی که پول از آنجا آمده و آن را به عنوان صدقه بدهد.» ۷۵.6

Tell him to go to wherever the money came from and give it away as alms.” 75.6

«چطور فورَان می‌توانست بداند از کجا آمده است؟» «فقط همان کاری را بکن که می‌گویم.» پس آن دو بخش را برای فورَان فرستادم।

“How would Fūrān know where it came from?” “Just do as I say.” So I sent the two portions to Fūrān.

در این میان، پدرم وقتی شنید که ما پول را پذیرفته‌ایم، بدون آنکه چیزی بخورد به رختخواب رفت. یک ماه او را ندیدم. سپس پسرها در را باز کردند و داخل شدند. اما او همچنان نمی‌گذاشت چیزی از خانه‌ی من برایش بیاورند. سرانجام برایش پیامی فرستادم که: «این قضیه به اندازه‌ی کافی طول کشیده است، و دلم برایت تنگ شده است.» سپس وارد شدم. او با من سخن نمی‌گفت. خم شدم و او را در آغوش گرفتم.

Meanwhile, my father, after he heard that we had accepted the money, went to bed without eating. I didn’t see him for a month. Then the boys opened the door and went in. But he still wouldn’t let them bring in anything from my house. Finally I sent him a message saying: “This has gone on long enough, and I miss you.” Then I went in. He wouldn’t speak to me. I bent down and embraced him.

«پدر»، پرسیدم، «چرا این کار را با خودت می‌کنی؟» «این چیزی است که نمی‌توانم جلوی آن را بگیرم، پسرم.» پس از آن، مدتی چیزی را نپذیرفتیم. سپس چیز بیشتری به ما داده شد و آن را گرفتیم. وقتی پدرم این را فهمید، ماه‌ها با ما حرف نزد.

“Dad,” I asked, “why are you doing this to yourself?” “It’s something I can’t help, son.” After that we didn’t accept anything for a while. Then we were granted something more and we took it. When my father found out he stopped talking to us for months.

سرانجام فُرقان با او صحبت کرد و من داخل شدم. 757

Finally Fūrān had a word with him and I went in. 75.7

«این صالح است»، گفت فورّان. «یادت باشد که چقدر به او اهمیت می‌دهی.» پدرم گفت: «صالح محبوب‌ترین انسان دنیا برای من بود. تمام آرزویم این بود که او همان چیزی را داشته باشد که من برای خودم می‌خواستم. این چه ایرادی دارد؟» گفتم: «بابا، تا به حال کسی را دیده‌ای که بتواند آنچه را که تو خودت را به آن دچار کردی تاب بیاورد؟» پدرم گفت: «پس حالا داری با من بحث می‌کنی؟» سپس به یحیی بن خاقان نامه نوشت و خواست که پرداخت مستمری را متوقف کند و دیگر هرگز از آن نامی نبرد. پیام هنوز به دست یحیی نرسیده بود که رئیس اطلاعات آن را گرفت و رونوشتی از آن را برای المتوکل فرستاد.

“It’s Ṣāliḥ,” said Fūrān. “Remember how much you care for him.” “Ṣāliḥ was the dearest person in the world to me,” said my father. “All I wanted was for him to have what I wanted for myself. What’s wrong with that?” “Dad,” I said, “have you ever met anyone who could survive what you put yourself through?” “So now you’re arguing with me?” Then he wrote to Yaḥyā ibn Khāqān demanding that he stop paying the stipend and never mention it again. No sooner had the message reached Yaḥyā than the chief of intelligence took it and sent a copy to al-Mutawakkil.

«چند ماه برای پسران أحمد باقی مانده است؟» خلیفه پرسید۔

“How many months are due to Aḥmad’s sons?” the caliph asked.

«ده». «چهل هزار درهم—سکههای کامل از خزانه—فوراً بدون اطلاع دادن به أحمد برای آنها فرستاده شود.» «به صالح نامه مینویسم و او را آگاه میکنم»، یحیی به مأمور گفت.

“Ten.” “Have forty thousand dirhams—whole coins from the treasury—sent to them immediately without telling Aḥmad.” “I’ll write to Ṣāliḥ and let him know,” said Yaḥyā to the official.

وقتی نامهٔ یحیی را دریافت کردم، به پدرم خبر دادم.

When I received Yaḥyā’s letter, I sent word to my father.

پیام‌رسان نقل کرد: «أحمد مدتی ساکت نشست و به زمین خیره شد. سپس سرش را بلند کرد و گفت: "اگر من چیزی را بخواهم و خدا چیز دیگری را مقرر کند، کاری از من ساخته نیست."» [البوشنجی:] کسی از قول المتوکل نقل کرد که گفت: «أحمد نمی‌گذارد ما از خانواده‌اش نگهداری کنیم.» این به آن سبب بود که او مبالغ کلانی برای فرزندان، نوادگان و عموی أحمد فرستاده بود و آنان بدون اطلاع او آن را گرفته بودند. وقتی أحمد از ماجرا آگاه شد، آنان را سرزنش کرد و به ایشان گفت که پول را پس دهند. «چگونه توانستید آن را بگیرید، در حالی که مرز بی‌دفاع است و کسی غنایم را به مسلمانانی که سزاوار سهم‌اند نمی‌دهد؟»456 75.8

The one who delivered the message reported: “Aḥmad sat silently for a while staring at the ground. Then he raised his head and said, ‘If I want one thing but God decrees another, there’s nothing more I can do.’” [Al-Būshanjī:] Someone quoted al-Mutawakkil as saying, “Aḥmad won’t let us take care of his family.” This was because he had sent vast sums to Aḥmad’s children, grandchildren, and uncle, who had taken it without telling him. When Aḥmad realized what had happened, he reproached them and told them to return the money. “How could you take it when the frontier is undefended and no one is distributing the spoils to the Muslims who deserve a share?”456 75.8

همه التماس می‌کردند که پیش‌تر پول خود را به طلبکارانشان پرداخته‌اند.

Everyone pleaded that they had already paid the money to their creditors.

سپس المتوکل مبلغ دیگری فرستاد و دستور داد که بدون اطلاع او به پسرانش داده شود. باز هم آنان آن را پذیرفتند. وقتی احمد این را فهمید، آنان را فراخواند و گفت: «با مبلغ نخست، شما ادعا کردید که آن را قبلاً خرج کرده‌اید یا برای پرداخت بدهی‌هایتان به کار برده‌اید. اما این یکی را هنوز می‌توانید پس بفرستید.» ۷۵.9

Then al-Mutawakkil sent another sum, ordering that it be given to his sons without his knowing about it. Again, they accepted it. When Aḥmad found out, he summoned them and said, “With the first amount, you claimed that you had spent it already or used it to pay your debts. This one, though, you can still send back.” 75.9

خودم دیدم که او درِ میانِ خانه‌اش و خانهٔ پسرش صالح را بست. همچنین دیدم که از مسجدی که متصل به خانه‌اش بود دوری می‌کرد؛ مؤذّنش عمویش بود و امام نمازش ابن عُمَیر. او به خاطر پول بود که با آنان سخن گفتن را ترک کرد. دیدم که تمام مسیر کوچه را پیمود، به کوچه‌ای فرعی رفت، سپس به خیابان اصلی رسید و بعد از آن در کوچهٔ دیگری رفت که در آن مسجدی به نام مسجد السِّدره قرار داشت، که به اندازهٔ کافی بزرگ بود تا نماز جمعه در آن برگزار شود.

I myself saw him block off the door that joined his house to his son Ṣāliḥ’s. I also saw him stay away from the mosque that adjoined his house, where the prayer caller was his uncle and the prayer leader was Ibn ʿUmayr. It was because of the money that he stopped talking to them. I saw him walk all the way through the alley, into the lane, onto the main thoroughfare, and then down another lane where there was a mosque called the Sidrah Mosque, big enough for Friday prayers.

هنگامی که احمد در دوران خلافت المتوکل به سامرا فرستاده شد، او را به کاخ بردند تا برای فرزندان خلیفه، یعنی المعتز، المنتصر و المؤید که ولیعهدان بودند، حدیث بخواند. احمد با تظاهر به بیماری پاسخ داد و هرگاه درباره روایتی از او پرسیده می‌شد، می‌گفت: «یادم نمی‌آید و کتاب‌هایم اینجا نیست.» سرانجام المتوکل تسلیم شد و او را رها کرد و فرمانی امضا کرد که چنین بود: «بدین وسیله احمد را از انجام هر کاری که از آن بیزار است معاف می‌داریم.» 75.10

When Aḥmad was sent to Samarra during the reign of al-Mutawakkil, they took him to the palace to recite Hadith for caliph’s children al-Muʿtazz, al-Muntaṣir, and al- Muʾayyad, his heirs apparent. Aḥmad responded by feigning illness and, if asked about a report, saying, “I don’t remember, and I don’t have my books here.” In the end al- Mutawakkil relented and let him go, signing an order that read as follows: “We herewith excuse Aḥmad from doing anything he detests.” 75.10

روزی احمد هدیهای از خرما دریافت کرد که مهر المتوکل را بر خود داشت، اما از چشیدن آن خودداری کرد. برای توضیح رفتارش گفته شده است: «امیرالمؤمنین مرا از انجام کاری که از آن بیزارم معاف کرده است.» او هرگاه چیزی به خانهاش فرستاده میشد همین را میگفت، و این کار به عادت او تبدیل شد.

On one occasion Aḥmad received a gift of dates bearing al-Mutawakkil’s seal but refused to taste them. To explain himself, he reportedly said, “The Commander of the Faithful has excused me from doing anything I detest.” He said the same thing whenever anything was sent to his house, and that became his custom.

[عبد الله:] وقتی بیمار بودم، پدرم برای عیادتم آمد. ۷۵11

[ʿAbd Allāh:] When I was ill, my father came to check on me. 75.11

«پدر،» گفتم، «هنوز مقداری از پولی را که المتوکل به ما داد، داریم. اگر از آن برای انجام حج استفاده کنم، چطور است؟» گفت: «باید این کار را بکنی.»

“Dad,” I said, “we still have some of the money al-Mutawakkil gave us. What if I used it to make the pilgrimage?” “You should,” he said.

«امّا اگر خرجش برایت مهم نیست»، پرسیدم، «پس چرا آن را نگرفتی؟» پاسخ داد: «پسرم، من آن را حرام نمی‌دانم. امّا ترجیح می‌دهم از آن پرهیز کنم.»

“But if you don’t mind spending it,” I asked, “why didn’t you take it?” “I don’t consider it forbidden, son,” he answered. “But I’d rather abstain.”