تجربه‌اش با المعتصم

تجربه‌اش با المعتصم - زندگی ابن حنبل | Quran Course

من آیهٔ دیگری را پاسخ دادم: «آنان را مانند کاه خوردهشده توسط چارپایان قرار داد.»۳۵۸ سپس از او پرسیدم که آیا «آنان را قرار داد» به معنای «آنان را آفرید» است یا نه. او نمیدانست چگونه پاسخ دهد، پس هیچ نگفت. سرانجام گفت: «او را ببرید!» وقتی به جایی که «دروازهٔ باغ» نام داشت رسیدیم، مرا بیرون آوردند.۳۵۹ سپس یک حیوان سواری آوردند و مرا با زنجیرهای پاها و دستهایم بر آن نشاندند. کسی نبود که مرا نگه دارد، و بیش از یک بار به خاطر سنگینی زنجیرها نزدیک بود بیفتم. مرا به درون، یعنی به درون کاخ المعتصم بردند، در اتاقی جای دادند و در را قفل کردند. میخواستم برای نماز خود را پاک کنم، اما نیمهشب بود و در اتاق چراغی نبود. اما وقتی دستم را دراز کردم، کوزهای آب و تشتی را در نزدیکی خود یافتم. پس وضو گرفتم و نماز خواندم. ۶۹.5

I answered with a different verse: «He made them like stubble cropped by cattle.»358 Then I asked him whether “made them” meant “created them.” He didn’t know how to answer me so he said nothing. Finally he said, “Take him away!” When we got to the place called the Orchard Gate, they took me out.359 Then they brought a riding animal and put me on it, fetters and all. There was no one with me to hold me up, and more than once I nearly fell over with the weight of the fetters. They took me inside—inside al-Muʿtaṣim’s palace, that is—put me in a room, and locked the door. I wanted to clean myself off for prayer, but it was the middle of the night and there was no lamp in the room. But when I stuck out my hand I found a pitcher of water and a basin nearby. So I did my ablutions and prayed. 69.5

و یکی دیگر از آنان گفت: «خداوند می‌فرماید: ﴿مَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍ مِّن رَّبِّهِم مُّحْدَثٍ﴾؛ چگونه چیزی می‌تواند تازه باشد، بی‌آن‌که آفریده شده باشد؟» من پاسخ دادم: «خداوند همچنین فرموده است: ﴿ص * وَالْقُرْآنِ ذِي الذِّكْرِ﴾. این ذکر همان قرآن است. در آن آیهٔ دیگر حرف «ال» نیامده است.» یکی از ایشان به حدیث عِمرانِ بن حُصَین استناد کرد که خداوند ذکر را آفریده است. گفتم: «این درست نیست؛ من از بیش از یک منبع دارم که ایشان فرمودند: "خداوند ذکر را نوشت."» سپس کوشیدند با حدیث ابن مسعود با من استدلال کنند: «خداوند هیچ چیزی را، نه بهشت، نه آتش، نه آسمان‌ها و نه زمین، بزرگ‌تر از آیة الکرسی نیافریده است.» گفتم: «واژهٔ "آفریده" بر بهشت و آتش و آسمان‌ها و زمین اطلاق می‌شود، اما بر قرآن اطلاق نمی‌شود.» یکی از ایشان به حدیث خَبّاب استناد کرد: «ای تو! هر قدر بکوشی که به خداوند نزدیک شوی، چیزی محبوب‌تر نزد او که بدان به او تقرب جویی نخواهی یافت، جز کلام او.»369

Then another one spoke up: “God says, «Whenever any new admonition comes to them from their Lord.»367 How can something be new without having been created?” I replied: “God also said, «Ṣād. By the Qurʾan, containing the admonition.»368 This admonition is the Qurʾan. In the other verse there’s no ‘the.’” One of them cited the Hadith of ʿImrān ibn Ḥuṣayn that God created the remembrance. “That’s wrong,” I said. “I have it on more than one source that he said, ‘God wrote the remembrance.’” Next they tried arguing with me using the Hadith of Ibn Masʿūd: “God has created nothing—not the Garden or the Fire or the heavens or the earth—greater than the Throne Verse.” I said: “The word ‘created’ applies to the Garden, the Fire, the heavens, and the earth, but not to the Qurʾan.” One of them cited the Hadith of Khabbāb: “You there! Try as you may to come nearer to God, you will find nothing dearer to Him by which to approach Him than His word.”369

اما المعتصم پیوسته می‌گفت: «با او سخن بگویید! با او مناظره کنید!» پس بار دیگر یکی از آنان چیزی می‌گفت و من پاسخش را می‌دادم. سپس دیگری سخن می‌گفت و من او را هم رد می‌کردم. وقتی هیچ‌یک از آنان چیزی برای گفتن نداشتند، او — یعنی المعتصم — گفت: «بیا، احمد! سخن بگو!» گفتم: «ای امیرمؤمنان، چیزی به من بده که بتوانم با آن موافقت کنم؛ چیزی از کتاب خدا یا سنت فرستادهٔ او.» در این هنگام، ابن أبی دؤاد فریاد زد: «چه! تو فقط آنچه را در قرآن یا سنت فرستادهٔ او آمده تکرار می‌کنی؟» گفتم: «تو تفسیری داری و آن کار خودت است، اما این دلیلی نیست که مردم را زندانی کنی یا در زنجیر بیندازی.» [البوشنجی:] یکی از همراهانم نقل کرد که ابن أبی دؤاد با احمد رو به رو شد و کوشید او را به مناظره بکشاند، اما احمد به او توجهی نکرد. سرانجام المعتصم از احمد پرسید که چرا با ابن أبی دؤاد سخن نمی‌گوید. 69.12

But al-Muʿtaṣim kept saying, “Talk to him! Debate him!” So again one of them would say something, and I would rebut him. Then another would speak and I would rebut him too. When none of them had anything left to say, he—meaning al-Muʿtaṣim—said, “Come on, Aḥmad! Speak up!” “Commander of the Faithful,” I replied, “give me something I can agree to— something from the Book of God or the sunnah of His Emissary.” At that, Ibn Abī Duʾād exclaimed, “What! You only repeat what’s in the Qurʾan or the sunnah of His Emissary?” “You have an interpretation,” I said, “and that’s your affair, but it’s nothing to lock people up for, or put them in chains.” [Al-Būshanjī:] One of my associates reported that Ibn Abī Duʾād confronted Aḥmad and tried to engage him in debate but Aḥmad ignored him. Eventually al- Muʿtaṣim asked Aḥmad why he wouldn’t address Ibn Abī Duʾād. 69.12

پیامبر ﷺ فرمود: «زمانی خواهد آمد که هر کس در دینش صبر و پایداری کند، پاداشی پنجاه برابر شما خواهد داشت.» 6949

The Prophet, God bless and keep him, said: “There will come a time when anyone who suffers bravely for his faith will be rewarded fifty times more than you.” 69.49

«آیا بیش از ما؟» یاران او پرسیدند.

“More than us?” asked his Companions.

«بله»، او این را سه بار تکرار کرد.

“Yes,” he said, repeating it three times.

[الشافعی:] «سه چیز سخت‌ترین‌ها هستند: بخشیدن هنگام داشتن اندک، پرهیزگاری و احتیاط هنگام تنها بودن، و سخن حق گفتن در برابر صاحبان قدرت.» 69.50

[Al-Shāfiʿī:] “The hardest three things are these: being generous when you have little, being scrupulous when you’re alone, and speaking truth to power.” 69.50

[ابو زرعہ:] ہمیشہ میں لوگوں کو ابن حنبل کی تعریف کرتے ہوئے اور انہیں یحییٰ بن معین اور ابو خیثمہ پر فوقیت دیتے ہوئے سنا کرتا تھا، مگر یہ تعریف اتنی زیادہ کبھی نہیں تھی جتنی ان کے آزمائش میں ڈالے جانے کے بعد ہوئی۔ آزمائش کے بعد ان کی شہرت کی کوئی حد نہ رہی۔ 6951

[Abū Zurʿah:] I always used to hear people speaking highly of Ibn Ḥanbal and giving him precedence over Yaḥyā ibn Maʿīn and Abū Khaythamah, though never as much as after he was tried. After he was tried, his reputation knew no bounds. 69.51

[ابن أبي عبد الرحمن:] از احمد بن يونس شنيدم كه اين حديث را روايت مي‌كرد: «در بهشت كاخ‌هايي است كه تنها براي پيامبران، راستگويان، و كساني كه بر نفس خود تسلط دارند گشوده مي‌شود.» 69.52

[Ibn Abī ʿAbd al-Raḥmān:] I heard Aḥmad ibn Yūnus recite the Hadith: “In the Garden are palaces open only to prophets, truth-tellers, or those given power over their own souls.” 69.52

کسی پرسید: «اولوالامر در میان ما چه کسانی هستند؟» او پاسخ داد: «مثلاً احمد بن حنبل.»

Someone asked, “Who are ‘those given power over their own souls’?” “Aḥmad ibn Ḥanbal, for example,” he replied.

[نویسنده:] این حدیث به کعب الاحبار منسوب شده است، بدین شرح:

[The author:] This Hadith is traced back to Kaʿb al-Aḥbār, as follows:

ما از محمد بن عبدالباقی بن احمد بن سلیمان روایت می‌کنیم، که از حمد بن احمد نقل می‌کند، و او از احمد بن عبدالله اصفهانی، که شنید عبدالله بن محمد روایت می‌کند که شنید عبدالرحمن بن محمد بن سلم روایت می‌کند که شنید هناد بن السری روایت می‌کند که شنید محمد بن عبید، به نقل از سلمة بن نبیط، به نقل از عبدالله بن ابی الجعد، به نقل از کعب الاحبار، روایت می‌کند:

We cite Muḥammad ibn ʿAbd al-Bāqī ibn Aḥmad ibn Sulaymān, who cites Ḥamd ibn Aḥmad, who cites Aḥmad ibn ʿAbd Allāh al-Iṣfahānī, who heard ʿAbd Allāh ibn Muḥammad report that he heard ʿAbd al-Raḥmān ibn Muḥammad ibn Salm report that he heard Hannād ibn al-Sarī report that he heard Muḥammad ibn ʿUbayd, citing Salamah ibn Nubayṭ, citing ʿAbd Allāh ibn Abī l-Jaʿd, citing Kaʿb al-Aḥbār, report:

[کعب الأحبار:] برای خداوند خانه‌هایی از مروارید بر روی مروارید، یا صدف بر روی صدف است که در آن‌ها هفتاد هزار کاخ وجود دارد. در هر کاخ هفتاد هزار حیاط، و در هر حیاط هفتاد هزار اتاق است که جز پیامبران، راستگویان، شهیدان، حاکمان عادل و کسانی که بر نفس خود تسلط دارند، هیچ‌کس در آن‌ها سکونت نمی‌کند.

[Kaʿb al-Aḥbār:] Belonging to God are dwellings of pearl upon pearl, or nacre upon nacre, in which are seventy thousand palaces. In each palace are seventy thousand courts, and in each court seventy thousand rooms, where none may live but prophets, truth-tellers, martyrs, just rulers, and those given power over their own souls.

[مؤلف:] به گفته‌ی محدثان، یکی از واژه‌های این روایت ممکن است به دو شکل متفاوت تلفظ شود. «مُحَکَّم» به معنای «کسی که به او اختیار داده شده» است؛ به گفته‌ی ابو عُبَید الهَرَوی، این کسی است که از او خواسته می‌شود میان مرگ و کفر یکی را برگزیند و مرگ را برمی‌گزیند. اگر «مُحَکِّم» تلفظ شود، به گفته‌ی وَکیع، معنای آن کسی است که توانایی داوری کردن درباره‌ی خودش را دارد.

[The author:] According to Hadith scholars, one of the words in this report may be pronounced two different ways. Muḥakkam, “given power,” means—according to Abū ʿUbayd al-Harawī—someone who is asked to choose between death and unbelief and chooses death. If pronounced muḥakkim, it means, according to Wakīʿ, someone capable of judging himself.

[عبد الله:] پدرم یک بار، هنگام سخن گفتن از محاکمه‌ی تفتیش عقاید، به من گفت: «پسرم، هر آنچه از دستم برمی‌آمد دادم.» 69.53

[ʿAbd Allāh:] My father once said to me, speaking of the Inquisition: “Son, I gave all I could.” 69.53

او همچنین گفت که برخی از اهل قبور (کاتاکومب‌ها) به احمد بن حنبل نوشتند: «اگر از عقیده‌ی خود بازگردی، ما نیز از مسلمان بودن بازمی‌گردیم.» [ابوغالب:] احمد در راه خدا تازیانه خورد و در ده روز پایانی ماه رمضان سال ۲۲۰ [میانه تا اواخر سپتامبر ۸۳۵] در جایگاه راستگویان ایستاد. ۶۹.54

He402 also said that some Catacombers403 wrote to Aḥmad ibn Ḥanbal saying, “If you change your mind about your creed, we’ll change our minds about being Muslims.” [Abū Ghālib:] Aḥmad was flogged for the sake of God and stood where the truthtellers stand during the last ten days of Ramadan 220 [mid- to late September 835]. 69.54

[جعفر بن أبي هاشم:] ابن حنبل در سال‌های ۲۱۷، ۲۱۸ و ۲۱۹ در زندان بود و در ماه رمضان آزاد شد. ۶۹.55

[Jaʿfar ibn Abī Hāshim:] Ibn Ḥanbal was in jail through ’17, ’18, and ’19, and was let out in Ramadan. 69.55

ابو محمد الطُّفاوی از احمد بن حنبل خواست که به او بگوید با او چه کردند۔ ۶۹56

[Ibn al-Ḥārith:] Abū Muḥammad al-Ṭufāwī asked Aḥmad ibn Ḥanbal to tell him what they had done to him. 69.56

«پس از آنکه مرا تازیانه زدند»، احمد گفت، «آن مرد با ریش بلند» — یعنی عُجَیف — «جلو آمد و با دستهٔ شمشیرش به من زد. یادم است با خود اندیشیدم که بالاخره تمام شد. بگذار گردنم را بزند تا من آرام بگیرم!» ابن سَمّاعه به خلیفه گفت: «ای امیرالمؤمنین! او را گردن بزن و خونش به گردن من باشد.» اما آنگاه ابن ابی دُؤاد گفت: «ای امیرالمؤمنین، بهتر است چنین نکنی! اگر همین‌جا او را بکشی یا بگذاری در کاخ بمیرد، خواهند گفت که او تا پایان ایستادگی کرد. از او قهرمانی خواهند ساخت و خواهند پنداشت که حق با آنان بوده است. نه، همین حالا او را رها کن. اگر بیرون بمیرد، کسی نخواهد دانست چه بر او رفته است. برخی خواهند گفت که او مقاومت کرد».404

“After they had flogged me,” said Aḥmad, “that one with the long beard”— meaning ʿUjayf—“came up and jabbed me with the hilt of his sword. I remember thinking it was finally over. Let him cut my throat so I can rest! “Ibn Samāʿah said to the caliph, ‘Commander of the Faithful! Behead him and let his blood be on my hands.’ “But then Ibn Abī Dūʾād said, ‘Commander of the Faithful: better not to! If you kill him here or let him die inside the palace, they’ll say he held out till the end. They’ll make a hero of him and they’ll think they’ve been proven right. No: let him go right away. If he dies outside they won’t know what happened. Some will say he resisted404

«اما هیچ‌کس با یقین نخواهد دانست.»405

but no one will know for sure.’”405

[ابو زرعہ:] المعتصم، عموی احمد بن حنبل را احضار کرد و از مردم پرسید: «آیا می‌دانید این شخص کیست؟» 69.57

[Abū Zurʿah:] Al-Muʿtaṣim summoned Aḥmad ibn Ḥanbal’s uncle and asked the people, “Do you know who this is?” 69.57

«بله»، گفتند. «این احمد بن حنبل است». «به او نگاه کن. آیا می‌بینی که آسیبی ندیده است؟» «بله». اگر او این کار را نکرده بود، گمان می‌کنم که یک خشونت مهارناپذیر رخ می‌داد.۴۰۶ وقتی او گفت: «او را سالم به شما می‌سپارم»، مردم آرام شدند.

“Yes,” they said. “It’s Aḥmad ibn Ḥanbal.” “Look at him. Do you see that he’s unharmed?” “Yes.” If he hadn’t done that, I suspect that an unstoppable outburst of violence would have ensued.406 When he said, “I give him to you unharmed,” the people were mollified.

ابن الأصبغ: تنها پس از آن که جمعیتی در دروازه گرد آمد و به فریاد و اعتراض برخاست، ابن حنبل آزاد شد. مقامات ترسیدند و احمد را رها کردند. 69.58

[Ibn al-Aṣbagh:] Only after a crowd had gathered at the gate and begun to raise an outcry was Ibn Ḥanbal released. The authorities were frightened and let Aḥmad out. 69.58

تجربه‌اش با المعتصم

بیشتر درباره آنچه او با پایداری در سراسر آزمونش به دست آورد

بیشتر درباره‌ی چگونگی خروج او از کاخ المعتصم