[المزني:] قال الشافعي: إنه ذهب لزيارة هارون الرشيد، وبعد أن سلّم عليه قال إنه قادم للتو من اليمن، وهي تحتاج بشدة إلى يد قوية. فقال الرشيد: «اختر أحد تلامذتك ونعيّنه قاضيًا هناك». 50.1

[Al-Muzanī:] Al-Shafiʿī said that he went to see Hārūn al-Rashīd and, after greeting him, said that he had just come from Yemen, which badly needed a strong hand. Al- Rashīd said, “Choose one of your students and we’ll appoint him judge there.” 50.1

هنگامی که به جلسه درس بازمی‌گشت و دید که احمد بن حنبل از بهترین حاضران است، الشافعی به او نزدیک شد و گفت: «با امیرالمؤمنین دربارهٔ تعیین قاضی‌ای در یمن صحبت می‌کردم و او از من خواست که کسی را از میان شاگردانم برگزینم. من تو را انتخاب کرده‌ام، پس آماده باش: تو را نزد او می‌برم و او تو را به قضاوت منصوب خواهد کرد.» ابن حنبل به او رو کرد و گفت: «تنها دلیلی که به نزد تو آمدم این بود که چیزی بیاموزم، و تو می‌خواهی که من به آنان بپیوندم و قاضی شوم؟» الشافعی از این سرزنش شرمنده شد.281

Returning to his study session, and seeing that Aḥmad ibn Ḥanbal was among the best of those present, al-Shāfiʿī approached him and said, “I was talking with the Commander of Believers about appointing a judge in Yemen and he asked me to choose someone who studies with me. I’ve chosen you, so get ready: I’ll take you in to meet him and he’ll appoint you judge.” Ibn Ḥanbal turned on him and said, “The only reason I came to you was to learn something, and you want me to join them as a judge?” Al-Shāfiʿī was shamed by this rebuke.281

[نویسنده:] همچنین روایت شده است که این واقعه در دوران خلافت الامین رخ داده است.

[The author:] It is also reported that this incident took place during the reign of al- Amīn.

[الأثرم:] بلغني أن الشافعي قال لأحمد: «أمير المؤمنين — يعني الأمين — طلب مني أن أبحث له عن شخص يتولى القضاء في اليمن. أنت تريد أن تذهب لرؤية عبد الرزاق، والآن يمكنك ذلك. احكم بالعدل، واحصل من عنده على كل العلم الذي تريد.» 50.2

[Al-Athram:] I was told that al-Shāfiʿī said to Aḥmad, “The Commander of the Faithful”—meaning al-Amīn—“asked me to look for someone to serve him as judge in Yemen. I know you want to go see ʿAbd al-Razzāq, and now you can. Rule fairly, and get all the learning you want from him.” 50.2

«اگر این موضوع را دوباره مطرح کنی»، گفت احمد، «آخرین باری خواهی بود که مرا می‌بینی.» به گمانم در آن زمان احمد سی ساله بود — یا شاید بیست و هفت ساله.282

“If you ever mention this again,” said Aḥmad, “that’s the last you’ll see of me.” At the time, I think Aḥmad was thirty—or maybe twenty-seven—years old.282

[البلخی:] الشافعی، رحمه الله، نفوذ زیادی نزد محمد بن زبیده داشت. روزی محمد اظهار کرد که بسیار نگران است، زیرا مردی امین و قابل اعتماد را که الگوی سنت باشد برای قضاوت نمی‌یابد. الشافعی به او گفت که چنین مردی را پیدا کرده است: مردی الگوی سنت که از فهم دینی برخوردار و در حدیث آگاهی گسترده دارد. 50.3

[Al-Balkhī:] Al-Shāfiʿī, God have mercy on him, had a lot of pull with Muḥammad ibn Zubaydah.283 One day Muḥammad mentioned that he was very concerned about not finding a good, trustworthy man who was an exemplar of the sunnah to serve as a judge. Al-Shāfiʿī told him that he had found just such a man: an exemplar of the sunnah who was gifted with religious understanding and well learned in Hadith. 50.3

«این کیست؟» پرسید محمد ﷺ.

“Who’s that?” asked Muḥammad.

او به او گفت که آن احمد بن حنبل است.

He told him it was Aḥmad ibn Ḥanbal.

مدتی بعد، الشافعی با احمد برخورد کرد و آنچه را که گفته بود به او بازگو کرد.

Some time later, al-Shāfiʿī ran into Aḥmad and told him what he had said.

«این را از سرت بیرون کن و مرا در آن دخالت نده» پاسخ داد. «وگرنه این جا را ترک می‌کنم و می‌روم.» [صالح:] اسحاق بن راهویه برایم نامه نوشت و گفت: 50.4

“Put that right out of your mind, and leave me out of it,” he replied. “Otherwise I’ll leave this place and go.” [Ṣāliḥ:] Isḥāq ibn Rāhawayh wrote to me saying: 50.4

امیر عبدالله بن طاهر مرا فراخواند و چون وارد شدم، نامهٔ پدرت را در دست داشتم. هنگامی که امیر آن را دید، پرسید که چیست و من به او گفتم. او نامه را گرفت و خواند و گفت: «من به او و به حمزة بن الهیثم البوشنجی احترام بسیاری دارم، زیرا هیچ یک از آن دو هرگز با اهل قدرت در نیامیختند.» و چون دریافت که اسحاق بن راهویه نامهٔ او را به اطلاع عبدالله بن طاهر رسانده است، پدرم مکاتبه با او را قطع کرد.

Emir ʿAbd Allāh ibn Ṭāhir sent for me and, when I went in, I was carrying a letter from your father in my hand. When the emir saw it, he asked what it was, and I told him. He took it and read it and said, “I have a lot of regard for him and for Ḥamzah ibn al-Hayḍam al-Būshanjī because neither of them ever got mixed up with people in power.” When he learned that Isḥāq ibn Rāhawayh had brought his letter to the attention of ʿAbd Allāh ibn Ṭāhir, my father stopped corresponding with him.

[الرباطی:] به دیدار احمد بن حنبل رفتم، اما او حتی به من نگاه نکرد. به او گفتم که در خراسان حدیث املا کرده‌ام و اگر مردم آنجا می‌دانستند که او با من چنین رفتاری می‌کند، روایاتی را که به ایشان آموخته‌ام دور می‌انداختند. 50.5

[Al-Ribāṭī:] I went to see Aḥmad ibn Ḥanbal, but he wouldn’t look at me. I told him that I dictated Hadith in Khurasan and that if people there knew how he was treating me they would toss away the reports I had taught them. 50.5

«در روز قیامت،» پاسخ داد، «وقتی که عبدالله بن طاهر و همراهانش را فرا می‌خوانند، آیا گمان می‌کنی جایی برای گریختن داشته باشی؟ مطمئن باش که آنجا همراه او نخواهی ایستاد، وقتی آن اتفاق بیفتد.»284

“On the Day of Resurrection,” he replied, “when they call forth ʿAbd Allāh ibn Ṭāhir and his entourage, do you think you’ll have anywhere to run? Make sure you won’t be standing there with him when that happens.”284