[عبدالله:] پدرم پنج بار به حج رفت: سه بار پیاده و دو بار سواره. در برخی از آن‌ها تنها بیست درهم خرج کرد. 591

[ʿAbd Allāh:] My father made five pilgrimages: three on foot and two riding. On some of them he spent only twenty dirhams. 59.1

[صالح:] از پدرم شنیدم که می‌گفت: «پنج بار حج گزاردم، سه بار از آن‌ها پیاده. در یکی از آن‌ها فقط سی درهم خرج کردم.» 59.2

[Ṣāliḥ:] I heard my father say, “I made five pilgrimages, three of them on foot. On one of them I spent only thirty dirhams.” 59.2

[المروذی:] أحمد يوماً قال لي: «بعض الناس يمكنه أن يرجع من مكة إلى بغداد بأربعة عشر درهماً فقط.» 59.3

[Al-Marrūdhī:] Aḥmad once said to me, “Some people can make it from Mecca back to Baghdad on only fourteen dirhams.” 59.3

«کسی مثل چه کسی؟» پرسیدم۔

“Like who?” I asked.

«من.» [عبدالله:] در دالان خانهٔ ما نیمکتی بود. هرگاه پدرم مهمانی داشت که می‌خواست با او خصوصی صحبت کند، او را روی آن نیمکت می‌نشاند. با دیگر ملاقات‌کنندگان، در درگاه در می‌ایستاد، دست‌هایش را به چهارچوب در گرفته بود و از همان‌جا صحبت می‌کرد. روزی مردی به خانه آمد و گفت: «به پدرت بگو ابو ابراهیم، آن سیاح، است.» ۵۹.4

“Me.” [ʿAbd Allāh:] In the anteroom of our house was a bench. When my father had a visitor he wanted to sit with privately, he would offer him a seat on the bench. With other callers, he would stand in the doorway with his hands on the doorposts and talk from there. One day a man came to the house and said, “Tell your father it’s Abū Ibrāhīm the Wanderer.” 59.4

آن دو روی نیمکت نشستند.

The two of them sat down on the bench.

«سلام بر یک مسلمان بزرگ را به او بگو»، پدرم به من گفت (یا «یکی از بهترین مسلمانان»). پس من سلام کردم. سپس پدرم گفت: «با ما صحبت کن، ابوابراهیم.» او گفت: «از فلان مکان می‌گذشتم، نزدیک صومعه‌ای که آنجا بود، که دیگر توان راه رفتن نداشتم و بسیار بیمار شدم. یادم است با خود فکر می‌کردم که اگر نزدیک صومعه بودم، شاید یکی از راهبان مرا درمان می‌کرد. ناگهان شیر بزرگی پیدا شد، به سوی من آمد و آرام مرا بر پشت خود برد تا به صومعه رسیدیم و در آنجا مرا پایین گذاشت. وقتی راهبان دیدند که مرا بر پشت شیری آورده‌اند، هر چهارصد نفرشان اسلام آوردند.»

“Say hello to a great Muslim,” my father told me (or “one of the best of the Muslims”). So I said hello. Then my father said, “Talk to us, Abū Ibrāhīm.” “I was passing through Such-and-Such a place,” he said, “near the monastery there, when I got too sick to walk. I remember thinking that if I were closer to the monastery one of the monks might treat me. Suddenly a great lion appeared, walked up to me, and carried me along gently on its back until we reached the monastery, where it let me down. When the monks saw me arrive on the back of a lion, all four hundred of them embraced Islam.

«حالا تو با من حرف بزن، ابوعبدالله!» «چهار پنج شب قبل از حج،» پدرم گفت، «پیامبر را در خواب دیدم، خدا او را برکت دهد و محفوظ بدارد. او فرمود: ‹احمد، حج بگزار.› سپس بیدار شدم. هر وقت خود را برای سفر آماده می‌کنم، مقداری نان خردشده در کیسه‌ای می‌ریزم. پس این کار را کردم.» ﷺ

“Now you talk to me, Abū ʿAbd Allāh!” “Four or five nights before the pilgrimage,” said my father, “I dreamed of the Prophet, God bless and keep him. He said, ‘Aḥmad, make the pilgrimage.’ Then I woke up. Whenever I prepare to travel, I put some crumbled bread in a bag. So I did that.

فردا صبح، به سوی کوفه حرکت کردم و همان روز بعدازظهر به آنجا رسیدم. در مسجد جامع، جوان خوش‌سیمایی با بویی دلپذیر دیدم. به او سلام کردم و سپس برای شروع نمازم «الله اکبر» گفتم. وقتی نمازم تمام شد، از او پرسیدم آیا کسی هنوز برای زیارت حرکت می‌کند. به من گفت صبر کنم تا یکی از برادرانش بیاید. وقتی او آمد، معلوم شد که در همان وضعیتی است که من بودم. در حین راه رفتن، او از آن جوان پرسید آیا ما را خواهند برد.308

The next morning, I started for Kufa, and got there later the same day. In the Friday mosque, I met a handsome young man with a pleasant scent. I greeted him and then said ‘God is great’ to begin my prayer. When I finished I asked him whether anyone was still leaving for the pilgrimage. He told me to wait until one of his brethren came along. When he came, he turned out to be a man in the same situation as I was. As we walked along, he asked the young man if we would be carried.308

«اگر احمد بن حنبل با ما باشد»، گفت آن جوان، «آنگاه ما هم خواهیم کرد.» در آن لحظه دریافتم که او الخضر است. سپس از مردی که با من بود پرسیدم آیا میل دارد چیزی بخورد.

“‘If Aḥmad ibn Ḥanbal is with us,’ said the young man, ‘then we will.’ “At that moment I realized that he was al-Khaḍir. Then I asked the man with me if he wanted something to eat.

«بخور غذای خودت را،» گفت، «و من غذای خودم را می‌خورم.» هرگاه که ما غذا می‌خوردیم، آن جوان ناپدید می‌شد و وقتی کارمان تمام می‌شد بازمی‌گشت. سه روز بعد ما در مکه بودیم.309

“‘Go ahead and eat your sort of food,’ he said, ‘and I’ll eat mine.’ “Whenever we ate, the young man would disappear then return when we were done. Three days later we were in Mecca.”309