[الهيثم بن خلف:] أحمد بن حنبل را در سال ۲۴۱ پس از نماز عصر به خاک سپردیم. هرگز آن همه جمعیت را در یک جا ندیده بودم. ۸۳.1

[Al-Haytham ibn Khalaf:] We buried Aḥmad ibn Ḥanbal in 241, after the afternoon prayer. I never saw so many people in one place. 83.1

[القنطری:] من چهل حج را دیده‌ام، اما هرگز آنقدر جمعیت ندیده بودم که آن زمان دیدم. 83.2

[Al-Qanṭarī:] I’ve seen forty pilgrimages but never so many people as I did then. 83.2

[الوَرّاق:] ما هرگز نشنیده‌ایم که در یک جا جمعیتی بیشتر از این گرد آمده باشد، نه در دوران جاهلیت و نه در دوران اسلام. حتی شنیده‌ایم که آن محل را نقشه‌برداری کرده و شمار مردم را به‌دقت برآورد کرده‌اند. این شمار نزدیک به یک میلیون نفر بود، به‌اضافهٔ حدود شصت هزار زنی که من از روی دیوارها تماشاشان می‌کردم.

[Al-Warrāq:] We’ve never heard of more people gathering in one place, whether in the Age of Ignorance or in the Age of Islam. We’ve even heard that the place was surveyed and a proper estimate made of the number of people there. It came to about a million, plus the sixty thousand or so women I counted looking on from the walls.

مردم درهای خانه‌ها را در تمام خیابان‌ها و کوچه‌ها به روی هرکس که می‌خواست وارد شود و وضو بگیرد باز گذاشته بودند. مردم همچنین مقادیر زیادی آب آشامیدنی خریداری می‌کردند. 833

People had opened the gates of the houses all along the streets and alleys to anyone who wanted to come in and do their ablutions. People also bought great quantities of drinking water. 83.3

[البغوی:] بنان بن احمد القصبانی برای ما نقل کرد که او در تشییع جنازه احمد بن حنبل حضور داشت۔ 83۔4

[Al-Baghawī:] Bunān ibn Aḥmad al-Qaṣabānī told us that he was present for the funeral of Aḥmad ibn Ḥanbal. 83.4

مردم از میدان تا پل باب القطیعه صف کشیده بودند.

“There were people lined up from the square as far as the bridge at Bāb al-Qaṭīʿah.

«هشتصد هزار مرد و شصت هزار زن، این‌ها تخمین‌هایی بود که شنیدم.» [موسی بن هارون:] زمین‌های هموار و مسطحی که مردم پس از درگذشت احمد بن حنبل در آن ایستاده بودند، اندازه‌گیری شد و شمار حاضران بیش از ششصد هزار نفر محاسبه شد، بدون احتساب کسانی که در کناره‌ها، در حاشیه‌ها، روی بام‌ها و پراکنده در اطراف بودند؛ و اگر آن‌ها نیز به حساب می‌آمدند، شمار کل بیش از یک میلیون می‌شد. ۸۳.5

The estimates I heard were of eight hundred thousand men and sixty thousand women.” [Mūsā ibn Hārūn:] The flat tracts of land where people stood after Aḥmad ibn Ḥanbal died were surveyed and the number of people present was calculated to have been more than six hundred thousand, not counting the ones off to the side, around the edges, on the roofs, and scattered around, who if counted would have brought the total to more than a million. 83.5

[الورّاق:] به جز یک جنازه‌ای که در میان بنی‌اسرائیل برگزار شد، هرگز نشنیده‌ایم که در یک جا بیش از آنچه در تشییع جنازه‌ی ابن حنبل گرد آمدند، مسلمانان جمع شده باشند۔ ۸۳6

[Al-Warrāq:] Not counting a certain funeral that took place among the Children of Israel, we have never heard of there being more Muslims gathered in one place than there were for Ibn Ḥanbal’s funeral procession. 83.6

[الفتح بن الحجاج؟:] أمیرالمؤمنین بیست مرد را فرستاد تا تعداد کسانی را که بر احمد بن حنبل نماز خواندند تخمین بزنند. آنان ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ نفر شمردند، به علاوه کسانی که بر کشتی‌ها بودند. ۸۳7

[Al-Fatḥ ibn al-Ḥajjāj?:] The Commander of the Faithful sent twenty men to estimate how many people prayed over Aḥmad ibn Ḥanbal. They counted 1,300,000, plus the people who were on boats. 83.7

ابوزرعه: شنیدم که المتوکل دستور داد منطقه‌ای را که مردم هنگام خواندن نماز جنازه بر احمد در آن ایستاده بودند، اندازه‌گیری کنند. معلوم شد که جا برای ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ نفر بوده است. ۸۳8

[Abū Zurʿah:] I heard that al-Mutawakkil ordered a survey of the area where people were standing while the funeral prayer was said for Aḥmad. It turned out there was room for 2,500,000 people. 83.8

[الحسن المقانعی:] من در بغداد بودم، تنها در باغی متعلق به یکی از دوستانم، که دیدم دو مرد — یکی پیر و یکی جوان — با لباس‌های ژنده‌ی موی‌بافته (پشمینه) پوشیده‌اند. به آن‌ها سلام کردم و گفتم: «به نظر می‌رسد که اینجا غریبه هستید.» 83.9

[Al-Ḥasan al-Maqāniʿī:] I was in Baghdad, alone in an orchard belonging to a friend, when I saw two men—one old, one young—dressed in ragged hair shirts. I greeted them and said, “You look like strangers here.” 83.9

«ما هستیم»، گفتند. «ما از کوههای لُکّام آمدهایم و برای تشییع جنازهٔ أحمد بن حنبل اینجا هستیم. هر یک از دوستان خدا برای دیدن آن آمدهاند.» [السُّلمی:] أبو الحسن الدارقُطنی و من در تشییع جنازهٔ أبو الفتح القوّاس، زاهد، حاضر شدیم. دارقطنی با دیدن جمعیت گفت: «از أبو سهل بن زیاد القطّان شنیدهام که از عبدالله، پسر أحمد بن حنبل، شنید که پدرش گفت: "به بدعتگذاران بگویید اگر جنازهها را با هم مقایسه کنیم، ما پیروزیم."» ۸۳.10

“We are,” they said. “We’re from the Lukkām Mountains479 and we’re here for Aḥmad ibn Ḥanbal’s funeral. Every one of God’s friends has come to see it.” [Al-Sulamī:] Abū l-Ḥasan al-Dāraquṭnī and I attended the funeral of Abū l-Fatḥ al-Qawwās the renunciant. Seeing the crowd, al-Dāraquṭnī said, “I’ve heard Abū Sahl ibn Ziyād al-Qaṭṭān say that he heard ʿAbd Allāh, son of Aḥmad ibn Ḥanbal, say that he heard his father say: ‘Tell the innovators that if we compare funerals, we win.’” 83.10