تمام حمد و ستایش از آنِ الله است، پروردگار و فرمانروای هستی، بخشندهٔ مهربان و رحیم، که بر هر چیزی تواناست. درود و برکات الله بر آخرین فرستادهٔ او، محمد ﷺ، و بر خاندانش و یارانش باد.

All praise and thanks are due to Allah, the Master and King of existence, the All-Merciful, Beneficent, who has power over all things. May peace and blessings be upon His final Messenger, Muhammad صلى الله عليه وسلم, and his Family, and his Companions.

مدرنیته تهدیدی برای اسلام است. تهدیدی برای نوع بشر است. اما برای فهمیدن این موضوع، باید یک گام به عقب برگردیم.

Modernity is a menace to Islam. It is a menace to the human race. But to understand this, we have to take a step back.

مورخان عموماً قرن شانزدهم را آغاز مدرنیته می‌دانند. این قرن در اروپا تحولات بزرگی را به همراه داشت، زیرا اصلاحات دینی فرقه‌های مسیحی را در نزاعی تلخ در برابر یکدیگر قرار داد و عصر سکولار از همین نزاع زاده شد. جنگ، تعصبات قبیله‌ای و خونریزی نیز سهم خود را در دلسرد کردن روشنفکران از دین و کتاب مقدس ایفا کردند؛ چنان‌که این دو بیش از پیش منشأ نادانی و رنج شمرده می‌شدند. اما چه چیزی جایگزین خدا و کتاب مقدس می‌شد؟ منبع اخلاق چه می‌توانست باشد؟ منبع شناخت ماهیت هستی و سرنوشت نهایی انسان چه چیزی می‌توانست باشد؟

Historians generally identify the sixteenth century as the beginning of modernity. This was a century that saw great upheaval in Europe, as the Reformation pitted Christian sects in a bitter conflict from which the secular age was born. War, tribalism, and bloodshed did their part to disenchant intellectuals from religion and scripture, which were increasingly seen as sources of ignorance and suffering. But what would replace God and scripture? What else could be the source of morality? What else could be the source of knowledge about the nature of existence and of humanity’s ultimate destiny?

مدرنیست‌های اولیه ذهن خود را به این جایگاه اقتدار متافیزیکی و دنیوی برگزیدند. آنان استدلال می‌کردند که تنها ذهن می‌تواند بشر را هدایت کند. موفقیت علوم ریاضی و فلسفه تجربی آیزاک نیوتن این نتیجه‌گیری را تقویت می‌کرد. از راه عقل و مشاهده تجربی، ذهن انسان می‌توانست به خدایی تبدیل شود. به نظر می‌رسید ذهن توانایی بی‌پایانی برای استدلال، محاسبه و کشف دارد. همه رازهای جهان و طبیعت انسان مانند یک معادله حل می‌شد. تنها مسئله، گذشت زمان بود.

The early modernists elected their own minds to this position of metaphysical and worldly authority. The mind alone, they argued, could guide mankind. The success of the mathematical sciences and Isaac Newton’s empirical philosophy seemed to bolster this conclusion. Through reason and empirical observation, the human mind could become a god. The mind, it seemed, had infinite ability to reason, calculate, and discover. All the mysteries of the universe and of human nature would be solved like an equation. It was simply a matter of time.

اما دانش تنها نیمی از ماجرا بود. آنچه انسان‌های فانی را از خدایان متمایز می‌کرد، تنها دانش نبود، بلکه قدرت نیز بود؛ یعنی توانایی اجرای اراده‌ی خود و در نتیجه بازسازی جهان بر طبق آن. این نیاز می‌توانست با فناوری برآورده شود، فناوری‌ای که دائماً قابل توسعه و پیشرفت بود. برای مدرنیست‌ها این به آن معنا بود که فناوری وعده‌ی قدرت نامحدود و در نتیجه خدایی را می‌داد. سرانجام، انسان می‌توانست خود را به صورت خویش بازآفرینی کند. در اینجا نیز دستیابی به قدرت نامحدود صرفاً مسئله‌ی زمان بود.

But knowledge was only half of the story. What distinguished mortals from gods was not only knowledge but also power, i.e., the ability to enact one’s will and, thereby, refashion the world accordingly. This need could be met by technology, which could be continuously developed and advanced. To the modernists, this meant that technology promised infinite power and, therefore, godhood. Finally, man could recreate himself in his own image. Here again, achieving unlimited power was simply a matter of time.

این تأکید بر زمان، نشانهٔ بارز مدرنیسم و ویژگی اصلی آن، یعنی پیشرفت‌گرایی (Progressivism) است. با گذشت زمان، بشریت در دانش و قدرت پیش می‌رود. تمدن در عقلانیت و اخلاق رشد می‌کند و به سوی آیندهٔ آرمانی می‌شتابد که شبیه بهشت برین توصیف‌شده در بسیاری از متون دینی است. انسان فردا بهتر از انسان امروز است و انسان امروز بهتر از انسان دیروز. این اندیشهٔ پیشرفت به grundnorm، یعنی مبنای بنیادینِ همهٔ تفکر مدرن بدل شد و حقیقتی مسلّم گشت که هم عوام و هم روشنفکران آن را بی‌چون‌وچرا باور داشتند.

This focus on time is the hallmark of modernism and modernism’s chief characteristic: Progressivism. As time marches forward, humanity improves in its knowledge and power. Civilization grows in rationality and morality as it races to a utopian future that resembles the heavenly paradise described in many religious texts. The humanity of tomorrow is better than the humanity of today. The humanity of today is better than the humanity of yesterday. This notion of progress became the grundnorm underlying all modern thought and an unquestioned truth devoutly held by layman and intellectual alike.

اینجا نخستین نشانه‌های ماهیت تهدیدآمیز مدرنیته آشکار می‌شود. پیشرفت به این معناست که تغییر خود به فضیلتی مستقل بدل می‌شود. در مقابل، ثبات بزرگ‌ترین رذیلت می‌گردد. مقاومت در برابر تغییر، حمله‌ای مستقیم به نوع بشر تلقی می‌شود. بنابراین، دشمن شماره یک مدرنیته سنت است؛ زیرا وفاداری به سنت، از جمله، به معنای مقاومت در برابر تغییر است.

Here we begin to see the basis of modernity’s menacing nature. Progress means that change becomes a virtue all unto itself. Constancy, in contrast, becomes the greatest vice. To resist change is seen as a literal assault on the human race. Modernity’s number one enemy, therefore, is tradition since devotion to tradition means, among other things, resistance to change.

سنت، در هر شکلی که باشد، به پایداری و استمرار در طول زمان فرا می‌خواند. تعهد اساسی به سنت به این معناست که بپذیریم برخی اصول فراتر از زمانند و برخی ارزش‌ها را نمی‌توان به‌روز کرد. وفاداری به یک سنت مستلزم اتکا بر گذشته، به شکلی یا شکلی دیگر، است، و همین الزام به‌تنهایی سنت را در برابر مدرنیته قرار می‌دهد. سنت‌های فرهنگی، سنت‌های زبانی و به‌ویژه سنت‌های دینی، همواره در معرض خطر آن‌اند که با نوآوری و اصلاحات مدرن از میان برداشته شوند.

Tradition, in whatever form, calls to consistency over time. A basic commitment to tradition means accepting that some principles are timeless. Some values cannot be updated. To be devoted to a tradition requires reliance on the past in one way or another, and that requirement by itself pits tradition against modernity. Cultural traditions, linguistic traditions, and especially religious traditions are constantly under threat of being bulldozed by modern innovation and reform.

دین سنتی در دنیای مدرن جایی ندارد. دین مدرن یا مدرن‌شده چیزی جز تزیینی کنار غذای اصلی نیست. تکه‌ی جعفری گوشه‌ی بشقاب قرار می‌گیرد، از هر لحاظ بی‌اهمیت. مدرنیته تا وقتی جعفری بر هیچ چیزی اثر نگذارد، آن را تحمل می‌کند. در پایان، مدرنیته از همه می‌خواهد که خود را از کاسه‌ی بخارگرفته‌ی غذای اصلی‌اش پر کنند. اگر برخی هم بخواهند کمی از جعفری بجوند، چه اهمیتی دارد؟ اما اگر کسی غذای اصلی مدرنیته را به خاطر دین کنار بگذارد، این مجاز نیست. دین‌هایی که بخواهند بیش از تزیین باشند، تحمل نخواهند شد.

Religious tradition has no place in the modern world. Modern or modernized religion amounts to nothing more than a garnish on the side of the main course. The piece of parsley sits on the edge of the plate, inconsequential in every way. Modernity can tolerate parsley as long as it doesn’t affect anything. At the end of the day, modernity requires everyone stuff themselves with its steaming pile of entree. If some choose to nibble on parsley as well, who cares? But if anyone rejects modernity’s main course in favor of religion, this is not allowed. Those religions that want to be more than garnish will not be tolerated.

سوالی که در پس ذهن مدرنیست نشسته این است: وقتی به‌ظاهر تمام پرسش‌های اصلی زندگی با مدرنیته و معرفت‌شناسی‌های آن پاسخ داده شده‌اند، دیگر به دین چه نیازی است؟

The question that sits at the back of the modernist mind is: Who needs religion when all the main questions of life are (supposedly) answered by modernity and its epistemologies?

داروینیسم (گویا) پاسخ آن را دارد.

Darwinism (supposedly) has the answer.

علوم طبیعی (به زعم خود) پاسخ آن را دارند.

The physical sciences (supposedly) have the answer.

لیبرالیسم اس سوال کا جواب یہ دیتا ہے: دوسروں کے ساتھ ویسا ہی سلوک کرو جیسا تم خود چاہتے ہو کہ تمہارے ساتھ کیا جائے۔ آزادی اور مساوات سب سے بڑی اقدار ہیں۔

Liberalism answers this; just treat others how you want to be treated. Freedom and equality are the ultimate goods.

هیچ معنای عینی وجود ندارد. در بهترین حالت، ما خودمان معنای خود را می‌سازیم. و در بدترین حالت، ما فقط مجموعه‌ای از اتم‌ها هستیم که در خلأ بی‌پایان فضا شناورند.

There is no objective meaning. At best, we make our own meaning. At worst we are just collections of atoms floating in the void of infinite space

بر این اساس، طبق طرز تفکر مدرنیستی، بشریت هیچ نیاز واقعی به دین ندارد، زیرا دین ارزش اساسی و مهمی نمی‌افزاید. طبق این طرز فکر، تنها دلیلی که کسی دیندار باشد، این است که از روی برخی تعصبات فرهنگی غیرعقلانی یا شاید از روی عادت باشد.

In this way, according to the modernist mentality, humanity has no real need for religion, as religion adds no substantive value. According to this mindset, the only reason someone would be religious is out of some a-rational cultural bias or, maybe, force of habit.

در پرتو مدرنیته، هیچ چیز به اندازهٔ باورمندان «بستهٔ ذهن» که «کورکورانه» متونی هزارساله را می‌خوانند و قانون دینی مدوّن را پاس می‌دارند، با پیشرفت در تضاد نیست. از این رو، مدرنیته می‌کوشد این مانع دینی بر سر راه پیشرفت را با یورشی چندوجهی، شامل رسانه، آموزش، قانون و سیاست جهانی، از میان بردارد. این یورش به همان اندازه که گسترهٔ فراگیری دارد، بی‌رحمانه نیز هست.

In the light of modernity, nothing could be more contrary to progress than “closed-minded” believers “blindly” reading one-thousand-year-old texts and maintaining canonized religious law. Modernity, therefore, aims to destroy this religious impediment to progress with a multi-faceted assault involving media, education, law, and global politics. This assault is as comprehensive in scope as it is brutal.

اسلام را به درستی می‌توان نقطهٔ مقابل مدرنیته توصیف کرد. این تا حدی به این دلیل است که متفکران روشنگری اروپا در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، که فلسفهٔ نظری اصلی زیربنای مدرنیته را پروراندند، اسلام را نسخه‌ای وحشیانه‌تر و کم‌تر آینده‌نگر از همان کلیسای راکدی می‌دیدند که خود آن را به‌شدت خنثی کرده بودند. برای نمونه، ولتر، فیلسوف فرانسوی و ملحد قرن هجدهم، اسلام را دینی بربر معرفی کرد. او حتی نمایشنامه‌ای با عنوان «محمد» نوشت که در آن پیامبر محمد ﷺ را هجو می‌کند و او را چون استبدادگری متعصب به تصویر می‌کشد، و دشمنان او، یعنی اعراب مشرک، را چون قدیسان آزاداندیش خرد نشان می‌دهد. این شرق‌شناسیِ تلخ اندیشهٔ بسیاری از فیلسوفان اروپایی را رنگ زد. در ذهن آنان، اسلام استبدادی بود و مدرنیسم به معنای آزادی بود. اسلام غیرعقلانی بود و مدرنیسم ارزش بسیار به ذهن می‌نهاد. مهم‌تر از همه، برای ایشان اسلام به معنای رکود و انحطاط بود، در حالی که نگرش مدرن آنان نمایندهٔ تغییر و نوسازی مستمر بود. فراتر از آن تاریخ فکری، ماهیت خود مدرنیته با اسلام در تعارض است. اسلام پس از همه، سازگارترین دین با سنت در میان همهٔ ادیان است. پاسداشت سنت نبوی در اسلام از اهمیت بالایی برخوردار است، و کل معرفت‌شناسی اسلام بر اندیشهٔ حفظ و انتقال دانش گذشته بنا شده است؛ نه تنها دانش گذشته از زمان وحی، بلکه حتی دانش گذشته از آغاز هستی بشر، هنگامی که الله انسان‌ها را آفرید و از ایشان پرسید: «آیا من پروردگار شما نیستم؟» و همهٔ بشریت پاسخ داد: «آری، گواهی می‌دهیم»، چنان‌که در سورهٔ الأعراف (آیهٔ ۱۷) قرآن آمده است. این معرفت ازلی به آفریدگار، یگانگی او و حق پرستش او در سرشتی نهفته است که فطرت نام دارد. این همان غریزه‌ای است که نوع بشر را به سوی نیکی، پاکی و درستکاری سوق می‌دهد، مگر آنکه بر اثر فراز و فرودهای دنیا فاسد شود؛ فسادی که یا از شرک، یا از خودخواهی متکبرانه (نفس)، یا از شهوت (شهوة)، یا از وسوسه‌های شیطان (شیطان)، یا از هواهای نفسانی و تعصبات باطل (هوی) سرچشمه می‌گیرد. عمل به اسلام در واقع به منزلهٔ نگهداری فطرت است، به این معنا که انسان در عبادت خود به آفریدگار تنها و بی‌شریک، پایدار و استوار بماند. استواری اراده نیز به همان اندازه اهمیت دارد، زیرا مؤمن باید بکوشد تا اراده و خواسته‌های خود را با اراده الهی کاملاً هماهنگ سازد و همواره رضوان الهی را در نظر داشته باشد.

آل عمران (سورۃ آل عمران، آیت ۱۲۶)

Ali ‘Imran (Q3:126)

این را به عنوان حقیقتی مقدس و خدشه‌ناپذیر می‌پذیریم.

This we hold as a sacred, inviolable truth.

وقتی ماهیت سمّی مدرنیسم را بفهمیم، شناختن تأثیر آن بر ذهن مسلمان آسان می‌شود. چگونه ممکن است پیشرو بودن مدرنیسم و سنت‌گرایی اسلام در یک ذهن و یک دل با هم جمع شوند؟ چگونه می‌توان همزمان روایت پیشرفت‌گرایانه را باور کرد — یعنی این‌که زمان حاضر قلۀ پیشرفت پیوستۀ اخلاقی و فکری بشر است — و در عین حال باور داشت که بهترین نسل، نسل پیامبر ﷺ و سپس سلف صالح بوده است؟ از نظر منطقی، این دو با هم جمع نمی‌شوند. با این حال، ذهن استعمارزده خود را پیچ و تاب می‌دهد تا میان آن دو آشتی برقرار کند. شاید پاسخ در اصلاح اسلام نهفته باشد، یعنی به‌روز کردن دین و منطبق ساختن آن با معیارهای امروز. شاید هر آنچه در اسلام ضدلیبرالی، ضدسکولاریسم، ضدفمینیسم، ضدمادی‌گرایی، ضدعلم‌گرایی و مانند این‌ها است، می‌تواند از دین حذف شود.

Once we understand the toxic nature of modernism, it becomes easy to recognize its effect on the Muslim mind. How can the progressiveness of modernism and the traditionalism of Islam coexist in the same mind and heart? How can one simultaneously believe the progressive narrative—viz., that the present day is the peak of continuous human moral and intellectual advancement—whilst also believing that the best generation was the generation of 8 The Modernist Menace to Islam the Prophet صلى الله عليه وسلم and then the righteous Salaf? Logically, one cannot. Yet, the colonized mind will twist and contort in order to reconcile the two. Perhaps the answer lies in reforming Islam, bringing the religion up to date and up to code. Perhaps everything in Islam that is anti-liberal, anti-secular, anti-feminism, anti-materialism, anti-scientism, etc., can be expunged from the religion.

این گونه اندیشه‌ها سرچشمهٔ شمار فراوانی از شبهات در اسلام است که امروزه برخی مسلمانان را آزار می‌دهد. در برابر این تنش، گرایش—که در محیطی آلوده به بوی سنگین مدرنیسم پرورش یافته—این است که اسلام را تحریف کنند و آن را در قالبی که مدرنیسم تعیین کرده است خم کنند. مسلمانانی که چنین شبهاتی دارند، بهتر است به جای تلاش برای کج کردن صراط مستقیم که اسلام است، آن قالب مدرنیستی را بشکنند. شکستن موفقانهٔ این قالب مدرنیستی مستلزم رد کردن این «ایسم‌ها» و رهانیدن این مسلمانان از طلای کاذبی است که مدرنیسم عرضه می‌کند. هنگامی که ذهن مسلمان از برنامه‌ریزی‌های پیشین رها شود، از استعمار فکری آزاد گردد، از مدرنیسم پاکسازی شود و از زباله‌های پرتوزای غرب تهی گردد، آنگاه بار دیگر نور خالص اسلام می‌تواند بدرخشد.

Such thoughts constitute the source of numerous doubts in Islam that are plaguing some Muslims in this day and age. In response to this tension, the tendency— nurtured by an environment polluted with the heavy stench of modernism—is to distort Islam, bending it to the mold set by modernism. Muslims who have such doubts would be better served by breaking that modernist mold rather than attempting to warp the Straight Path that is Islam. Successfully breaking this modernist mold requires debunking the -isms and disenchanting these Muslims from the false gold modernism sells. Once the Muslim mind is deprogrammed, decolonized, demodernized, and cleared of the radioactive waste products of the West, then once again the pure light of Islam can shine through.