کجاست دلیل بر وجود خدا؟ کجاست دلیل بر حقانیت اسلام؟ دلیل هست، و بسیار هم هست. اما اینکه چه چیزی دلیل به شمار می‌آید، به عوامل بسیاری بستگی دارد. این حقیقتی بنیادین دربارهٔ چگونگی کار عقل و خردورزی است، و این حقیقت دربارهٔ ادعاهای دینی به همان اندازه صادق است که دربارهٔ ادعاهای علمی (یا ریاضی). تصور کنید دانشمندی هستید که در جهانی زندگی می‌کند که به شدت ضد علم است. توده‌های مردم از کودکی یاد می‌گیرند که به علم بدبین باشند، به دانشمندان با دیدهٔ تحقیر بنگرند، و خود علم را در بهترین حالت شیادی و در بدترین حالت یک فرقهٔ مرگبار خشونت‌طلب بدانند. در این جهان، البته، هیچ آموزش نهادینهٔ علمی وجود ندارد. اکثریت قریب به اتفاق مردم در دوران رشد خود در کلاس درس هیچ تماسی با علم ندارند. این امر به کمبود شدید سواد علمی در میان عموم مردم می‌انجامد. اما این نادانی از آن هم عمیق‌تر است، زیرا حتی دانشگاه‌ها نیز ضد علم‌اند. اکثریت قریب به اتفاق استادان دانشگاه و اهل فضل در سراسر جهان با تمسخر و تحقیر آمیخته با طعنه به علم می‌نگرند. تنها راه تحصیل علم، مدرسه‌های مستقل کوچک، کم‌بودجه و کم‌کادری است که در سراسر جهان پراکنده‌اند. تحصیل در این مدارس مستلزم فداکاری بزرگ شخصی و مالی از سوی دانشجویان است، و همین باعث می‌شود که، نسبت به اندازهٔ جمعیت، عدهٔ بسیار اندکی دانشمند واقعی تربیت شوند.

Where is the evidence for God? Where is the evidence for the truth of Islam? There is evidence, lots of evidence. But what counts as evidence depends on a lot of factors. This is a basic truth about the way reason and rationality work and it is just as true about religious claims as it is about scientific (or mathematical) claims. Imagine you are a scientist living in a world that is bitterly anti-science. The masses are taught from a very young age to distrust science, to look down on scientists, and to view science itself as charlatanism at best, a violent death cult at worst. In this world, of course, there is no institutionalized science education. The vast majority of people have zero exposure to science in the classroom growing up. This results in a severe lack of scientific literacy in the general population. But the ignorance runs deeper than that because even universities are anti-science. The vast majority of university professors and the cognoscenti worldwide view science with snarky contempt. The only way to study science is in small, underfunded, understaffed independent schools scattered around the world. To study at those schools requires great personal and financial sacrifice on the part of students, which means that very few legitimate scientists are trained relative to the size of the population.

اکنون، در این دنیا به دلایلی، عموم مردم بر این باورند که سوزاندن جنگل‌ها برای آب‌وهوای جهان مفید است. شما به‌عنوان یک دانشمند، بهتر می‌دانید. به مردم می‌گویید که در واقع سوزاندن جنگل‌های جهان به فاجعه‌ای زیست‌محیطی خواهد انجامید. بیشتر مردم به شما می‌خندند و هرآنچه را که برای گفتن دارید نادیده می‌گیرند، زیرا شما را صرفاً یک دانشمند عجیب‌وغریب می‌دانند. دیگران با احترام بیشتری رفتار می‌کنند و می‌گویند که شما حق دارید هر چه می‌خواهید باور کنید، به شرط آنکه نکوشید باورهایتان را به دیگران تحمیل کنید، برای مثال با اصرار بر اینکه آن‌ها باورهای درستی هستند. اما برخی شکاکان علم نیز هستند که از آزار دادن دانشمندان لذت می‌برند. بنابراین با شما گفتگو را آغاز می‌کنند و شواهد می‌خواهند. از کجا می‌دانید که سوزاندن جنگل‌ها به فاجعه خواهد انجامید؟ شاهد کجاست؟

Now, for some reason in this world, the public believes that burning forests is great for the world’s climate. As a scientist, you know better. You tell people that actually burning the world’s forests will cause environmental disaster. Most people laugh at you and ignore everything you have to say given that you are just a kooky scientist. Others are more respectful and tell you that you have the right to believe whatever you want as long as you don’t try to impose your beliefs on others by, for example, insisting that they are true beliefs. But there are also some science skeptics who enjoy trolling scientists. So they start a dialogue with you. And they demand evidence. How do you know burning forests will lead to disaster? Where’s the evidence?

شاید بخواهید به آنها درباره گازهای گلخانه‌ای توضیح دهید. اما البته این مردم هیچ چیز درباره شیمی، فیزیک یا زیست‌شناسی نمی‌دانند. می‌توانید بکوشید توضیح دهید که CO2 چگونه گرما را به دام می‌اندازد، اما آنها اصلاً نمی‌دانند عناصر شیمیایی چیستند، چه رسد به CO2. می‌توانید درباره اینکه درختان چگونه CO2 را به دام می‌اندازند و اکسیژن آزاد می‌کنند و اینکه موجودات زنده‌ای مانند انسان به اکسیژن نیاز دارند بگویید، اما آنگاه از شما شاهد بر همه اینها را خواهند خواست. پس ممکن است بکوشید برخی مبانی شیمی را توضیح دهید، اما البته این کافی نیست، زیرا در نهایت شیمی به عنوان مجموعه‌ای از دانش تجربی بر فیزیک مولکولی تکیه دارد. بنابراین باید توضیح دهید و موجه سازید که چرا این دانش از نظر معرفت‌شناختی قابل اعتماد است. و برای درک فیزیک مولکولی، دانش کاربردی فیزیک هسته‌ای و حتی مکانیک کوانتومی لازم است، و همین‌طور ادامه می‌یابد.

Now, you might be inclined to explain to them about greenhouse gases. But, of course, these people know absolutely nothing about chemistry or physics or biology. You could try to explain to them how CO2 traps heat, but they have no idea what chemical elements are, let alone CO2. You could tell them about how trees trap CO2 and give off oxygen and how living things like humans need oxygen, but then they would ask you for the evidence of all that. So you might try to explain some basic chemistry, but of course, that is not enough because ultimately chemistry as a body of empirical knowledge relies on molecular physics. So you would have to explain and justify why that is epistemically reliable. And when it comes to understanding molecular physics, a working knowledge of nuclear physics and even quantum mechanics is required, and on and on.

این شکاکان بعید است که چیزی از آنچه شما توضیح می‌دهید درک کنند، چه برسد به اینکه فرض کنند آنچه می‌گویید درست است. پس از این گذشته، این افراد در ابتدا به ادعای شما به عنوان یک دانشمند تردید داشتند. هیچ چیزی وجود ندارد که آنان را نسبت به سایر ادعاهایی که باید درباره علمِ پشتیبانِ آن ادعای نخست مطرح کنید، کمتر متردد کند.

Obviously, these skeptics are going to understand very little of anything you might explain, let alone assume that what you are saying is true. After all, these people had doubts about your initial claim as a scientist. There is nothing that would make them less doubtful about any of the other claims you would have to make about the supporting science that justifies that initial claim.

ممکن است به آنها بگویید: ببینید، اگر می‌خواهید با یقین بدانید که چرا سوزاندن جنگل‌ها ایده بدی است، باید یک آموزش علمی کامل ببینید، سپس چند آزمایش ابتدایی انجام دهید، بعد به مطالعات پیشرفته‌تر بپردازید، و همین‌طور ادامه دهید، و آن‌گاه شواهدی را خواهید داشت که نیاز دارید. در این هنگام، منتقدان با صدای بلند می‌خندند.

Now you might tell them: Look, if you want to know with certainty how I know burning forests is a bad idea, you need to get a thorough science education and then do some basic experiments and then go onto advanced studies, etc., etc., and then you will have the evidence you need. To which the skeptics laugh uproariously.

درس اینجاست که آنچه شواهد به شمار می‌آید، یعنی شواهد قانع‌کننده‌ای که باور را موجه می‌سازد، به یک پیکره‌ی عظیم از دانش زمینه‌ای نیازمند است. در بحث‌های مربوط به علم، این پیکره‌ی دانش زمینه‌ای به‌سادگی بر پایه‌ی اقتدار علمی فرض گرفته می‌شود. مردم به دانشمندان اعتماد دارند که می‌دانند از چه سخن می‌گویند، پس آن‌ها را برای توجیه تک‌تک جزئیات زیاد تحت فشار نمی‌گذارند. اما وقتی همان مردم درباره‌ی خدا سخن می‌گویند، سطح شک‌ورزی به درجه‌ای کاملاً متفاوت افزایش می‌یابد، زیرا دین در جهان سکولار زندگی ما هیچ اقتدار فکری یا معرفت‌شناختی ندارد. شواهد فراوانی برای وجود خدا وجود دارد، شواهدی بسیار قانع‌کننده‌تر، منسجم‌تر و «عینی‌تر» از هر چیزی در علوم تجربی. اما دو امر مانع از آن می‌شوند که مردم این را تشخیص دهند.

The lesson here is that what counts as evidence, i.e., compelling evidence that justifies belief, requires a gigantic body of contextual knowledge. In discussions about science, that body of contextual knowledge is simply assumed on the basis of scientific authority. People trust scientists to know what they are talking about, so they won’t press them too far to justify every single thing. But when those same people talk about God, the skepticism is turned up to a whole different level because religion has no intellectual or epistemic authority in the secular world we live in. There is plenty of evidence for God, evidence far more compelling, consistent, and “objective” than anything in empirical science. But two things impede people from recognizing this.

اولاً، زمینهٔ دانشی لازم وجود ندارد. آموزش اسلامی برای بیشتر مردم جهان، از جمله مسلمانان، عملاً در دسترس نیست. در عوض، مسلمانان در سراسر جهان از طریق الگوهای آموزشی سکولار تربیت می‌شوند. این امر بدیهتاً بر توانایی مسلمانان در رسیدن عقلانی به یقین به وجود الله و حقانیت اسلام تأثیر می‌گذارد. و اگر این هم کافی نبود، عامل بازدارندهٔ دوم، جریان فعال ضددینی و ضداسلامی است که فرهنگ، رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و جز آن را در بر گرفته است. وضعیت ایمان و یقین مسلمانان در سراسر جهان به شدت تحت تأثیر این دو عامل قرار دارد.

First, the contextual knowledge is not there. Islamic education is nonexistent for most of the world, including Muslims. Instead, Muslims worldwide are educated through secular models of learning. Obviously, that will impact Muslims’ ability to intellectually arrive at conviction in the existence of Allah and the truth of Islam. And if that wasn’t bad enough, the second impeding factor is a very active anti-religion, anti-Islamic current that permeates the culture, the media, the academy, etc. The state of iman and conviction of Muslims around the world is severely impacted by these two factors.

دلیلِ وجودِ الله و حقانیتِ اسلام از منابعِ گوناگونی به دست می‌آید که یکدیگر را تقویت می‌کنند. این همان شیوه‌ای است که هر پیکرهٔ دانشی بر آن استوار است، از جمله دانشِ علمی، همان‌گونه که مثالِ بالا نشان دادن آن را هدف داشت. یک شکاک می‌تواند هر نکتهٔ مشخصی از دانش را زیر سؤال ببرد، اما او این کار را تنها به سبب ناآگاهی از زمینهٔ گسترده‌تر، یا پارادایم، یا اِپیستمه، یا ساختارِ معقولیت، یا شبکهٔ باورها (یا هر اصطلاحِ فلسفی/جامعه‌شناختیِ دیگری که بخواهید به کار ببرید) انجام می‌دهد.

The evidence for Allah and the truth of Islam comes from different sources that mutually reinforce each other. This is the way any body of knowledge works, including scientific knowledge, as the example above was meant to show. A skeptic can undermine any specific point of knowledge, but he can do this only in virtue of an ignorance of the larger context or paradigm or episteme or plausibility structure or web of belief (or whatever other philosophical/sociological term you want to use).