بسیار مهم است که همهٔ افراد امت، اصول حکومت و دلایل آن را همان‌گونه به روشنی بفهمند که برای فهم کامل سایر فرایض (فروض) تلاش می‌کنیم. با این حال، پیش از مطالعهٔ اصول حکومت در اسلام، باید چند رهنمود تعیین شود. برای نمونه، نبودن هر اصل واحد، نظام را به نظامی غیراسلامی تبدیل می‌کند. بنابراین، برای آنکه نظامی یک نظام حکومتی اسلامی به شمار آید، همهٔ اصول باید موجود باشند؛ مثلاً اگر حاکمیت از آنِ الله (سبحانه و تعالی) نباشد و زمامدار حکومت خود را بر مردم تحمیل کند، دولت دیگر نمی‌تواند دولتی اسلامی به شمار آید. به بیان ساده، باید شرایط مشخصی وضع شود که دولتی را واجد صلاحیت اسلامی بودن سازد، وگرنه هر دولتی می‌تواند به‌ناحق ادعا کند که اسلامی است، چنان‌که امروز درباره کشورهایی مانند عربستان سعودی، ایران، پاکستان و جز آن چنین است.

It is of the utmost importance that all in the Ummah understand clearly the principles of ruling and its evidences in the same way in which we work to understand fully all other obligations (furood). However, a few guidelines need to be established before studying the principles of ruling in Islam. For instance, the absence of any single principle will make the system a non-Islamic system. Thus, all the principles have to exist in order for it to be considered an Islamic Ruling System, e.g. if the sovereignty does not belong to the Allah (swt) and the leader forces his own rule on the people, the State can no longer be considered an Islamic State. Simply put, there must be proper conditions laid down that qualify a state to become an Islamic State, otherwise any state could claim illegitimately to be so, as is currently the case with countries such as Saudi Arabia, Iran, Pakistan etc.

حاکمیت از آنِ شریعت است.

Sovereignty belongs to the Shari‘ah.

فرد، امور امت (ملت) یا امور فرد دیگری را به دلخواه خود اداره نمی‌کند؛ و امت نیز نمی‌تواند امور خود را به دلخواه اداره کند. کنش‌ها و ابتکارات فرد و امت تابع اوامر و نواهی الله (سبحانه و تعالی) است. بنابراین حاکمیت از آنِ شریعت است، یعنی قرآن و سنت رسول‌الله ﷺ، و نه از آنِ امت. به عبارت دیگر، هیچ انسانی حق قانونگذاری در اسلام را ندارد. در نتیجه، در نظام حکومتی اسلامی هیچ نهاد قانونگذاری وجود ندارد. دلایل فراوانی بر این امر در قرآن، سنت و اجماع صحابه (اجماع یاران رسول‌الله ﷺ) وجود دارد.

An individual does not run the affairs of the Ummah (nation) or those of another individual as he pleases; nor can the Ummah run her affairs as she pleases. The individual and the Ummah’s actions and initiations are subject to Allah’s (swt) commands and prohibitions. Thus, the sovereignty belongs to the Shari‘ah, i.e. the Qur’an and the Sunnah of the Messenger (saw), and not to the Ummah. In other words, no human being has the right to legislate in Islam. Consequently, no law-making body exists in the Islamic ruling system. Evidence of this is abundant from the Qur’an, the Sunnah and Ijma‘ of the Sahabah (Consensus of the companions of the Messenger).

دلایل از قرآن کریم:

Evidence from the Qur’an:

خداوند متعال فرموده است،

Allah (swt) has said,.

«حکم تنها از آنِ الله است.» [TMQ 6: 57]

“The rule is to none but Allah .” [TMQ 6: 57].

«هر کس بر اساس آنچه الله نازل کرده حکم نکند، آنان کافرون هستند.» {5:44}

“If anyone rules by other than what Allah has revealed they are kafiroon (unbelievers).” [TMQ 5:44].

این امر به روشنی ثابت می‌کند که حکم، داوری و برتری تنها از آنِ الله (سبحانه و تعالی) است.

This clearly proves that the rule, judgement and supremacy are all to Allah (swt) alone.

دلایل از سنت:

Evidence from the Sunnah:

رسول الله ﷺ فرمودند: «هیچ‌یک از شما ایمان نمی‌آورد تا زمانی که احساساتش با آنچه من آورده‌ام هماهنگ شود.» ﷺ

The Messenger of Allah (saw) said, “No one among you becomes a believer until his feelings (emotions) are in harmony with what I have brought.”.

اقتدار از آنِ امت است۔

Authority belongs to the Ummah.

این اصل را می‌توان از دو جنبه بررسی کرد:

Evidence of this principle can be looked at from two sides:

نخست: شریعت حق نصب خلیفه را به امت داده است؛ به بیان دیگر، این امت است که خلیفه را برمی‌گزیند و با او بیعت می‌کند. این امر با بیعتی که مسلمانان با او انجام می‌دهند تحقق می‌یابد. این مطلب با احادیث بسیاری تأیید می‌شود که از جمله آن‌ها این موارد است:

Firstly: The Shari‘ah has given the right of appointing the Khaleefah to the Ummah; in other words it is the Ummah who chooses the Khaleefah and gives him the pledge of allegiance. This was accomplished by the pledge of allegiance given to him by the Muslims. This is backed by many ahadith from which we list the following:

عبادہ بن الصامت رضی اللہ عنہ روایت کرتے ہیں، «ہم نے رسول اللہ ﷺ کی اطاعت کے بارے میں بیعت کی، آسانی اور تنگی میں...»۔

Ubada ibn al-Samit reported, “We pledged ourselves in complete obedience to the Messenger of Allah in wealth and woe...”.

جریر بن عبدالله روایت کرده‌اند که گفت: «با رسول الله ﷺ بیعت می‌کنم که کاملاً مطیع باشم.»

Jarir ibn ‘Abdullah reported, “I pledge myself in complete obedience to the Messenger of Allah.”.

ابوهریره رضی‌الله عنه روایت می‌کند: «پیامبر خدا ﷺ فرمود: سه گروه از مردم‌اند که خداوند در روز حساب با ایشان سخن نمی‌گوید و آنان را نمی‌بخشد و عذابی دردناک دارند: مردی که آب اضافی دارد و آن را به مسافر نمی‌دهد، مردی که با امام بیعت می‌کند اما نه برای دینش؛ اگر به او چیزی بدهد که می‌خواهد، فرمان می‌برد، وگرنه فرمان نمی‌برد، و مردی که پس از عصر با کسی معامله‌ای می‌کند و به خدا سوگند یاد می‌کند که برای کالایش این‌قدر به او داده‌اند، در حالی که چنین نداده‌اند.»

Abu Hurayrah (ra) reported, “The Messenger of Allah (saw) said: Three types of people Allah will not talk to on the Day of Reckoning, nor would he forgive them; they would be severely punished: A man who has water to spare and would not give it to the traveller, a man who gives his pledge to an Imam but not for his deen - he would only obey him if he gave him what he wanted, otherwise he would not, and a man who would strike a deal with another man after ‘Asr, swearing by Allah that he was given so much for the goods and he was not given so.”.

دوم: شریعت به خلیفه اجازه می‌دهد که پس از آن‌که امت به او بیعت می‌دهد، اختیار را از امت بگیرد، و آن‌گاه امت مکلّف است از او اطاعت کند، زیرا او خلیفه‌ای است که بیعت دارد. بنابراین، اختیار با بیعت دادن امت به خلیفه (بیعت طاعت) برای اطاعت از او، به خلیفه داده می‌شود. این نشان می‌دهد که اختیار از آنِ امت است.

بسیاری از احادیث تأیید می‌کنند که مسلمانان از داشتن بیش از یک دولت و بیش از یک حاکم (امیر) در سراسر جهان منع شده‌اند. در ادامه دو حدیث مرتبط با این موضوع آمده است:

Many ahadith confirm that Muslims are forbidden from having more than one state and from having more than one ruler (Amir) in the whole world. Following are two ahadith related to this issue:

a. امام مسلم از ابوسعید خدری روایت کرده که پیامبر خدا ﷺ فرمود: «هرگاه برای دو خلیفه بیعت شود، دومی را بکشید.» (مسلم).

a. Imam Muslim reported on the authority of Abu Said al-Khudri that the Messenger of Allah (saw) said, “When the bay‘ah has been given for two Khaleefahs kill the latter of them.” (Muslim).

ب. امام مسلم از عبدالله بن عمرو بن العاص روایت کرده است که رسول خدا ﷺ فرمود: «هر کس با امامی بیعت کند، دست خود و میوه دل خود را به او بدهد، باید تا جایی که می‌تواند از او اطاعت کند؛ و اگر کسی دیگر برای منازعه با او آمد، گردن آن مرد را بزنید.» (مسلم)

b. Imam Muslim reported on the authority of ‘Abdullah ibn Amr ibn al-‘A’as that the Messenger of Allah (saw) said, “Whosoever pledges allegiance to an Imam giving him the clasp of his hand and the fruit of his heart should obey him as long as he can and if another comes to dispute him you must strike the neck of that man.” (Muslim)

۲. اجماعِ صحابہ

2. The Ijma‘ of the Sahabah.

در کتاب‌های الفصل فی الملل از ابن حزم، تاریخ طبری، العقد الفرید از واقدی، السیرۃ از ابن کثیر، السنن الکبریٰ از بیهقی و السیرۃ از ابن هشام روایت شده است که حباب بن منذر، هنگامی که صحابه پس از وفات رسول خدا ﷺ در سقیفهٔ بنی ساعده گرد آمدند، گفت: «یک امیر از ما و یک امیر از شما» (یعنی یکی از انصار و یکی از مهاجران). ابوبکر در پاسخ گفت: «برای مسلمانان روا نیست که دو امیر (فرمانروا) داشته باشند...».

In the books of Al-Fasil-fi-al Milal by Ibn Hazim, Tarikh of al- Tabari, Al-‘Aqd al-Fareed of Al-Waqidi, Al-Seerah of Ibn Kathir, Al- Sunan al-Kubra‘a of Bayhaqi and Al-Seerah of Ibn Hisham it is reported that Al-Habbab ibn al-Mundhir said when the Sahabah met in the wake of the death of the Messenger of Allah (saw) at the saqifa (hall) of bani Sa‘ida, “One Amir from us and one Amir from you (meaning one from the Ansar and one from the Muhajireen).” Upon this Abu Bakr replied, “It is forbidden for Muslims to have two Amirs (rulers)...”.

صحابہ نے یہ سنا تو اسے قبول کیا اور رضامندی ظاہر کی؛ کسی نے اس فیصلے پر اعتراض نہ کیا، بلکہ اسے تسلیم کیا اور بطورِ قانون قبول کر لیا (سنت سے دلیل کا اشارہ)۔ پھر انصار نے خلافت پر اپنا دعویٰ چھوڑ دیا، اور حباب بن منذر وہ پہلے شخص تھے جنہوں نے ابوبکر (رض) کی بیعت کی۔

خلیفه تنها حق انحصاری تصویب قوانین الهی را دارد. تنها اوست که قانون اساسی و قوانین گوناگون را وضع می‌کند.

The Khaleefah has the exclusive power to adopt the Divine Laws. He alone enacts the Constitution and various laws.

این اصل که از قرآن، سنت و اجماع صحابه گرفته شده است، از دو زاویه متفاوت قابل استخراج است:

This principle, derived from the Qur’an, the Sunnah and Ijma‘ of the Sahabah, can be extracted from two different angles:

الف. اطاعت از حاکم دولت اسلامی بر مسلمانان واجب است۔

a. Obedience to the head of the Islamic State is an obligation on Muslims.

ب. رسیدگی به امور مسلمانان بر عهده‌ی رهبر دولت یک واجب است.

b. Looking after the affairs of the Muslims is an obligation on the head of State.

اولین نکته: اطاعت از رئیس دولت اسلامی بر مسلمانان واجب است۔

The first point: Obeying the head of the Islamic State is an obligation on Muslims.

این موضوع در آیات بسیاری از قرآن و احادیث متعدد به روشنی تأیید شده است، تا جایی که شریعت، اطاعت از حاکم را بخشی از اطاعت از خدا و پیامبرش ﷺ به شمار آورده است. از این رو، اطاعت از حاکم پاداش در پی دارد و نافرمانی از او کیفر.

This has been clearly confirmed in many Qur’anic verses and ahadith to the point where the Shari‘ah considered the obedience to the ruler as part of the obedience to Allah (swt) and His Messenger (saw). Therefore obeying the ruler entails a reward and disobedience entails punishment.

این دلیلی است از قرآن:

Following is an evidence from the Qur’an:

«ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از الله اطاعت کنید، و از رسول [محمد ﷺ] و از صاحبان امر میان خود اطاعت کنید.» [TMQ 4:59]

“O you who believe! Obey Allah, and obey the Messenger and those of you who are in authority.” [TMQ 4:59].

دلایل از سنت:

Evidence from the Sunnah:

بخاری، مسلم، ابوداوود، نَسائی و ابن ماجہ از ابوہریرہ (رض) روایت کرده‌اند که او شنید رسول‌الله ﷺ فرمود: «هر کس از من اطاعت کند، از الله اطاعت کرده است؛ و هر کس از من نافرمانی کند، از الله نافرمانی کرده است، و هر کس از امیر اطاعت کند، از من اطاعت کرده است، و هر کس از او نافرمانی کند، از من نافرمانی کرده است.»