ا--- هو، دوی ته قدرت او اختیار حاصل دی د خپلو کارونو په اړه. دا کارونه په حقیقت کې دوی ته منسوب کیږي. دوی ته دوی ته د دغو کارونو حساب ورکول فرض دي، دوی ته د هغو په مطابق ثواب یا عذاب ورکول کیږي، او الله یوازې هغه څه ورباندې فرض کوي چې دوی یې طاقت لري. دا خبره الله تعالیٰ په خپل عظیم قرآن کریم او د نبي کریم ﷺ په سنت کې بیان کړې ده.

A--- Yes, they have ability and will over their acts. Their acts are actually attributed to them. They are charged therewith, rewarded and punished with accordance thereto, and Allah charged only with what they can afford. He affirmed this in His Glorious Qur'an and the Prophetic Sunnah.

لیکن، دوی یوازې هغه څه ته توان ښيي چې الله ورته توان ورکړی وي، دوی یوازې هغه څه ته اراده ښيي چې الله یې اراده کړې وي، دوی یوازې هغه کار کولای شي چې الله ورته کونکي جوړ کړي. لکه څنګه چې دوی پخپله ځان نشي پیدا کولی، همداسې دوی خپل کړنې هم نشي پیدا کولی. نو د دوی توان، اراده او کړنې د الله د توان، اراده او کړنو تابع دي، ځکه هغه د دوی خالق دی او د دوی د توان، اراده او کړنو هم خالق دی. سربیره پر دې، د دوی توان، اراده او کړنې د الله د توان، اراده او کړنې نه دي، لکه څنګه چې دوی پخپله هم هغه نه دي. الله تعالی له دې ډیر لوړ دی! مګر د دوی مخلوق شوې کړنې د دوی سره سمون لري او په حقیقت کې دوی ته منسوبې کېږي.

But, they show ability only for what He enabled them, they show will only for what He willed, they can do only what He makes them doers thereto. Just as they could not create themselves, they can not create their acts. Thus, their ability, will, and acts follow His Ability, Will and Acts, as He is their Creator and the Creator of their ability, will, and acts. Moreover, their ability, will, and acts are not the same as Allah's Ability, Will, and Act, just as they are not Him Himself. Allah the Almighty is far above this! But, their created acts suit them and are actually attributed to them.

الله تعالیٰ حقیقی فاعل ہے اور بندہ حقیقی متأثر (مخلوق) ہے، الله تعالیٰ حقیقی هادي ہے اور بندہ حقیقی مهتدي (مخلوق) ہے۔ اسی طرح اس نے ان دونوں افعال میں سے ہر ایک کو اس کے فاعل کی طرف منسوب کیا ہے۔ ارشاد ہے: {جس کو الله ہدایت دے وہی ہدایت یافتہ ہے}۔ (الکہف، ۱۷) یعنی ہدایت دینے کو الله کی طرف اور ہدایت پانے کو بندے کی طرف منسوب کیا گیا۔ چونکہ ہدایت دینے والا ہدایت پانے والے کے مشابہ نہیں، اس لیے ہدایت دینا ہدایت پانے کے مثل نہیں۔ اسی طرح الله تعالیٰ جس کو چاہے گمراہ کر دیتا ہے، اور وہ بندہ حقیقی طور پر گمراہ دیکھا جاتا ہے۔ بندوں کے بارے میں الله کا فعل بھی اسی طرح ہے۔ پس جو شخص فعل اور تأثیر دونوں کو بندے کی طرف منسوب کرے وہ کافر ہو جاتا ہے؛ اور جو شخص دونوں کو الله کی طرف منسوب کرے وہ بھی کافر ہو جاتا ہے؛ اور جو شخص فعل کو خالق کی طرف اور تأثیر کو مخلوق کی طرف منسوب کرے وہی حقیقی مؤمن ہے۔

Allah is the real Doer, and the slave is the real influenced (creature), Allah is the real Guide, and the slave is the real guided (creature), thus, He attributed each of the two acts to each doer. He says: {He whom Allah guides, he is the rightly guided}. (Al-Kahf, 17) By attributing guidance to Allah and receiving guidance to the slave. As the guidance-giver is unlike the guidance receiver, the guidance is unlike receiving guidance. By the same token, Allah the Almighty misleads whomsoever He wills, and that slave is seen as a real astray. This is the same of Allah's Acting regarding His slaves. So, he who attributes the act and the influence to the slave, he becomes a disbeliever; and he who attributes both to Allah, he becomes a disbeliever; and he who attributes the act to the Creator and the influence to the creature, he is the true believer.