د تفسیر کلمه د «الفسر» څخه د «تفعیل» وزن دی، چې معنا یې بیانول دي. تاسو وایئ: «فَسَرْتُ الشَّيْءَ» (ما شی بیان کړ) — پرته د تشدید څخه — «أَفْسُرُهُ فَسْراً»، او «فَسَّرْتُ الشَّيْءَ» (ما شی بیان کړ) — د تشدید سره — «أُفَسِّرُهُ تَفْسِيراً»، کله چې تاسو هغه بیان کړئ. د تفسیر او تأویل ترمنځ توپیر دا دی: تفسیر د هغه څه بیانول دي چې د الفاظو په واسطه مراد دي، او تأویل د هغه څه بیانول دي چې د معنا په واسطه مراد دي. د قرآن د آیتونو د بیان لپاره کلمه «تفسیر» غوره کیږي. قرآن د عربي ژبې پر بنسټ نازل شوی، نو د هغه عبارتونه عربي دي، په دې کې هغه بهرني اصلي کلمې هم شاملې دي لکه «إستبرق» (ابریشم). دا کلمې د عربي اصولو سره سم عربي شوي دي او د عربي عبارتونو برخه شوي دي. د قرآن سبک د عربو هغه مشهور طریقه ده چې په خبرو کې یې کاروي. هغه وفرمایل:

The word tafsīr is the form taf'eel from the word al-fasr which means to explain (bayan). You say I explained the thing (without pronouncing the tashdeed), 'afsuruhu fasran', and I explained it (with the tashdeed); 'ufassiruhu tafsīran' when you explained it. The difference between tafsīr and ta'weel is that tafsīr is the explanation of what is intended by the wording and ta'weel is the explanation of what is intended by the meaning. The word tafsīr is chosen when applying to the explanation of the verses of the Qur’ān. The Qur’ān has been revealed in the Arabic language so its expressions are Arabic, including the expressions which are of a foreign origin like istabraq (brocade). It is has been Arabized according to the principles of Arabic and it became part of the Arabic expressions. The style of the Qur’ān is the well-known way of Arabs in their speech. He  said:

عربان به دا قرآن تلاوت کاوه، د هغې د فصاحت قوت پوهېدل او معناوې یې درک کولې. خو ټول قرآن هر عرب نه شو کولای چې د اوریدو سره یوازې په عمومي او خاص ډول ترې پوه شي، ځکه چې قرآن د عربو په ژبه نازلېدل دا معنا نه لري چې ټول عربان به د هغې الفاظ او عبارتونه پوه شي. ځکه هر کتاب چې په یوې ژبې لیکل شوی وي، د هغې ژبې ټول خلک نه شي پوهولای. د کتاب پوهېدل یوازې ژبې ته اړتیا نه لري، بلکې د پوهې او درک هغه کچې ته هم اړتیا لري چې د کتاب د لوړوالي سره سمون ولري. د قرآن د نازلېدو په وخت کې د عربو حقیقت دا وو چې ټول یې نه شول کولای چې قرآن په عمومي او خاص ډول پوه شي. بلکې دوی د خپلې فکري لوړوالي له مخې په پوهه کې توپیر لرل. ځکه د صحابه وو د قرآن د تشریح او پوهېدو توان هم سره توپیر درلود، د عربي ژبې د پوهې په توپیر او همدارنګه د ذهن او درک په توپیر. د قرآن څرګندونې پخپله او د هغو معناوې ټول عربانو نه پوهېدې. انس بن مالک روایت کړی چې یو سړي د عمر بن خطاب څخه د الله تعالی د فرمان په اړه پوښتنه وکړه:

The Arabs used to recite it, comprehend the strength of its eloquence and understand its meanings. But not all of the Qur’ān can be approached by all Arabs who would understand it generally and specifically just by merely listening to it because by revealing the Qur’ān in the language of the Arabs does not mean that all Arabs will understand its words and phrases. Since not every book written in a certain language can be understood by the people of that language. The understanding of a book does not require language only but also a level of intellect in understanding and comprehension which agrees with the level and elevation of the book. The reality of the Arabs when the Qur’ān was being revealed was that not all of them were able to understand the Qur’ān generally and specifically. Rather, they used to differ in their understanding according to their intellectual elevation. Because of that reason the Sahabah's ability to explain and understand the Qur’ān was at variance due to the disparity of their understanding of the Arabic language and also due to the disparity in their intelligence and comprehension. The Qur’ānic expressions themselves and their meanings were not all understood by all Arabs. Anas ibn Malik narrated that a man asked 'Umar ibn al-Khattab about His  saying:

عمر جواب ورکړ:

What is the abba? 'Umar replied:

دغه شان له عمر رضی الله عنه څخه روایت دی چې هغه منبر باندې و او داسې یې ولوست:

It has also been narrated about 'Umar that he was on the minbar and he read:

بعد ازاں هغه د تخوّف معنا وپوښتله. د هذیل یوه سړي وویل: زموږ په نزد تخوّف د تدریجي کموالي (تنقّص) معنا لري.

Then he inquired about the meaning of takhawwuf? A man from Huzayl said: takhawwuf for us is the gradual decrease (tanaqqus).

مزید برآں، قرآنِ کریم میں ایسی بہت سی آیات ہیں جن کو سمجھنے کے لیے صرف لغوی الفاظ اور اسالیب کا علم کافی نہیں، بلکہ بعض خاص تعبیرات کی معلومات درکار ہوتی ہیں، کیونکہ یہ تعبیرات مخصوص معانی کی طرف اشارہ کرتی ہیں، جیسا کہ اللہ کا فرمان ہے:

Furthermore, there are many verses in the Qur’ān for whose understanding knowledge of linguistic expressions and styles is not sufficient. Rather, they require information about certain expressions because these expressions point to specific meanings such as in His  saying:

او نورې داسې آیتونه چې د معلومو معنا ته اشاره کوي، د نورو آیتونو داسې ډلې هم شتون لري چې د دې لپاره چې د دوی مفهوم پوه شو، د دې پوهه ضروري ده چې دوی څنګه او ولې نازل شوي.

And other such verses which point to well known meanings, there are other verses whose understanding requires knowledge of the causes of revelation.

د قرآن کریم یو شمېر آیتونه محکم دي او معنا یې واضحه ده. دا هغه آیتونه دي چې ډېر کېږي مکي آیتونه، چې د دین د بنسټونو پورې تړلي دي څخه د عقیدې له پلوه، او هغه آیتونه چې د احکامو د بنسټونو پورې اړه لري، یعنې مدني آیتونه، په ځانګړې توګه هغه چې د معاملاتو، جزاوو او شهادتونو سره تړاو لري. همدارنګه قرآن کریم کې متشابه آیتونه هم شته چې ډېرو خلکو ته د معنا له پلوه ابهام لري، په ځانګړې توګه هغه آیتونه چې ډېرو معنا ګانو ته پرانیستي دي، یا داسې دي چې د ظاهري معنا پرېښودل او بلې معنا ته ځې، ځکه چې ظاهري معنا د هغه عقیدې سره په ټکر کې ده چې باید د بشري صفاتو له ډېرېدو پاک وي.

There are verses in the Qur’ān which are muhkam (explicit) and clear in meaning. They are the verses especially the Makkan verses which pertain to the fundamentals of the deen in terms of the ‘aqīdah and the verses which pertain to the fundamentals of the rules which are the Madinan verses, especially those related to transactions (mu'amalat), punishments ('uqubat) and testimonies (bayyinat). There are mutashabihat (ambiguous) verses as well in the Qur’ān which are ambiguous in meaning for many people, especially the verses that are open to a number of meanings or necessitates leaving the apparent meaning for another meaning because of the contradiction with the creed which should be free of anthropomorphic elements.

اگرچه صحابه کرام د قرآن کریم په پوهیدو کې ترټولو وړ وو، ځکه چې دوی د عربي ژبې ترټولو زیات پوهان وو او د هغو حالاتو او پیښو شاهدان وو چې قرآن کریم په اړه یې نازل شو. په دې سره سره، دوی د خپل پوهاوي او د قرآن تفسیر کولو په وړتیا کې توپیر درلود، ځکه د عربي ژبې سره د دوی د آشنایي په کچه او د رسول الله ﷺ سره د دوی د نږدېوالي په کچه توپیر وو. د صحابه کرامو څخه ترټولو مشهور مفسرین علي بن ابي طالب، عبدالله بن عباس، عبدالله بن مسعود او ابي بن کعب وو؛ دا څلور تنه هغه کسان دي چې د مختلفو اسلامي ښارونو ته یې ترټولو زیات تفسیري مواد ورسول. هغه څه چې دوی ته د تفسیر ژور پوهه ورکړه، د عربي ژبې قوي پوهاوی، د هغې د بلاغت شکلونو او سبکونو درک، د رسول الله ﷺ سره اخته کیدل او د هغه ته نږدې والی وو، کوم چې دوی ته د هغو پیښو پیژندل ممکن کړل چې د قرآن کریم د آیتونو د نازلیدو سبب شوې، او همدارنګه د عقل او ذهانت هغه وړتیا وه، چې دوی ته ئې دا توان ورکړ چې معنیو ته په ترټولو ښه طریقه یو بل سره وتړي او سم پایلې ترلاسه کړي. له همدې امله دوی د قرآن کریم په پوهیدو کې د عقل د غوښتنې سره سم اجتهاد کولو څخه ډډه نه کوله. بلکه دوی په تفسیر کې اجتهاد کاوه او د خپلو نظریاتو (اجتهادونو) په چوکاټ کې یې خبرې کولې او د هغو پایلو پر بنسټ یې پرېکړې کولې چې د خپل پوهاوي او اجتهاد له لارې ورته رسیدلي وو. له همدې امله د دغو کسانو تفسیرونه د تفسیر تر ټولو لوړو ډولونو څخه ګڼل کیږي. خو ډیرو خلکو د دوی په اړه درواغ ویلي دي او د دوی په تفسیر کې داسې خبرې داخل شوي دي چې دوی هغه نه دي ویلي، له همدې امله په دوی د تفسیر کې ډیرې جعلي خبرې ومومئ. هغه څه چې د معتبرو راویانو له خوا ثابت شوي دي، د تفسیر تر ټولو قوي ډول دی. په دې توګه، د جعلي روایتونو نور ټول مواد اخیستل جواز نه لري، ځکه ثابته نه ده چې دوی دا خبرې کړي وي. لیکن د هغو څلورو کسانو د جعلي تفسیرونو په اخیستلو کې احتیاط دا معنا نه لري چې د هغوی تفسیرونه لوستل هم ناروا دي. بلکې دا احتیاط د هغو تفسیرونو په اخیستلو او په عمل کولو کې دی، ځکه دا جعلي دي. خو د هغوی لوستل او د ژبې، شریعت او عقل له مخې په هغو کې ذکر شوي مطالبو سره صحیح مفهوم ترلاسه کول مفید دي، ځکه په دې جعلي روایاتو کې، که څه هم د صحابه کرامو ته د نسبت له مخې د دوی سلسلې ضعیفې دي، د پوهیدو له پلوه ارزښتمن تشریحات شتون لري.