د پیغمبر ﷺ دوو ویناوو تر منځ تعارض یوازې په یوه حالت کې پیښیږي، هغه نسخ دی، او له دې پرته یا دا به یو ډول برابري او ترجیح وي، یا امکان لري چې تر منځ یې جمع وشي. په نسخ کې خبرې به د هغې په بحث کې راشي، او د برابرۍ او ترجیح خبرې به د دلیلونو د برابرۍ او ترجیح په موضوع کې وي. اما د دوو متعارضو ویناوو تر منځ جمع؛ دا د هر یوې وینا په غور سره کتلو سره کیږي ترڅو د هغې حالات او شرایط روښانه شي، نو بیا عدم تعارض ښکاره کیږي، ځکه د ژوند حالات یو له بل سره توپیر لري، نو د هغو هیڅ یو حالت د بل سره یوازې د ورته والي له امله نه باید اندازه شي، ځکه ورته والی کیدای شي په یوه کار کې وي، پداسې حال کې چې توپیر په ډیرو کارونو کې وي. له همدې امله په شریعت او سیاست کې عمومیت او تجرید باید ترې ډډه وشي، ځکه شریعت د بندګانو د کړنو سمون دی د هغو د حکمونو په روښانه کولو سره، او سیاست د خلکو د چارو پاملرنه ده د هغو ګټو لپاره چې کړنې پرې ولاړې دي. او هر یو یې د ژوند او د هغه د حالاتو او شرایطو سره تړاو لري، او دا ډیرې، توپیر لرونکې او بېلې بېلې دي، خو اکثرا یو له بل سره ورته ښکاري. نو دا ویره ده چې توپیر، اختلاف او تنوع ونه لیدل شي، چې دا د حکم عمومي کولو ته وړي، یعنې د ټولو هغو لپاره یو حکم صادرول چې د هغې ډول دي، او دا ممکن تجرید ته هم وړي، یعنې هر کار یا موضوع د هغو حالاتو او شرایطو څخه خلاصول چې ورپورې تړلي دي، او همدلته غلطي پیښیږي، او د همدې له امله د یو کار یا موضوع د دوو درملنو تر منځ تعارض فرض کیږي. دا ښکاري چې دوه قولونه یو له بل سره ټکر لري، او له همدې ځایه د پیغمبر ﷺ د ځینو ارشاداتو ترمنځ د ټکر یوه فرضي خبره راپیدا شوې. خو د عمومیت څخه ډډه کولو سره، او هر حکم یوازې هغه پیښې پورې محدودولو سره چې د هغې لپاره راغلی، او تجریدیت (یعنې پیښه له خپلو حالاتو څخه جلا کول) پریښودو سره، یعنې حکم د خپلې پیښې سره او پیښه د خپلو حالاتو سره تړل، نو څرګندیږي چې دواړو پیښو ترمنځ توپیر شتون لري، او دا هم څرګندیږي چې د دواړو حدیثونو ترمنځ هیڅ ټکر نشته، ځکه د هر یو حالت او وضعیت توپیر، یا د یو بل سره د دوی د تړاو له امله، دواړه یو ځای نه کیږي چې د حکم د نظر یا د پیښې د نظر بنسټ وګرځي، او هیڅ یو له بل څخه جلا نه دی. عالم یا سیاستوال باید هره پیښه له بلې څخه جلا کړي، ترڅو د دوی ترمنځ توپیر په سمه توګه وویني، او دې پایلې ته ورسیږي چې حکمونه یې توپیر لري، نو ولی کولای شي چې حق ته نږدې او د پیښو په حکم کې او د قانون یا سیاست په پوهیدو کې سم حکم ته ورسیږي. څه راز چې د قانون پورې اړه لري، شرعي نصوص د پیښو او واقعاتو لپاره حکمونه دي، نو په خپل طبیعت سره یو له بل څخه توپیر لري، او په طبیعي ډول داسې ښکاري چې ټکر لري، د دوی ترمنځ د کوچني توپیر له امله، او د دې توپیر سره سره د ښکاره ورته والي له امله. لہٰذا عالم کے لیے ضروری ہے کہ وہ شرعی نصوص پر اپنا فیصلہ صادر کرنے سے پہلے ان کی گہری جانچ پڑتال کرے، کیونکہ یہ محض ادبی عبارات نہیں جو صرف معانی کی دلالت کریں، بلکہ یہ واقعات کے لیے علاج ہیں۔ اس لیے یہ ناگزیر ہے کہ وہ ان نصوص کے معانی کو، جو اس کے ذہن میں ہیں، ان واقعات کے ساتھ جوڑے جن کا وہ ادراک کرتا ہے، تاکہ حقیقت کو درست طور پر متعین کر سکے، اور یوں شریعت کے حکم کو سمجھ سکے اور اس حقیقت کا ادراک کر سکے جس کا وہ علاج کرنا چاہتا ہے۔ پھر وہ نصوص کی دلالتوں کے باریک فرق اور عمومیت و تجریدیت کے خطرے کو پہچانتا ہے۔ نبی ﷺ کی احادیث کو بھی اسی بنیاد پر دیکھا جانا چاہیے، اور تب ان کے درمیان عدم تعارض واضح ہو جائے گا۔ Note: The text is in Persian/Urdu script as typical for Pashto-adjacent translation, but per your instructions the output should be in Pashto script. Here is the corrected Pashto translation: له همدې امله عالم ته ضروري ده چې شرعي نصوصو باندې خپل فیصله صادروولو مخکې د هغو ژور څیړنه وکړي، ځکه دا یوازې ادبي عبارتونه نه دي چې یوازې معناوې ښيي، بلکې دا د پیښو لپاره درملنې دي. نو دا حتمي ده چې هغه د نصوصو هغه معناوې چې په ذهن کې یې لري، د هغو پیښو سره وتړي چې ادراک یې کوي، ترڅو حقیقت په سمه توګه وټاکي، او په دې ډول د شریعت حکم وپوهیږي او هغه حقیقت وپیژني چې غواړي یې درملنه وکړي. بیا هغه د نصوصو د دلالتونو تر منځ نازک توپیرونه او د عمومیت او تجریدیت خطر پیژني. د پیغمبر ﷺ احادیث هم باید پر همدې بنسټ وکتل شي، او بیا به د دوی ترمنځ عدم تعارض ښکاره شي.

The conflict between two of the Messenger's sayings does not occur except in one situation, that is the abrogation (al-naskh), and other than this it would be either a kind of equality and outweighing, or it is possible to conciliate between them. As for the naskh; the talk about it will come in the discussion of it, and the talk about the equality and the outweighing will be in the topic of the equality and the outweighing of the evidences. As for the reconciliation between the two conflicted sayings; it is by scrutinizing each one of them to clarify its circumstances and situations, then the non confliction becomes apparent, that is because the situations in the life differ from each other, so none of its situations should be measured to one another just for the likeness between them, because the likeness may exist in a matter while the difference exist in various matters, therefore the generalization and the abstraction must be avoided in the legislation and the politics, because the legislation is the treatment of the servants actions by clarifying their verdicts, and the politics is taking care of the peoples affairs in their benefits on which their actions are based. And every one of them is related to the life and its circumstances and situations, and they are various, different and disparate, but they often seem to be similar to each other. So there is fear that the disparity, the difference and the variety are not noticed, which leads to generalize the verdict, i.e. issuing one verdict for all those which are of its kind, and may also lead to the abstraction, i.e. by freeing every action or matter from the circumstances and situations related to it, and this is where the mistake happens, and because of that a conflict would be supposed between two treatments of one action or matter, i.e. it seems that the two sayings are in conflict, and from here the supposed conflict between some of the sayings of the Messenger came, but by avoiding the generalization, and by limiting every treatment to the incident that it came for it, and by avoiding the abstraction, i.e. freeing the incident from its circumstances, i.e. by relating the treatment to its incident and relating the incident to its circumstances; it will be noticed that there is a difference between the two incidents, and it will be cleared out that there is no conflict between the two ahaadeeth for the differences in the circumstance and the situation of each one of them, or for the relation of one of them to the other so they are made together as a basis for the treatment viewpoint, or a basis for the incident viewpoint, and none of them is isolated from the other. The scholar or the politician must isolate every incident from the other, so that he can accurately see the difference between them, and he comes to the conclusion that their treatments are different, so he can approach the nearest to the truth and the correct in treating the incidents, and in understanding the legislation or the politics. As for the legislation, the legislative texts are verdicts for the events and the incidents, so they are different from each other by their nature, and they naturally seem to be in conflict, for the little difference between them, and for the definite similarity along with this difference. So the scholar must scrutinize the legislative texts before he issues his decision about them, because they are not literary expressions which denote meanings only, but they are treatments for events, so it is inevitable that he joins their meanings that are in his mind with the events that he senses, so that he pinpoints the reality, in order that he can understand the legislation and perceive the reality he wants to treat, then he perceives the fine differences between the denotations of the texts and the danger of the generalization and the abstraction. The ahaadeeth of the Prophet should be looked at on this basis, and then the non confliction will be perceived.

د هغه څوک چې د پیغمبر ﷺ هغو احادیثو ته غور کوي چې یو له بل سره متضاد ښکاري، د څیړنې څخه وروسته ومومي چې دا ټول احادیث سره جوړیدونکي دي. او په دې باب کې ډیر مثالونه شتون لري. د مثال په توګه هغه احادیث چې په کې رسول الله ﷺ یو شی امر کوي، او بیا د نورو احادیثو له خوا متضاد ګڼل کیږي چې په کې رسول الله ﷺ هغه شیان نه قبلوي چې یې دمخه امر کړی وو. دې ته ښکاره تضاد ښکاري، خو حقیقت دا دی چې هیڅ تضاد نشته، ځکه چې د رسول الله ﷺ امر د عمل غوښتنه ده چې پرته له دلیله نه وجوب، نه ندب او نه ابا حت بیانوي. نو که چیرې هغه ﷺ داسې کار وکړي چې د غوښتنې څخه وروسته یې د نه کولو ښکاره کوي، دا د دې دلیل دی چې غوښتنه د اباحت لپاره وه، نو د هغه ﷺ د امر شوي شیانو نه منل د هغه د امر سره تضاد نه لري، بلکې دا دلالت کوي چې امر یې د اباحت لپاره دی، نه د وجوب او نه د ندب لپاره.

The observer into the ahaadeeth of the Prophet (SAW) which seem to be in conflict with each other finds that they are all reconcilable after scrutinizing. And there are many examples on this, For example the ahaadeeth in which the Messenger (SAW) commands something, and get conflicted by other ahaadeeth in which the Messenger refuses to accept things he had commanded, which seems to be conflict between them, but the reality is that there is no conflict, because the command of the Messenger is a request to act which does not denote the wujoob, the nadb or the ibaahah without an indication, so being that he (SAW) did something which denotes that he does not do it after the request to do it, that is an indication that the request is for the ibaahah, so his refusal to accept things that he commanded would not be in conflict with his command about it, but it is an indication that his command is for the ibaahah, not for the wujoob nor for the nadb.

له هغه څه دي چې د قیس بن سعد څخه روایت شوي دي چې ویلي یې دي: "رسول الله ﷺ زموږ کور ته راغی... بیا سعد د هغه لپاره د وضو اوبه وړې، نو هغه وضو وکړه، بیا یې هغه ته یوه پټکی ورکړ چې په زعفران او ورس (یو سور رنګ لرونکی بوټی) رنګ شوی و، نو هغه ځان پرې وپیچاوه." دا حدیث د احمد لخوا روایت شوی دي. دا حدیث د وضو له اوبو وروسته وچولو (وچ کولو) د جواز پر مانا دلالت کوي، او وضو هم په دې حکم کې ورته ده. دا حدیث هغه روایت سره په ټکر کې دی چې د میمونې څخه روایت شوی دی چې ویلي یې دي: "بیا هغه ته یوه دستمال راکړل شو، خو هغه پرې ونه وچاوه" (د بخاري روایت). ځکه دا د رسول الله ﷺ د نه وچولو په اړه دلالت کوي. ځینو خلکو د دې دوو حدیثونو ترمنځ د پخلاینې هڅه کړې ده، داسې چې د هغه د نه وچولو عمل یې په کراهت باندې حمل کړی، لکه دا چې دا عمل مکروه دی. خو که رسول الله ﷺ یو شی منع کړی وي او بیا یې هغه امر کړی وي، نو هغه منع به په کراهت محمول شي. مګر دلته هغه یوځل یو کار کړی او بل ځل یې نه دی کړی، نو په دواړو عملونو کې هیڅ ټکر نشته. او که فرض کړو چې ټکر وي، نو دا باید په جواز (اباحت) محمول شي، ځکه چې کوم کار چې رسول الله ﷺ ونه کړ، دا د منع کولو معنا نه ورکوي، ځکه هغه ډیری وختونه د جایز شیانو یو برخه هم نه کوله.

From that is what was narrated from Qays Ibn Sa'd that he said: visited) SAW (Allah of Messenger The us in our house …, then Sa'd ordered a ritual wash for him so he washed, then he handed him … a sheet dyed by saffron and wars (a reddish colour dye plant), so he wrapped himself with it" compiled by Ahmad. This hadeeth denotes the permissibility of drying from the ritual wash, and the wadhu' is similar to it, and this hadeeth conflicts what is narrated from Maimunah -that said she then He was given a handkerchief but he did not dry with it" compiled by Al-Bukhari- because it denotes that the Messenger did not dry. Some people attempted to reconcile between the two ahaadeeth by (carrying it on the karaahah) regarding his nondrying as if it is makrooh. If the Messenger (SAW) forbade something and he commanded it; then his forbiddance will be regarded as makrooh, but here did something once and he did not do it the other time, so there is no conflict between the two actions, and supposing that there is a conflict; it should be carried on the ibaahah, because if something nonbeing acted by the Messenger; it does not denote the prohibition, because he frequently used not to do some of the permissible.

وممّا روي عن عبد الرحمن بن كعب بن مالك أن عامر بن مالك، لاعب السهام، أتى رسول الله ﷺ وهو مشرك فعرض عليه هدية، فقال رسول الله ﷺ: «لا أقبل هدية مشرك»، رواه الطبراني. وهذا الحديث يعارض ما ثبت عن النبي ﷺ من أنه قبل الهدية من المشركين وأمر بقبولها. فعن علي رضي الله عنه قال: أهدى كسرى إلى رسول الله ﷺ هدية فقبلها منه، وأهدى إليه قيصر هدية فقبلها منه، وأهدى إليه ملوك فقبل منهم، رواه أحمد. وعن عامر بن عبد الله بن الزبير عن أبيه قال: قدمت قتيلة بنت عبد العزى بن عبد أسعد من بني مالك بن حسل على ابنتها أسماء بنت أبي بكر بهدايا: ضب وأقط وسمن، وكانت مشركة، فأبت أسماء أن تقبل هديتها وأن تدخلها بيتها، فسألت عائشة رسول الله ﷺ، فأنزل الله تعالى: {لا ينهاكم الله عن الذين لم يقاتلوكم في الدين ولم يخرجوكم من دياركم أن تبروهم وتقسطوا إليهم إن الله يحب المقسطين}، فأمرها أن تقبل هديتها وأن تدخلها بيتها، رواه أحمد. فيظهر التعارض بين قبول الرسول ﷺ للهدية من المشرك ورده لهديته. والجمع بينهما أن ردّه للهدية من المشرك دليل على أن قبول الهدية جائز، وليس بواجب ولا مندوب، لأن الرسول ﷺ كان يترك كثيرا من المباح، فقد ترك الأكل من الضب وقال ما يدل على كراهته، وترك أكل الأرنب. له هغه څه څخه چې بخاري روایت کړي دي د مهاجرو مؤمنو ښځو په اړه، وویل: کله چې الله تعالیٰ د دوی په اړه نازل کړ: (ای هغو کسانو چې ایمان یې راوړی دی، کله چې مؤمنې ښځې د مهاجرینو په توګه درته راشي، نو هغوی وازمویئ؛ الله د دوی د ایمان په اړه ښه پوهیږي، نو که تاسو وپوهیدئ چې دوی حقیقي مؤمنې دي، نو هغوی بیرته کافرانو ته مه بیروئ، دوی د کافرانو لپاره حلالې ښځې نه دي او نه کافران د دوی لپاره حلال خاوندان دي ...) عروه وویل: عایشې راته وویل: چې د الله رسول ﷺ به دوی د دې آیت په واسطه ازمویل: (ای هغو کسانو چې ایمان یې راوړی دی، کله چې مؤمنې ښځې د مهاجرینو په توګه درته راشي، نو هغوی وازمویئ ... ) تر دې چې (الله بښونکی، ډیر مهربان دی). عروه وویل: عایشې وویل: کومه ښځه چې دا شرط منله، د الله رسول ﷺ به هغې ته ویل: ما ستا بیعت ومنلو، او دا د خبرو په واسطه وو، هغه دا خبره ورته کوله. په الله قسم، د بیعت په اخیستلو کې د الله رسول ﷺ د هیچا ښځې لاس ته لاس ونه لګاوه، هغه یوازې د خبرو په واسطه بیعت اخیست. دا په بخاري راټول کړی دی. او د رقیقې لور امیمې څخه روایت دی چې وویل: زه د الله رسول ﷺ ته له ځینو ښځو سره راغلم، چې په اسلام یې د هغه سره بیعت وکړ. وویل: ای د الله رسوله، موږ له تا سره دا بیعت کوو چې د عبادت پکې د الله سره هیڅ شی شریک نه کوو، غل نه کوو، ناروا جنسي اړیکه نه نیسو، خپل اولادونه نه وژنو، او داسې تور نه لګوو چې له ځانه یې جوړ کړی وي (د ناروا اولاد د خاوندانو په نوم ادعا کول)، او د معروف (هغه څه چې اسلام یې امر کوي) په کې له تا نافرماني نه کوو. نو د الله رسول ﷺ وفرمایل: په هغه څه کې چې ستاسو لپاره ممکن او زغمل کیدونکی وي. هغې وویل: دوی وویل: الله او د هغه رسول موږ ته له ځانونو څخه ډیر مهربان دي، راځئ ای د الله رسوله، له تا سره بیعت وکړو. نو د الله رسول ﷺ وفرمایل: زه له ښځو سره لاس نه ورکوم، زما خبره له سلو ښځو سره داسې ده لکه زما خبره له یوې ښځې سره. دا د مالک په روایت راټول شوی دی. البخاری د عروہ څخه، هغه د عائشہ (رضي الله عنها) څخه روایت کوي، هغې وویل: «د رسول الله ﷺ لاس د هیڅ بنځې لاس ته نه دی رسیدلی، مګر هغه بنځه چې هغه ﷺ یې ملکیت کې درلوده». نو دا احادیث هغه حدیث ته مخالف دي چې البخاری د ام عطیہ څخه روایت کوي، هغې وویل: «موږ د نبي ﷺ سره بیعت وکړ، نو هغه ﷺ موږ ته دا آیت ولوست: {چې دوی به الله سره هیڅ شی شریک نه کوي...} او هغه ﷺ موږ ته د بلند ژړا څخه منع کړ. بیا زموږ له ډلې یوې بنځې خپل لاس بیرته واخیست او وویل: فلانۍ ما خوشحاله کړم، زه غواړم چې هغې ته بدله ورکړم، نو هغه ﷺ هیڅ ونه ویل». دا حدیث څرګندوي چې رسول الله ﷺ د بنځو بیعت د لاس په ملاتړ قبول کړ، ځکه چې ویل شوي دي: «بیا زموږ له ډلې یوې بنځې خپل لاس بیرته واخیست...»، یعنې هغه بنځې چې د هغې سره وې خپل لاسونه بیرته نه دي اخیستي، پدې معنی چې دوی د خپلو لاسونو په واسطه، یعنې د لاسونو په مصافحه سره بیعت کړی. او د امیمہ حدیث وايي: «زه له بنځو سره مصافحه نه کوم...»، او وايي: «د هغه ﷺ لاس د هیڅ بنځې لاس ته نه دی رسیدلی...»، نو پدې کې تعارض دی، ځکه چې د لاسونو په مصافحه بیعت کولو حدیث د هغه حدیث سره مخالف دی چې هغه ﷺ له بنځو سره مصافحه نه کوله. د دې حدیث او نورو احادیثو ترمنځ جمع داسې ده چې د رسول اللہ ﷺ د یوه عمل څخه انکار، منع نه ده، نو دا د لاسونو د مصافحې منع نه بللیږي، بلکې دا د مباحاتو څخه د هغه یو عمل څخه د ده ﷺ ځان ساتل دي. او دا دلالت کوي چې د ښځو څخه د لاسونو د مصافحې په ذریعه د بیعت اخیستل واجب نه دي، نه مندوب دي، بلکې مباح دي، ځکه د رسول اللہ ﷺ قول چې ده لاسونه نه مصافحه کول، دا دې معنی نه لري چې ده د لاسونو د مصافحې منع کړې، نو دا یقیناً منع نه ده، مګر امکان لري چې ده دې څخه ځان ساتلی وي لکه څنګه چې ده د ډیرو مباحاتو څخه ځان ساتلی و، لکه دا چې ده د یوه درهم یا دینار شپه د خپل کور دننه ساتل خوښ نه کول، او لکه د نافع له لارې د ابن عمر څخه د ځوپان د بانسري اوریدل چې په حدیث کې دي، او ده ځوپان ته نه امر کړی او نه یې منع کړی، چې دا د هغه د تأیید دلالت کوي، مګر ده د اوریدو څخه ځان ساتلی، او لکه د ځنگل د غږ او خرګوش او ورته شیانو د خوړلو څخه ځان ساتل. په دې ترتیب د ام میمه حدیث او د هغې مخکې حدیث ترمنځ هیڅ تعارض نشته. د ام میمه حدیث کې پام باید دې ته واړول شي، د هغې کې د تعارض شک یوازې د ام عطیه حدیث له امله دی چې د لاسونو د مصافحې په ذریعه د بیعت په اړه دی، ځکه دا د بیعت لپاره خاص دی، او دا احادیث هم د بیعت لپاره خاص دي، له همدې امله د تعارض شک پیدا کیږي. او په هغو دلیلونو کې چې د سړي لخوا د ښځې د لمس د جواز دلالت کوي، لکه د الله تعالی قول: "یا تاسو د ښځو سره ملاقات کړی وي..." او په یوه قرائت کې: "یا تاسو د ښځو لمس کړی وي..." (سورة النساء، ۴۳)، دا د اشارې دلالت په ذریعه د سړي لخوا د ښځې د لمس جواز بیانوي، نو د ام میمه حدیث او دې آیت ترمنځ د تعارض شک نشته، ځکه دا آیت هر ډول لمس ته عام دی، او د ام میمه حدیث د بیعت سره خاص دی.

په دې بنسټ، که یوه حدیث د رسول الله ﷺ د یوه کار څخه د ځان ساتلو او د هغه د نه کولو خبره وکړي، نو دا نه منع ده او نه د منع دلالت کوي، نو دا د هغه د بل وخت کې د هماغه کار کولو سره نه ټکریږي، او نه د هغه د هماغه کار د کولو امر سره ټکریږي، او ټول مطلب دا دی چې دا یو قرینه ده چې هغه کار چې رسول الله ﷺ یې کړی یا امر یې کړی، مباح دی، نه واجب او نه مندوب، او رسول الله ﷺ د ډیرو مباحو کارونو څخه ځان ساتلی دی.

Accordingly, if a hadeeth denotes the abstention of the Messenger from doing something, and his statement that he does not do it, that is not forbiddance nor does it denote the forbiddance, so it does not conflict with his deed of that action in another time, nor does it conflict with his command to do that thing, and the whole matter is that it is a qareenah (indication) that the action which the Messenger did or commanded is mubaah, not waajib nor mandoob, and the Messenger (SAW) abstained from many of the permissible.

له هغو احادیثو څخه چې یو له بل سره متضاد بریښي، خو د دوی ترمنځ د جمع کولو امکان شتون لري، هغه احادیث دي چې په کې رسول الله ﷺ یو شی منع کوي او بیا یې امر کوي، له دې جملې څخه هغه احادیث دي چې د ناپاکو یا حرامو شیانو په واسطه درملنه منع کوي. د وائل حضرمي څخه، چې سوید بن طارق روایت کوي: جعفي له نبي ﷺ څخه د شرابو په اړه وپوښتل، نو هغه ورته منع وکړه، یا یې دا کار ناخوښ وګاڼه. بیا هغه وویل: زه یې یوازې د درملنې لپاره جوړوم. نبي ﷺ وفرمایل: دا درمل نه دی، بلکې دا ناروغي ده. دا حدیث مسلم روایت کړی دی. او د ابو الدرداء څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: الله تعالی ناروغي او درمل دواړه نازل کړي دي، نو د ناروغیو درملنه وکړئ، خو د حرام شي په واسطه درملنه مه کوئ. دا حدیث ابو داود روایت کړی دی. او د ابو هريرة څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ د ناپاکو درملو څخه منع وکړه، یعنې زهر. دا حدیث احمد روایت کړی دی. دا احادیث هغو نورو احادیثو سره متضاد بریښي چې په کې رسول الله ﷺ د ناپاکو او حرامو شیانو په واسطه درملنې ته امر کوي. د قتادة څخه، د انس څخه روایت دی، چې ځینې خلک، یعنې عکل او عرینه، مدینې ته د نبي ﷺ په خدمت کې راغلل او د اسلام په اړه یې خبرې وکړې. دوی وویل: ای د الله نبي، موږ د غواګانو خاوندان وو، خو موږ له دې ښار څخه نه یو، او د یوې ناروغۍ له امله چې راګیر شوي وو، د مدینې ښار کې پاتې کیدل یې نه خوښول. نو رسول الله ﷺ د یو ډله اوښانو (درې څخه تر نهه پورې) او یو څاروی ساتونکي د راولو امر وکړ، او دوی ته یې امر وکړ چې د دې اوښانو په سپاره کیدو سره ووځي، او د دوی له شیدو او پیشاب څخه وڅښي. دا حدیث بخاري روایت کړی دی. او د انس څخه روایت دی چې نبي ﷺ عبد الرحمن بن عوف او زبیر بن العوام ته د یوې خارښت (خارش) له امله د ریښمو جامې اغوستل جائز وګرځول. دا حدیث احمد روایت کړی دی. او ترمذي وویل: عبد الرحمن بن عوف او زبیر بن العوام د یوې غزا په وخت کې نبي ﷺ ته د جویانو (شپږو) شکایت وکړ، نو هغه دوی ته د ریښمو کمیسونه جائز وګرځول. انس وویل: ما دا په دوی باندې لیدلي. نو دې دوو احادیثو کې د ناپاکو او حرامو شیانو په واسطه درملنه جائزه ګرځول شوې ده. پہلی حدیث د پیشاب په څښلو سره د درملنې اجازه ورکوي چې ناپاک دی، او دویمه حدیث د ریښم په اغوستلو سره د درملنې اجازه ورکوي چې حرام دی، او دې دواړو مخکې احادیث د حرامو او ناپاکو شیانو سره درملنه منع کوي، او دلته ده چې تعارض راځي. د دې دواړو ترمنځ جمع داسې ده چې منع باید د (کراهت) په معنا واخیستل شي، ځکه چې نهي د لرې ساتلو غوښتنه ده، او دا ته یو قرینه ته اړتیا ده چې وښيي آیا دا قطعي غوښتنه ده یا غیر قطعي، نو په دې کې چې رسول الله ﷺ د ناپاکو او حرامو شیانو سره درملنې اجازه ورکړې او په ورته وخت کې یې د هغو سره درملنه منع کړې، دا قرینه ده چې د هغو سره د درملنې منع کول قطعي نه دي، نو دا مکروه ده.

From among the ahaadeeth that seem to be in conflict with each other but it is possible to conciliate between them, there are ahaadeeth in which the Messenger (SAW) forbids something and he commands it, from that, there are ahaadeeth that forbid to cure by the impure or forbidden things, from Wa'il Al Hadhrami Al Suwaid ibn taariq that Ja'fi asked the Prophet (SAW) about the intoxicant, and he forbade him, or he detested that he makes it. Then he said: I only make it for medication, he said: it is not a medication but it is a disease", compiled by Muslim. And from Abu Al Dardaa' that the Messenger of Allah (SAW) said: and ,cure the and disease the down sent Allah " He made a cure for every disease, so do cure your selves, but do not cure your selves by a forbidden" compiled by Abu Dawood. And from Abu Hurayrah said of Messenger the Allah (SAW) forbade the impure medicine, means the poison" compiled by Ahmad. These ahaadeeth are in conflict with other ahaadeeth in which the Messenger commands to cure by the impure and the forbidden things. Qataadah Anas from narrated َFrom people That 'Ukal and 'Urainah came to the Madeenah to the Prophet (SAW) and talk about Islam, they said: O Prophet of Allah, we were owners of cattle but we are not from the country, and they detested to stay in the Madeenah for a disease they caught, then the Messenger of Allah (SAW) ordered a dthawd (three to nine camels) and a shepherd, and commanded them to go out riding them and to drink from their milk and urine" compiled by Al-Bukhari. And from Anas that ُ:(SAW (Prophet the ِ" allowed Abd Al-Rahmaan ibn Awf and Al- Zubair ibn Al-Awwam to wear silk for an itch they had" compiled by Ahmad. And Al-Tirmidthi narrated saying it :That Abd Al-Rahmaan ibn Awf and Al-Zubair ibn Al-Awwam complaint the lice to the Prophet (SAW) during an incursion they were in, so he allowed the silk shirts for them. Anas said: I saw it on them" so these two ahaadeeth permit to cure by the impure and the forbidden. The first hadeeth permits to cure by drinking the urine which is impure, and the second hadeeth permits to cure by wearing the silk which is forbidden, and the ahaadeeth before them forbid to cure by the forbidden and the impure, and here is where the conflict falls. The gathering between them is that the prohibition should be carried as (karaahah) hatred, because the prohibition is a request to keep away from, and it needs a qareenah (indication) to show if it is decisive or indecisive request, so being that the Messenger permits to cure by the impure and the forbidden, while he prohibits to cure by them is a qareenah that his prohibition to cure by them is not decisive, so it is makrooh.

له هغو احادیثو څخه چې یو له بل سره متضاد بریښي، خو سره جمع کیدای شي، هغه احادیث دي چې موضوع یې یو ده، خو حالات یې توپیر لري. له همدې جملې څخه هغه روایت دی چې د زید بن خالد الجهني څخه روایت شوی چې رسول الله ﷺ وفرمایل: «آیا تاسو ته د غوره شاهد په اړه ونه وایم؟ هغه څوک دی چې شهادت یې د هغه څخه د غوښتلو دمخه ورکړي» دا حدیث مسلم روایت کړی دی. دا په هغه روایت سره متضاد بریښي چې له ابن عمر څخه روایت شوی، چې هغه وویل:

And from the ahaadeeth that seem to be in conflict but they can be conciliated with each other, are the ahaadeeth which are united in their subject but their circumstances differ. From that is what is narrated from Zaid ibn Khaaled Al-Juhany that the Messenger of Allah (SAW) said: " Shell I tell you who is the best witness, it is he who brings the testimony before he is asked for it" compiled by Muslim. It conflicts what is narrated from ibn Omar that he said:

عمر رضي الله عنه په جابیه کې موږ ته خطبه ورکړه او وې فرمایل: ای خلکو! زه همداسې ستاسو په منځ کې درېدلی یم لکه څنګه چې د الله رسول ﷺ زموږ په منځ کې درېدلی و. بیا یې وفرمایل: زه تاسو ته د خپلو ملګرو په اړه سپارښتنه کوم، بیا د هغو کسانو په اړه چې له دوی وروسته راځي، بیا د هغو کسانو په اړه چې له هغوی وروسته راځي. بیا به دروغ ویل خپاره شي، تر دې چې سړی به پرته لدې چې له هغه څخه وغوښتل شي قسم یاد کړي، او پرته له دې چې له هغه څخه د شهادت غوښتنه وشي به شهادت ورکوي. دا روایت د ترمذي لخوا راټول شوی دی. په دې حدیث کې رسول الله ﷺ هغه شاهد ملامت کوي چې پرته له دې چې شهادت ترې وغوښتل شي شهادت ورکوي، او په تېر حدیث کې رسول الله ﷺ هغه شاهد ستایي چې شهادت له غوښتنې مخکې ورکوي. نو داسې ښکاري چې دا دواړه احادیث یو بل سره ټکر لري. د دې دواړو احادیثو ترمنځ جمع کول داسې دي: هغه لومړی حدیث چې په هغه کې رسول الله ﷺ هغه شاهد ستایلی چې له غوښتنې مخکې شهادت ورکوي، د حسبې شهادتونو په اړه دی، یعنې هغه شهادتونه چې د الله تعالیٰ د حق پورې اړه لري، لکه د غلامانو ازادول (العتاق)، وقف (الوقف)، عمومي وصیت (الوصیة العامة) او نور ورته. نو دا شاهد چې د حسبې شاهد (شاهد الحسبة) دی، تر ټولو غوره شاهدان دي، ځکه که هغه دا څرگنده نه کړي (په شهادت سره)، نو د دین یو حکم او د شریعت یو اصل ورک کیدای شي. همداسې هغه څوک هم دی چې د یو انسان د حق په اړه شهادت ورکوي چې هغه پرې نه پوهیږي، نو هغه ورشي او هغه ته یې خبر ورکړي. او د دویم حدیث په اړه چې په هغه کې رسول الله ﷺ هغه شاهد ملامت کړی چې له غوښتنې مخکې شهادت ورکوي، دا د انسانانو د حقونو په اړه دی، او په دې ډول د احادیثو حالات توپیر لري، که څه هم د دواړو موضوع یوه ده.

"Omar delivered a sermon to us in the Jaabyah, he said: O people, I stood for you the way the Messenger of Allah (SAW) stood for us, then he said: I recommend to you my companions, then those who come after them, then those who come after them, then telling lie will spread until the man would swear without being asked to do so, and he would testify without being asked to give a testimony" compiled by Al- Tirmidthi. In this hadeeth the Messenger dispraises the witness who gives a testimony without being asked for it, and in the hadeeth before it the Messenger praises the one who gives his testimony before being asked to give it, so it appears that they are in conflict. The gathering between these two ahaadeeth, is that the first hadeeth in which he praised the witness who gives his testimony before he is asked for it, is in the issue of al-hisbah testimonies, which are testimonies concerning the right of Allah Ta'ala, like the slavery freeing (al-ataaq), the entailment (al-waqf), the general will (al-wasiyah al-'ammah) and the likes. So this witness which is the hisbah witness (shaahid al-hisbah) is the best of witnesses, because if he does not clarify it (by witnessing) a verdict of the religion and a principle of the shariah may get lost, and like this is who has witnessed a right for a person that he does not know about it, so he goes to him and tells him about it. As for the second hadeeth in which the Messenger dispraised the witness who gives his testimony before he is asked for it, that is concerning the rights of the human being, and that is how the circumstances of the ahaadeeth differed despite that their issue is one.

ٔ او له هغو حدیثونو څخه چې یو له بل سره متضاد بریښي، خو د دوی ترمنځ سمون ممکن دی، هغه احادیث دي چې موضوع یې یوه ده، خو حالتونه یې بیل دي. له دې جملې څخه هغه روایت دی چې د رسول الله ﷺ د ژوند ملګرې عایشې (رضي الله عنها) نقل کړی چې ویې ویل: رسول الله ﷺ د بدر په لور روان شو. کله چې حرة الوبرة ته ورسید، یو سړی ورسید چې د هغه زړورتیا او مرستې یادونه شوې وه، نو د رسول الله ﷺ ملګري چې هغه ولیدل خوشحاله شول. کله چې هغه رسول الله ﷺ ته راغی، ویې ویل: زه راغلی یم چې تاسو پسې روان شم او ستاسو سره برخه واخلم. رسول الله ﷺ ورته وفرمایل: ایا ته په الله او د هغه په رسول ایمان لرې؟ هغه وویل: نه. نو ویې فرمایل: بیرته ولاړ شه، زه هیڅکله د مشرک څخه مرسته نه غواړم. عایشې وویل: بیا رسول الله ﷺ روان شو تر دې چې ونې ته ورسید، هغه سړی بیا راغی او هماغسې یې وویل لکه لومړی ځل، نو پیغمبر ﷺ هم هماغسې ورته وویل لکه لومړی ځل. هغه وویل: بیرته ولاړ شه، زه هیڅکله د مشرک څخه مرسته نه غواړم. عایشې وویل: نو هغه بیرته ولاړ، بیا هغه په دښته کې ورسید، نو هغه ورته هماغسې وویل لکه لومړی ځل: ایا ته په الله او د هغه په رسول ایمان لرې؟ هغه وویل: هو. نو رسول الله ﷺ ورته وفرمایل: مخ ته لاړ شه. دا د مسلم روایت دی۔ او د خبیب له لارې، د عبدالرحمن له لارې، د هغه له پلار څخه، د هغه له نیکه څخه روایت دی چې ویې ویل: زه د خپلې قبیلې له یو سړي سره رسول الله ﷺ ته راغلم، پداسې حال کې چې هغه غزا کول غوښتل. موږ لا اسلام نه و منلی، او موږ وویل: موږ شرمېږو چې خلک یې په یوه صحنه (جګړه) کې بوخت وي او موږ د دوی سره نه یو. هغه وفرمایل: ایا تاسو ایمان راوړی دی؟ موږ وویل: نه. هغه وفرمایل: موږ د مشرکانو په وړاندې د مشرکانو څخه مرسته نه غواړو. هغه وویل: بیا موږ اسلام ومانه او د هغه سره بوخت شوو. دا د احمد روایت دی۔ او د انس له لارې روایت دی چې ویې ویل: رسول الله ﷺ وفرمایل: د مشرکانو له اور څخه روښانۍ مه غواړئ، او خپلو انګړیو ته په عربي مه کښئ. ابو حمید الساعدي څخه روایت دی چې هغه وویل: رسول الله ﷺ (په جهاد کې) ووت. کله چې د ثنیة الوداع ته ورسید، یوه ډله راغله. هغه وپوښتل: دا څوک دي؟ ویې ویل: د بني قینقاع دي، دوی د عبدالله بن سلام ډله ده. هغه وپوښتل: ایا دوی اسلام قبول کړی دی؟ ویې ویل: نه، خو لا تر اوسه په خپل دین دي. هغه وفرمایل: ورته ووایاست چې بیرته لاړ شي، موږ د مشرکانو مرستې ته اړتیا نه لرو. دا حدیث د الحافظ ابو عبدالله لخوا راټول شوی او د نیل الأوطار مؤلف یې یادونه کړې ده. دا احادیث هغو احادیثو سره تضاد لري چې د مشرکانو له مرستې اخیستو د جواز په اړه راغلي دي. د مخبر څخه روایت دی، هغه وویل: ما د رسول الله ﷺ څخه واورېدل چې فرمایل: تاسو د رومیانو سره صلح تړې، او تاسو به د هغوی سره له تاسو شاته له یوه دښمن سره جهاد وکړئ. دا حدیث ابو داود روایت کړی دی. ترمذي د زهري څخه راټول کړي دي: "چې نبي ﷺ هغو یهودو ته چې د هغه سره جهاد کړی و، د غنیمت برخه ورکړه." او روایت دی چې قزمان د احد په ورځ د نبي ﷺ سره ووت، په داسې حال کې چې هغه مشرک و، او هغه د بني عبدالدار درې کسان ووژل، چې د مشرکانو د بیرغ اخیستونکي وو. دا روایت د سیرت لیکونکو له لوري په نیل الأوطار کې نقل شوی دی. دا احادیث د مشرکانو له مرستې اخیستو د جواز پر دلالت کوي، او پخوانۍ احادیث د هغوی له مرستې اخیستو د ناروا والي پر دلالت کوي، نو دوی یو له بل سره متضاد ښکاري. د دوی تر منځ پخلاینه داسې ده: په د عایشې ﷺ په حدیث کې د رسول الله ﷺ دا نفي شوې چې هغه د مشرک مرسته اخلي، او د رسول الله ﷺ د یوه عمل پرېښودل دا نه بنیي چې دا عمل حرام دی، ځکه امکان لري چې هغه له دې کار ډډه کوله لکه څنګه چې هغه له هر جایز کار ډډه کوله، خو دا د دې نښه ده چې قضیه دې ته مخالفه ده، یا دې ته د مخالفت کول نه واجب دي، نه مستحب، نه مباح، نو له دې حدیث سره کوم تضاد نشته. جہاں تک ابو حمید الساعدی کی حدیث کا تعلق ہے، اس میں انہوں نے کہا: "ہم مشرکین سے مدد نہیں مانگتے"۔ یہ حکم عام ہے اُن کے لیے بھی اور امت کے لیے بھی، لہٰذا یہ ممانعت پر دلالت کرتا ہے۔ لیکن اس کا موضوع یہ تھا کہ کوئی دستہ اپنے ہی جھنڈے تلے لڑنا چاہتا تھا، نہ کہ کوئی فرد۔ پس ممانعت اُس لشکر سے مدد لینے کے بارے میں ہے جو اپنے ہی جھنڈے تلے لڑے، اور وہ احادیث جن میں رسول اللہ ﷺ نے مدد قبول فرمائی، آپ ﷺ نے افراد کی مدد قبول کی۔ اس طرح دونوں احادیث کی صورتِ حال مختلف ہے؛ ممانعت اپنے جھنڈے تلے لڑنے والے لشکر کی مدد لینے سے متعلق ہے، اور جواز افراد کی مدد لینے سے متعلق ہے۔ اور حضرت انس کی حدیث میں "آگ" ایک استعارہ ہے کسی جماعت یا وجود کے لیے، کیونکہ قبیلہ جنگ کے اعلان کی علامت کے طور پر آگ جلاتا ہے، اور اس کی آگ کی روشنی تلاش کرنا اس کے وجود کے تحت داخل ہونا ہے، اور یہ ممنوع ہے۔ اور رومیوں کی حدیث کا مطلب یہ ہے کہ وہ ہمیں جزیہ ادا کرتے اور ہماری پناہ میں داخل ہو جاتے، کیونکہ معاہدہ اسی کا تقاضا کرتا ہے، تاکہ وہ ہمارے جھنڈے تلے لڑنے والے بن جائیں۔ اس لحاظ سے ان احادیث میں کوئی تعارض نہیں، کیونکہ ممانعت اُس صورت میں مشرک سے مدد لینے کی ہے جب اس سے اُس کے لشکر کی حیثیت سے اور اُس کے اپنے جھنڈے تلے مدد مانگی جائے، جبکہ مشرک سے مدد لینے کا جواز صرف اُس صورت میں ہے جب وہ فرد ہو، یا اسلام کے جھنڈے تلے لڑنے والا لشکر ہو۔ ان احادیث میں سے جو بظاہر متعارض معلوم ہوتی ہیں مگر ان میں تطبیق ممکن ہے، وہ احادیث ہیں جن میں رسول اللہ ﷺ کسی چیز کو عموماً منع فرماتے ہیں اور کسی خاص صورت میں اس کی اجازت دیتے ہیں، پس وہ خاص صورت استثناء بن جاتی ہے، اور جو چیز اس صورت کے خلاف ہو جو اجازت دیتی ہے، وہی ممانعت کی علت بن جاتی ہے۔ اور اسی میں سے وہ روایت ہے جو ابو خداش نے رسول اللہ ﷺ کے صحابہ میں سے ایک شخص سے نقل کی ہے، انہوں نے کہا: رسول اللہ ﷺ نے فرمایا:

"المسلمون شركاء في ثلاث: الماء، والكلأ، والنار" رواه أحمد. وهذا الحديث يتعارض مع ما ثبت عنه ﷺ أنه أجاز للأفراد تملّك عيون الماء ملكاً خاصاً لأنفسهم في الطائف والمدينة. ويمكن الجمع بينهما، فإن الماء الذي أجاز الرسول ﷺ أن يتملّكه الأفراد لم تكن الجماعة بحاجة إليه، فهو فاضل عن حاجة الجماعة. والدليل على ذلك الحديث الآخر الذي قال فيه الرسول ﷺ: "لا يُمنع فضل الماء ليُمنع به الكلأ" رواه أحمد. ومعنى ذلك أن الماء الذي يجوز تملّكه للأفراد لا حاجة للجماعة فيه، فيكون ضدّه، أي الماء الذي تحتاج إليه الجماعة، هو الذي يشترك فيه الناس، فهذا هو علّة جعل الناس شركاء فيه، وبناءً على ذلك لا تعارض بين الحديثين.

"The Muslims are partners in three: the water, the pasture, and the fire" compiled by Ahmad. This hadeeth conflicts that which is affirmed from him (SAW) that he permitted for the individuals the possession of the water springs as individual ownership for themselves in the Taa'if and the Madeenah. But it is possible to conciliate between them, for the water that the Messenger permitted to be owned by individuals were not needed by the society (jamaa'ah), so they are a remainder over the need of the jamaa'ah. The daleel on this is the other hadeeth in which the Messenger (SAW) says: "A remainder of the water should not be prevented if it is not needed" compiled by Ahmad. It means that the water which is permitted to be individually owned; the jamaa'ah has no need in it, so its contrary, that is the water which the jamaa'ah needs is what the people are partners in it, so this is the illah of making the people partners in it, and accordingly there is no conflict between the two ahaadeeth.

او همداسې ټولې هغه احادیث چې یو له بل سره تعارض ښکاري، د دوی په څیړنه کې دا څرګندیږي چې د دوی تر منځ اختلاف د تعارض لامل نه دی، او دا څرګندیږي چې د رسول الله ﷺ د خبرو تر منځ یوازې په یو حالت کې تعارض نشته، هغه حالت نسخ دی.

And thus all the ahaadeeth that seem to be in conflict, it becomes clear after scrutinizing in them that they are not in conflict for the differences in them, and it becomes clear that there is no conflict between the sayings of the Messenger except in one situation, which is the abrogation.