په اسلامي تاریخ کې لومړیتوب هغه څه ته ورکړل شو چې د نبي ﷺ سیرت و، او وروسته هغه نظامي غزوات (مغازي) چې پیښ شول. د دې لپاره د هغو احادیثو پر بنسټ باور وشو چې صحابه کرامو، تابعینو او د هغوی وروسته راتلونکو د نبي ﷺ د ژوند په اړه روایت کړي وو؛ له زیږون، د هغه له ځوانۍ او د اسلام له دعوت څخه تر جهاد او د مشرکانو پر خلاف نظامي لښکرکشیو او فتوحاتو پورې. په لنډه توګه، د نبي ﷺ له زیږون تر وفاته پورې پیښو په اړه روایات.

The first and foremost thing that was given priority in the Islamic history was the Sīrah of the Prophet  and the subsequent military campaigns (maghazi) that followed. For this, reliance was placed on ahadīth narrated by the Sahabah, Tabi'een and those who came after them concerning the life of the Prophet ; from his birth, his early life, and his Call to Islam to the Jihad and military expeditions against the Mushrikin and his conquests. In short, reports concerning the Prophet  from his birth till his death.

د پيغمبر ﷺ د ژوند تاریخ د روایت شوو احادیثو يوه برخه وه. داسې احادیث په هغه وخت کې بې ترتیبه وو، کله چې محدث به هغه ټول روایتونه راټولول چې ورسېدل، او بې له کومې ترتیب او تنظیم به یې زده کول. کله چې احادیث د بابونو له مخې تنظیم شول، نو غزاوې په جلا بابونو کې راټولې شوې. دا وروسته د حدیث څخه جلا شوې او د دې په اړه ځانګړې کتابونه ولیکل شول، که څه هم محدثینو دا په خپلو بابونو کې شاملول ته دوام ورکړ. نو په بخاري کې د کتاب المغازي شتون لري، او په مسلم کې د کتاب الجهاد والسیر.

The history of the Prophet's life  was a part of the reported ahadīth. Such ahadīth used to be miscellaneous in the days when the Muhaddith would compile all the reports that reached him and learn them without any order or arrangement. When ahadīth came to be arranged according to chapters, the military campaigns were brought together in separate chapters. These then became separated from the hadīth and specific books were written on them although the muhaddithin continued to include them within their chapters. So, in Bukhari there is the Book of Military Expeditions (kitab al-Maghazi) and in Muslim the Book of Jihad and Military Campaigns (kitab al jihad wa al-siyar).

د سیرت په اړه ډېر څوک لیکلي دي، خو د لومړنیو ترتیب کونکو له ډلې لومړی شتون لرونکی کتاب د ابن اسحاق کتاب المغازي دی. د دې مؤلف محمد بن اسحاق بن یسار (د ۱۵۳ ه‍.ق مړ) د هغو کسانو له ډلې ډېر مشهور دی چې د مغازي سره تړاو لري، تر دې حده چې روایت دی امام شافعي ويلي دي: «څوک چې د مغازي پوه کېدل غواړي، باید د محمد بن اسحاق پر لیکنو تکیه وکړي». د ابن اسحاق وروسته دوهم لومړنی مؤلف الواقدي دی. محمد بن عمر بن واقد الواقدي (د ۲۰۹ ه‍.ق مړ) د مغازي په علم کې داسې پراخ معلومات لرل چې د ابن اسحاق سره نږدې ګڼل کېده. هغه د تاریخ او حدیث ډېر پوه و، خو روایت دی چې په وروستیو کلونو کې د هغه روایات ګډوډ شول. له همدې امله ډېری محدثینو هغه ضعیف ګڼلی دی؛ بخاري وایي: «د هغه احادیث ردول کېږي (منکر الحدیث)». په دې سره، دوی د هغه د مغازي په علم کې د ژورتیا په اړه شک نه دی کړی. له همدې کبله احمد بن حنبل وايي: «هغه د مغازي په اړه ښه خبر دی». هغه د مغازي په اړه یو کتاب ترتیب کړی دی، چې له هغې ابن سعد په خپل کتاب الطبقات کې د سیرت په بحث کې نقل کوي. همدارنګه طبري هم له هغه نقل کوي. د سیرت د ډېرو مشهورو ترتیب کونکو دوه تنه ابن هشام (د ۲۱۸ ه‍.ق مړ) او محمد بن سعد (د ۲۳۰ ه‍.ق مړ) دي.

Though many have written about the Sīrah, the first book that is existent from amongst the early compilers is the kitab al-Maghazi of Ibn Ishaq. Its author, Muhammad ibn Ishaq ibn Yassaar (d.153 A.H.) is considered the most well known of the ones who were associated with the maghazi, to the extent that Shafi'i is reported to have said: ' Whosoever wishes to be an expert in the maghazi, he should depend on Muhammad ibn Ishaq'. After Ibn Ishaq, the second early author is al-Waqidi. Muhammad ibn 'Umar ibn Waqid al-Waqidi (d.209 A.H.) was considered to have an extensive knowledge of the maghazi which approximated to that of Ibn Ishaq. He was very knowledgable in history and hadīth though it is reported about him that in later years he began to get his reports muddled. That is why many muhaddithin have branded him as weak, Bukhari says of him: ' His ahadīth are to be rejected (munkar al-hadīth)'. However they did not impugn the depth of his knowledge concerning the maghazi. Thus, Ahmad ibn Hanbal says about him: 'He is well-informed about the maghazi'. He has compiled a book on maghazi from which Ibn Saa'd quotes in his book al-Tabaqat (The Generations) in his discussion of the Sīrah. Likewise, Tabari also quotes from it. Two of the most famous compilers of the Sīrah are Ibn Hisham (d.218 A.H.) and Muhammad ibn Sa'ad (d.230 A.H.).

اب تر دې ورځې پورې مسلمانان د سیرت په موضوع باندې خپل توجه ساتلې ده. سیرت د هغو مهمو شیانو له جملې څخه ګڼل کیږي چې مسلمانانو ته باید ډیر پام ورته وي، ځکه دا د رسول الله ﷺ د عملونو، خبرو، خاموشۍ او بڼې په اړه روایتونه لري؛ لکه قرآن کریم، ټول یې شرعي حکم لري. له همدې امله سیرت د شریعت د اجزاوو څخه یو جز دی او له همدې کبله د حدیث (ادب) برخه ګڼل کیږي. په سیرت کې هرې هغې خبرې چې د رسول الله ﷺ په اړه د سند او معنا له پلوه صحیح ثابته شي، د شرعي دلیل په توګه منل کیږي، ځکه دا د سنت څخه ده، لا پرېږدئ چې الله ﷻ موږ ته د رسول الله ﷺ اقتدا کولو حکم کړی دی. الله ﷻ فرمایلي دي:

To this day Muslims have continued to devote their attention to the Sīrah. The Sīrah is considered one of the most important things to which Muslims should pay careful attention because it contains reports concerning the Messenger  in terms of his actions, sayings, silence and description; like the Qur’ān all of it is legislation. Therefore the Sīrah is one of the constituent elements of legislation and that is why it is considered part of the hadīth (literature). Whatever is proven to be authentic from it concerning the Prophet , in terms of its transmission and meaning, it is considered as a Sharī’ah evidence because it is from the Sunnah, not to speak of the fact that we are commanded by Allah  to emulate the Messenger . Allah  said:

لہٰذا سیرت اور اس کی پیروی پر توجہ دینا شریعت کا معاملہ ہے۔ تاہم قدیم اور بعد کے زمانے کے لوگوں کے سیرت مرتب کرنے کے طریقے میں فرق یہ ہے کہ قدیم لوگوں کا طریقۂ تالیف سیرت اور تاریخ میں روایات کے نقل پر مبنی تھا۔ مؤرخین زبانی نقل سے شروع کرتے تھے؛ وہ پہلی نسل جس نے رسول اللہ ﷺ کے اعمال کا مشاہدہ کیا یا ان کے بارے میں سنا اور اسے نقل کیا، اس کو دوسروں تک پہنچانے لگی، اور اس کا بوجھ اس کے بعد آنے والی نسل نے اٹھایا۔ اور ان میں سے بعض نے احادیث کو بے ترتیب طور پر لکھا، جو آج بھی حدیث کی کتابوں میں دیکھی جا سکتی ہیں۔ دوسری صدی ہجری کے آغاز تک ہمیں بعض علماء نہیں ملتے جنہوں نے سیرت کی روایات کو جمع اور مرتب کرنا شروع کیا ہو اور انہیں روایت کے طریقے کے مطابق لکھا ہو، یعنی نقل کرنے والے کا نام اور اس سے روایت کرنے والے کا ذکر کرتے ہوئے، بالکل اسی طرح جیسے حدیث کی روایت میں کیا جاتا تھا۔ یوں حدیث کے علماء اور ناقدین راویوں اور سلسلۂ سند کے علم کی بدولت مستند اور قابلِ قبول سیرت کی روایات کو ضعیف اور ناقابلِ قبول روایات سے الگ کر سکتے ہیں۔ اور سیرت سے نقل کرتے وقت یہی طریقہ معتبر سمجھا جاتا ہے، بشرطیکہ روایت مستند ہو، برخلاف جدید سیرت نگاروں کے جو واقعات تو گنواتے ہیں مگر ان کے راویوں کا ذکر نہیں کرتے۔ اسی وجہ سے ان کی کتابوں کو سیرت کا ماخذ نہیں مانا جاتا، سوائے اس صورت کے جب مصنف تحریر کے وقت اس بات کی تصدیق کر دے کہ نقل شدہ روایات واقعی سیرت کی روایات ہیں اور قابلِ اعتماد ہیں۔ اگر وہ ایسا نہ کرے تو اس کا بیان نقل نہیں کیا جاتا، بلکہ جو واقعہ وہ ذکر کرتا ہے اسے سیرت کی ان کتابوں کی طرف لوٹایا جاتا ہے جو روایت کے طریقے سے منتقل ہوئیں، یا پھر حدیث کی کتابوں کی طرف۔ اس کی وجہ یہ ہے کہ سنت میں سے نبی ﷺ سے متعلق روایات صرف اسی صورت میں لی جاتی ہیں جب وہ مستند ہوں۔

Therefore, devoting ones attention to the Sīrah and its pursuance is a Sharī’ah matter. However, the difference between the method employed in compiling the Sīrah by the ancients and those who came in later periods is that: the method of the ancients in compilation of the Sīrah and history used to depend on the narration of reports. The historians started with the oral transmission; the first generation which witnessed the actions of the Messenger  or heard about it and transmitted it began to transmit it to others, the burden of which was assumed by the generation that came after. And some of them wrote down ahadīth in a miscellaneous manner which can be seen in the books of hadīth even today. Not till the advent of the second century (Hijri) do we find some scholars beginning to compile and put together the biographical reports and put them down in writing according to the method of narration, by mentioning the name of the transmitter and the one who transmitted from him, exactly as it was done in the (transmission) of hadīth. Thus, hadīth scholars and critics are able to know the authentic and acceptable biographical reports from the weak and inadmissible ones due to their knowledge of the transmitters and the chain of transmission. And this is the procedure which is relied upon when quoting from the Sīrah, as long as it is authentic, contrary to the modern authors of the Sīrah who only enumerate events without mentioning their transmitters. That is why their books are not relied upon as a source of Sīrah except when the author verifies at the time of writing that the transmitted reports are indeed from the Sīrah reports and are trustworthy. If he does not then his statement is not quoted but the event which he mentions is traced back to the books of Sīrah which have been transmitted according to the method of narration or to the books of hadīth. This is because reports concerning the Prophet  from the Sunnah are not taken except when they are authentic.