سنت د شریعت دلیل دی، د هغه قطعي دلیل لپاره چې محمد ﷺ د پیغمبرۍ او د رسالت په سپارنه کې رښتیني دی، او د هغه قطعي دلیل لپاره چې په نقل او په دلالت دواړو کې ثابت دی چې هغه (ﷺ) له خپلې هوسا خبرې نه کوي، دا یوازې وحي ده چې وحي کېږي، او دا چې هغه څه چې هغه یې خبرداری ورکوي یوازې د الله تعالی له لوري وحي ده. نو سنت د الله تعالی له لوري وحي ده، خو وحي د سنت مضمون او معناوې دي، نه د هغه الفاظ. الله تعالی دا وحي هغه ته ﷺ وروړه، او هغه دا وحي د خپلو الفاظو، خپلو کړنو یا خپلې تایید، یعنې خاموشۍ په ذریعه څرګنده کړه.

The Sunnah is shari'ahi evidence for the decisive evidence of the prophet-hood of our master Muhammad (pbuh) and his message (risaalah), and for the decisive evidence in both transmission and denotation that He (pbuh) speaks not after His own desire, it is but a revealed revelation, and that what he warns with is only revelation from Allah Ta'ala. So the Sunnah is revelation from Allah Ta'ala, except that the revelation is the contents and meanings of the Sunnah not its words. Allah Ta'ala revealed it to Him (pbuh) and He expressed this revelation by His own words or actions or approvals i.e. silence.

سنت هم د کتاب په شان یوه دلیل ده، او د هغې لپاره د قطعي ثابت دلیل حیثیت هم لکه د قرآن کریم په شان دی، او یوازې کتاب ته د محدودولو نظر د مرتدینو نظر دی. الله تعالی فرمایي: {او هغه څه چې رسول تاسو ته درکړي هغه واخلئ، او له هغه څه څخه چې منع کوي، وځئ} (سورة الحشر، ۷). او الله تعالی فرمایي: {څوک چې رسول اطاعت وکړي، په حقیقت کې هغه د الله اطاعت کوي} (سورة النساء، ۸۰). او فرمایي: {هغه کسان چې د رسول د امر مخالفت کوي، باید وویريږي چې دوی ته به کومه فتنه ونه رسيږي یا به دوی ته یو دردناک عذاب ونه رسيږي} (سورة النور، ۶۳).

The Sunnah is an evidence similar to the Book and not less then it for the established decisive evidence for it, as it is established for the Qur'aan, and the limiting (of the taking) to the Book is the opinion of the apostates, Allah Ta'ala said ُ Messenger the what take So} assigns to you, and abstain from that which He withholds you from...) 7 Surat Al Hashr, and He Ta'ala said: the obeys who He Messenger, indeed obeys Allah…) 80 Surat Al Nisaa', and he said: who beware those Let... withstand the Messenger's order, lest some trial befall them, or a grievous Punishment be inflicted on them.) 63 Surat Al Nour, and he said: a for fitting not is It...

مومن مرد او مومنه ښځه، کله چې یو کار په الله او د هغه د رسول لخوا فیصله شي، نو دوی ته د خپل فیصلې په اړه کوم اختیار نشته… (سورة الاحزاب، ۳۶) او فرمایي: ﴿نو نه، ستا د رب په قسم، دوی مؤمنان نه شي کېدای تر هغو چې ته یې په هغه ټولو شخړو کې چې دوی په منځ کې لري حاکم ونه ګرځوي، او بیا په خپلو زړونو کې د ستا د فیصلو په اړه هېڅ ستونزه ونه مومي، بلکې په بشپړ یقین سره یې ومني.﴾ (سورة النساء، ۶۵) او هغه فرمایي: ﴿...که تاسو په کوم شي کې یو له بل سره اختلاف وکړئ، نو هغه الله او د هغه رسول ته راجع کړئ...﴾ (سورة النساء، ۵۹) او د رسول ﷺ ته د هغه له وفات وروسته راجع کېدل، د هغه د سنت ته راجع کېدل دي. او الله تعالی فرمایي: ﴿ووایه: الله ته اطاعت وکړئ او رسول ته اطاعت وکړئ...﴾ (سورة آل عمران، ۳۲) او فرمایي: ﴿ووایه: (ای محمد ﷺ!) که تاسو الله سره مینه لرئ، نو زما پیروي وکړئ، الله به تاسو سره مینه وکړي...﴾ (سورة آل عمران، ۳۱) نو دا قطعي نصوص، په نقل او په دلالت دواړو کې، دا واجبوي چې سنت هم هغسې ونیول شي لکه کتاب چې نیول کېږي، او د دې تر منځ هېڅ توپیر نشته. د دې ویلو اجازه نشته چې: موږ د الله کتاب لرو، هغه څه اخلو چې په کې دي، ځکه دا د سنت پرېښودو په توګه فهمېدای شي؛ بلکې کتاب او سنت سره یوځای کول حتمي دي، او رسول ﷺ زموږ کې په خپل حدیث کې له دې څخه خبرداری ورکړی دی، هغه ﷺ فرمایي: «نږدې ده چې یو سړی د خپل کټ په سر ناست وي، هغه ته زما له احادیثو یو حدیث ووایې، نو هغه وایي: زموږ او ستاسو تر منځ د الله عظیم او جلیل کتاب دی؛ هرڅه چې په کې حلال ومومو، هغه حلالوو، او هرڅه چې په کې حرام ومومو، هغه حرامو‌و.» په حقیقت کې، هغه څه چې د الله رسول ﷺ منع کړي، د هغو څیر دي چې الله منع کړي دي. ابن ... یې هم فرمایلي دي. روایت ده چې ابن ماجه نقل کړی: «نږدې ده چې یو له تاسو به وواياست: دا د الله کتاب دی، په دې کې هر څه چې حلال دي موږ هغه حلال بولو، او هر څه چې حرام دي موږ هغه حرام بولو، بېشکه څوک چې هغه حدیث انکار کړي چې هغه ته رسېدلی وي، نو هغه د الله او د هغه د رسول تکذیب کړی دی، او څوک چې دغه حدیث هغه ته رسولی وي». ابن عبدالبر دا روایت کړی دی. سنت کتاب ته حکم ورکوي، ځکه کتاب ممکن دوه یا ډېر احتمالات ولري، نو سنت راځي او یو له هغو احتمالاتو ټاکي، نو دا خبره سنت ته را اړول کېږي، او هغه څه پرېښودل کېږي چې ظاهراً کتاب ته لازم دي. الله تعالی فرمايي: {او نور (ښځې) تاسو ته حلال شوي دي، په دې شرط چې تاسو يې د مال په بدل کې وغواړئ...} (سورت النساء، ۲۴). د دې څخه وروسته يې فرمايي: {تاسو ته د نکاح لپاره حرام شوي دي: خپلې مورې، خپلې لوڼې، خپلې خويندې، د پلار خويندې، د مور خويندې، د ورور لوڼې، د خور لوڼې، شيدې مورې چې تاسو يې شيدې ور کړې، شيدې خويندې، د ښځو مورې، هغه لوڼې چې ستاسو په پالنه کې دي او د هغو ښځو لوڼې دي چې تاسو ورسره جماع کړې وي، که تاسو ورسره جماع نه وي کړې نو پر تاسو ګناه نشته، او د هغو زامنو ښځې چې ستاسو له نسل څخه وي، او دوه خويندې يو ځلې په نکاح کې ګډول، پرته لدې چې تېر شوي وي؛ بېشکه الله ډېر بخښونکی، ډېر رحم کوونکی دی. او هغه ښځې چې خاوندان لري حرام دي، پرته لدې چې ستاسو لاسونه يې مالک وي؛ دا د الله حکم دی چې تاسو ته يې ليکلی دی، او پرته له دې ټولې نورې ښځې ستاسو لپاره حلال دي، په دې شرط چې تاسو يې د مال په بدل کې وغواړئ...} (سورت النساء، ۲۳-۲۴). دا د هغو ټولو ښځو د جواز ښودنه کوي چې ذکر شوي نه دي. بيا سنت راغی او له دې ځنې يې هغه ښځه وويستله چې د خپلې پلرنۍ خور يا مورنۍ خور په نکاح کې راځي، د رسول الله ﷺ د دې قول له مخې: «ښځه د خپلې پلرنۍ خور او مورنۍ خور پر ځای نکاح نه شي»، دا مسلم روایت کړی دی. نو دا د کتاب ظاهر پرېښودل او سنت ته د هغه پر مخ اړول دي. د کتاب ظاهر ممکن يوه خبره وښيي، بيا سنت راځي او هغه له ظاهر څخه وژغوري. بظاهره، قرآن کریم نے تمام اموال سے زکات لینے کا حکم دیا، پھر سنت آئی اور اس حکم کو مخصوص اموال کے ساتھ خاص کیا، اور زکات لینے کو صرف انہی اموال تک محدود کر دیا، تاکہ اس کے علاوہ دوسرے اموال سے زکات نہ لی جائے۔

په قرآن کریم کې د سنت نسبت، سنت په عموم سره د هغه بیانوونکی دی، الله تعالی فرمايي: {او موږ تاته ذکر (قرآن) نازل کړی، ترڅو تاسو هغه څه خلکو ته روښانه کړئ چې د دوی لپاره نازل شوي دي} [النحل: ۴۴]. دا ځکه چې د قرآن کریم خبرې د شریعت د حکمونو په اړه اکثر بشپړې دي، نه ناقصې، او هرکله چې خبره ناقصه راشي، نو هغه باید په بشپړ ډول واخیستل شي. قرآن کریم جامع دی، او دا نشي کېدای چې په دې کې یوازې عمومي مسائل راغلي وي، ځکه شریعت د قرآن د نازلېدو په بشپړېدو سره بشپړ شو. او د سنت د ډېرو او د هغې د مسائلو د ډېروالي له امله، سنت د کتاب بیانوونکی دی. هرڅه چې په سنت کې دي، د کتاب (قرآن) په اصلونو کې اصل لري، که کتاب هغه په لنډ ډول بیان کړی وي، یا په تفصیل سره، یا په دواړو ډولونو سره؛ سنت د هغه په بیان او تشریح سره راغلی او ټول حکمونه یې بیان کړي دي. سنت ډېر داسې حکمونه راوستي چې په قرآن کریم کې په صراحت سره ذکر نه دي، خو دا حکمونه د هغه اصولو تکمیلونکي دي چې په قرآن کې ذکر شوي، او دا یوه ډول تشریح ده د هغه څه لپاره چې په قرآن کې دي. نو سنت د کتاب بیانوونکی دی.

In comparison with the Qur'aan, the Sunnah most generally is a clarifier for It, Allah Ta'ala said:.And We have sent down unto you the Message; that you may explain clearly to the mankind what is sent for them...) 44 Surat Al Nahl that is because the informing of the Qur'aan about the shari'ahi verdicts is mostly totally not partially, and where the informing comes as partially; it is to be taken on the total basis, and the Qur'aan in comprehensive and it can not be as such except that what is gathered in it are general matters, because the shari'ah was completed by the completion of Its descent. And because of the numerousness of the Sunnah and the multitude of its issues; It is a clarifier for the Book. All that is in the Sunnah have origins in the Book, whether It (The Book) clarifies it either in summing up or in details or in both ways the Sunnah came adjudging all that by clarifying and explaining. The Sunnah brought many verdicts that are not textually mentioned in the Qur'aan Al Kareem, but these verdicts came as supplements for origins for them mentioned in the Qur'aan, and they are a kind of clarification for what is in the Qur'aan. So the Sunnah is a clarifier for the Book.

د کتاب د وضاحت لپاره سنت دې لاندې خلاصه کیږي:

The clarification of the Book by the Sunnah is summed up by the following:

1. تفصیل یوں خلاصہ یہ ہے کہ اللہ تعالیٰ نے کتاب میں نماز قائم کرنے کا حکم دیا، مگر اس کے اوقات، ارکان اور رکعات کی تعداد کی وضاحت نہیں کی؛ اس کی وضاحت سنت نے کی۔ رسول اللہ ﷺ نے فرمایا: "جس طرح مجھے نماز پڑھتے دیکھتے ہو، اسی طرح نماز پڑھو" [البخاری]۔ اور کتاب میں حج کی فرضیت آئی، مگر اس کے مناسک کی وضاحت نہیں کی گئی؛ اس کی وضاحت بھی سنت نے کی، اور نبی ﷺ نے فرمایا:

1. Detailing Its summed up From that, is that Allah Ta'ala commanded in the Book to perform the prayer, without a clarification of its times, pillars, and the number of its prostration (Rak'ah); the Sunnah clarified that. The Messenger (pbuh) said: do pray as you see me praying" narrated by Al Bukhari. And there came in the Book the obligation of the pilgrimage (hajj), without clarifying its ceremonies (manaasik), the Sunnah clarified that, and He (pbuh) said:

ماګ دې زما څخه خپل مناسک واخلئ (دا روایت احمد نقل کړی دی). او په کتاب کې د زکات واجبیت راغلی، پرته له دې چې ووایی چې کوم مالونه په کې واجب دي، او نه دا بیانوي چې د دې د وجوب نصاب څه دی؛ سنت دا بیان کړی، او همداسې. (د عام تخصیص): په قرآن کې عمومي حکمونه شتون لري، او سنت راغلی چې دغه عمومیت تخصیص کړي. له دې جملې څخه دا دی چې الله تعالی حکم کړی چې اولاد له پلار او مور څخه میراث وړي، لکه څنګه چې الله تعالی بیان کړی: {يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيَيْنِ...} [النساء: ۱۱]. نو دا حکم د هر هغه پلار او هر هغه اولاد لپاره عام دی چې میراث ورکول یا اخیستل کیږي. بیا سنت د میراث ورکوونکي پلار څخه د انبیاوو پرته بل ته تخصیص کړی، د رسول الله ﷺ دا وینا په دې کې ده: «إنا معاشر الأنبياء لا نورَث، ما تركناه صدقة». دا روایت بخاري، مسلم او احمد نقل کړی دی. او سنت د میراث اخیستونکي څخه د وژونکي پرته بل ته تخصیص کړی، د رسول الله ﷺ په دې قول سره: «ليس للقاتل من الميراث شيء». دا روایت ابوداود نقل کړی دی. او له دې جملې څخه د الله تعالی دا قول دی: {وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا...} [البقرة: ۲۳۴]. دا آیت د عدت هغه موده بیانوي چې په کې ښځه نکاح نه شي کولی. بیا دا آیت د سبیعه اسلمیې حدیث په واسطه تخصیص شو، چې هغه د خاوند له مرګ وروسته ۲۵ ورځې وروسته زیږون وکړ، نو رسول الله ﷺ ورته وفرمایل چې هغه نکاح ته جواز لري. دا ښیي چې آیت یوازې د هغې ښځې لپاره دی چې حامله نه وي. (د مطلق حکم تقیید): په قرآن کې داسې آیتونه راغلي چې مطلق دي، نو سنت راغلی او دا اطلاق یې په ټاکلې محدودیت سره مقید کړی. له دې جملې څخه د الله تعالی دا قول دی: {وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ}. او که له تاسو څخه څوک ناروغ وي یا د سر په تکلیف اخته وي، (چې ورته د ږیرې یا وېښتانو غوښتنه کېږي)، نو د کفارې په توګه یا روژه نیسي، یا صدقه ورکوي، یا قرباني کوي… {البقرہ: ۱۹۶}۔ نو دا درې شیان: روژه، صدقه او قرباني، چې په مطلق ډول راغلي دي، دا مطلق الفاظ دي، مګر د هغه حدیث په واسطه مقید شوي چې مسلم د کعب بن عجرہ له لارې روایت کړی، چې نبي ﷺ ورته وفرمایل: «ستا د سر وېښتان وتراشه، او د شپږو مسکینانو لپاره یو فرق وخوره، او فرق درې صاع دی، یا درې ورځې روژه ونیسه، یا نسک ورکړه». نو هغه مطلقه روژه يې په درې ورځو مقید کړه، او مطلقه صدقه يې په شپږو مسکینانو د یو فرق سره مقید کړه، او فرق درې صاع دی، او مطلق نسک يې د یوې ښځينه پسه په ذبح مقید کړ۔

Do your best to take your manaasik from me" narrated by Ahmad. And there came in the Book the obligation of the Zakaat without clarifying for which properties the obligation is, nor does it clarify the nisaab for its obligation, the Sunnah clarified that, and as such. (Specifying Its general: there are generalities in the Qur'aan and the Sunnah came to specify them, and of that, is that Allah Ta'ala commanded that the children inherit the parents the way He Ta'ala clarified in :saying His you commands Allah regarding your children's (inheritance): to the male, a portion equal to that of two females...) 11 Surat Al Nisaa', so this is general for every father got inherited and every child that inherits, the Sunnah then specified the inherited father by other then the prophets for His (pbuh) saying: "…We do not get inherited, what We left is sadaqah" Al Bukhari, Muslim and Ahmad narrated it. And the Sunnah specified the inheritor by other then the killer by His (pbuh) saying: not does killer the And... inherit anything" Abu Dawood narrated it. And of that is Allah Ta'ala's saying: {If any of you die and leave widows behind, they shall wait concerning themselves four months and ten days....) 234 Surat Al Baqarah this verse denoted the (iddah) period in which the widow may not remarry then the verse got specified by the Hadeeth of Subay'ah Al Aslamyah, when she gave birth 25 days after the death of her husband, then the Prophet (pbuh) told her that she became allowed (to remarry) so that showed that the verse is specific for the non pregnant. َِ(Limiting Its unrestricted (absolutes): There came in the Qur'aan verses that are unrestricted, so the Sunnah came and limited this unrestricting with determined restriction, and from that is His Ta'ala's saying: And do not shave your heads until the offering reaches the place of sacrifice. And if any of you is ill, or has an ailment in his scalp, (necessitating shaving), (he should) in compensation either fast, or donation, or offer sacrifice…) 196 Surat Al Baqarah, so these three: fasting, donation, or sacrifice, are confirmed indefinite, they are unrestricted words, but they became limited by the Hadeeth that Muslim narrated from the way of Ka'ab Ibn Ajrah him to said) pbuh (Prophet the that needy six to faraq one feed or head your Shave and the faraq is three saa' or fast three days or do a nusuk" so He limited the unrestricted fasting by three days, and the unrestricted donation by one faraq for six needy, and the faraq is three saa', and the unrestricted nusuk by slaughtering one female sheep.

۴۔ د فتواوو د څانګو څانګه د هغې اصل سره نښلول چې په قرآن کریم کې راغلی، ځکه دا څانګه یو نوی قانون بریښي، خو د پلټنې وروسته څرګندیږي چې دا د قرآن په اصل پورې ضمیمه ده، او داسې ډیرې مثالونه شته: د هغې جملې څخه دا ده چې الله تعالی په میراث کې ټاکلې ځانګړې برخې ذکر کړې، خو د (عصبات) (د پلار له خوا خپلوان او تره زامنو) میراث یې نه دی ذکر کړی، مګر هغه څه چې د هغه د ویناوو په توګه راغلي: ﴿یُوصِیکُمُ اللَّهُ فِی أَوْلَادِکُمْ لِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَیَیْنِ﴾ [النساء: ۱۱] او د هغه ویلو: ﴿وَإِن کَانُوا إِخْوَةً رِّجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّکَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَیَیْنِ﴾ [النساء: ۱۷۶]، کوم چې دا لازمه کوي چې د (عاصب) (پلار له خوا خپلوان) لپاره د اولادو او ورونو پرته بل هیڅ ټاکلې ځانګړې برخه لازمه نه ده، بلکې هغه د ټاکل شوې میراث ورکولو وروسته پاتې برخه اخلي. او د الله رسول ﷺ دا روښانه کړې ده کله چې فرمایلي: «ألحقوا الفرائض بأهلها، فما بقي فلأولى رجل ذكر» [بخاري]، یعنې «ټاکلې برخې د دې حقدارو ته ورکړئ، نو هغه څه چې پاتې شي د نږدې سړي لپاره دي.» نو هغه (د اولادو پرته) عصبات یې د ورونو او اولادو سره ملحق کړل. خویندې هم د لوڼو سره د عصبې په توګه ملحق شوې، د ابوداود په روایت کې دي چې معاذ بن جبل د یمن په سیمه کې د یوې خور او یوې لور میراث داسې ووېشه چې هرې ته یې نیمایي ورکړه، او دا په داسې حال کې وه چې الله رسول ﷺ ژوندی و. معاذ دا فتوا د پیغمبر ﷺ په ژوند کې نه ورکوله، مګر له هغه دلیل وروسته چې ورته معلوم و، او که دلیل نه وای معلوم، نو په دې کار کې به یې بې له فکره ګام نه پورته کاوه. او د دې جملې څخه دا دی چې الله تعالی د دوو خویندو په یوځای کولو (په نکاح کې) منع کړې ده، په دې ویینا سره: «او دوه خویندې په یوځای نکاح کې راټولول …» (النساء ۲۳)، او د ښځې او د هغې د مور یا پلار ترور په یوځای کولو یادونه یې نه ده کړې، مګر پيغمبر ﷺ هغه په خپله وینا سره روښانه کړې: رسول الله ﷺ د ښځې په نکاح کولو سره د هغې د پلار یا مور ترور منع کړې ده، فرمایي: «که تاسو داسې وکړئ، نو خپلې خپلوي (ارحام) به پرې کړئ». نو دا ټول یې د دوو خویندو د یوځای کولو په منع کولو پورې وتړل. همدارنګه د دې جملې څخه دا دی چې الله تعالی فرمایي: «هغوی ته پاک شیان حلال کوي او ناپاک شیان حراموي …» (الاعراف ۱۵۷)، او تفصیلات یې نه دي ذکر کړي، نو د سنت متن هغه څه چې مجتهد ته د ناپاکۍ او پاکۍ د ښکاري شیانو د حکمونو په پیژندلو کې مرسته کوي ښودلي دي او هغه یې ورسره وتړلي. سنت د خره، هر درندې حیوان چې د ځنګه غاښ لري، او هر مرغ چې پنجې لري د خوړلو منع کړې ده، او دا یې د ناپاکۍ سره وتړلي. ابن عباس وویل: «رسول الله ﷺ هر هغه درنده حیوان چې د ځنګه غاښ لري او هر هغه مرغ چې پنجې لري منع کړي دي»، روایت یې مسلم کړی دی. جابر ؓ وویل: «رسول الله ﷺ د خیبر په ورځ د خرانو، د خچرو غوښې، هر درندې حیوان چې د ځنګه غاښ لري، او د پنجو لرونکي مرغان منع کړل»، روایت یې ترمذي کړی دی. سنت د ضب (ګوډۍ) غوښې، خرګوش او دې ته ورته شیانو د خوړلو جواز ښودلی دی او دا یې د پاکۍ سره وتړل. ابن عمر ؓ وویل: یو سړي د رسول الله ﷺ څخه د ضب د خوړلو په اړه وپوښتل. هغه ﷺ وفرمایل: «زه نه یې خورم او نه یې منع کوم»، روایت یې مسلم کړی دی. ابوهریره رضی الله عنه وایي: یو اعرابي د الله رسول ﷺ ته یو خرگوش راوړ، هغه یې وریان کړ او د هغه سره یې سینآب او اَدَم راوړل، او هغه یې د رسول الله ﷺ په لاسونو کې کېښود، نو رسول الله ﷺ له هغې ډوډۍ څخه لاس واخیست او ونه خوړه، او خپلو ملګرو ته یې امر وکړ چې وخوري. دا روایت امام احمد روایت کړی دی. سینآب هغه ډوډۍ ده چې له خردلو او کشمشو څخه جوړه شوې وي. او له همدې ډول څخه دا دی چې الله تعالی د هغه شکار اجازه ورکړې ده چې د روزل شوو شکاري حیواناتو په واسطه نیول شوی وي، لکه د الله تعالی دا ارشاد: ﴿ټول پاک شیان ستاسو لپاره حلال کړل شوي دي، او هغه شکاري حیوانات چې تاسو یې روزلي دي، او دوی ته مو هغه څه ښودلي دي چې الله تاسو ته ښودلي دي، نو هغه څه وخورئ چې دوی تاسو لپاره نیولي دي، خو د هغې باندې د الله نوم یاد کړئ...﴾ [المائدة: ۴]۔ له همدې امله پوهیږو چې که حیوان روزل شوی نه وي، نو شکار یې حرام دی، ځکه چې هغه یوازې د خپل ځان لپاره نیولی وي. په دې ډول دوه اصلونه سره بډیږي: که شکاري حیوان روزل شوی وي خو له شکار څخه یې خوړلي وي، روزنه دا غوښتنه کوي چې د تاسو لپاره یې نیولی وي، خو د هغه خوړل دا غوښتنه کوي چې د ځان لپاره یې نیولی وي. نو دا دوه اصلونه یو بل سره ټکر خوري، او سنت د دې لپاره روښانه کړنه راوړې ده. رسول الله ﷺ وفرمایل: "که (روزل شوی سپی) له شکار څخه وخوړل، نو مه خوره، ځکه زه ویره لرم چې هغه د ځان لپاره نیولی وي..."۔ دا روایت امام مسلم کړی دی. همداراز له همدې ډول څخه دا دی چې الله تعالی هغه کسان یاد کړي چې د رضاعت (شیدو ورکولو) له امله نکاح پرې حرامه ده، په دې ارشاد کې: ﴿هغه مور مو چې تاسو ته یې شیدې ورکړې دي، او ستاسو شیدو ورونه...﴾ [النساء: ۲۳]۔ بیا پیغمبر ﷺ د دې دواړو سره نور هغه خپلوان هم یو ځای کړل چې د نسب له امله نکاح پرې حرامه ده، لکه د پلار خور، د مور خور، د ورور لور او د خور لور او نور، هغه وفرمایل: "رضاعت هغه څه حرامه کوي چې نسب یې حرامه کوي"۔ دا روایت امام بخاري کړی دی۔ او له همدې ډول څخه دا دی چې الله تعالی وفرمایل:

او دوه شاهدان واخلئ، له خپلو سړیو څخه، او که دوه سړي نه وي، نو یو سړی او دوه ښځې، له هغو کسانو څخه چې تاسو یې خوښ کړئ، د شاهدانو په توګه... ۲۸۲ سورت البقره، نو د مالي معاملاتو په اړه الله ﷻ امر وکړ چې د یوه سړي د شهادت سره د ښځو شهادت واخیستل شي، بیا سنت هغه څه ورسره یوځای کړل چې د قسم سره د شاهد په اړه دي، لکه څنګه چې رسول الله ﷺ حکم کړی و، د علي (رضي الله عنه) له لارې روایت دی: رسول الله ﷺ حکم وفرمایه چې د یوه شاهد او قسم سره فیصله وشي، چې دارقطني روایت کړی. نو شاهد او قسم هم د دوو نارینه شاهدانو یا یو نارینه او دوو ښځو شاهدانو په شان دي. په دې ډول سنت ډیرې داسې احکام راوستي چې په کتاب کې نه دي راغلي، دا نوي احکام دي، خو خپلو اصلونو ته تړلي دي. دا نه پدې معنا ده چې رسول الله ﷺ نوی حکم نه دی راوړی مګر دا چې د قرآن کریم په یوه اصل پورې تړلی وي، نه دا چې هر نوی حکم چې رسول الله ﷺ راوړی باید د قرآن کریم په اصل پورې تړلی وي، خو اکثره داسې دي. په هرصورت، رسول الله ﷺ ممکن داسې نوی حکم راوړی چې د قرآن کریم په اصل پورې تړلی نه وي، خو د قرآن کریم کې یې اصل هم نه وي. د دې مثال: عامه ملکیت ته د عامه خدماتو (ځمکې، اوبه، اور) تعلق ورکول، رسول الله ﷺ نوی حکم راوړی کله چې وفرمایل: "مسلمانان په درې شیانو کې شریک دي: په څړ ځای، په اوبو او په اور کې." ابوداود روایت کړی. دا د قرآن کریم په یوه اصل پورې نه تړل کیږي. او له دې جملې څخه د ګمرکي مالیې اخیستل منع دي، چې رسول الله ﷺ فرمایلي: "هغه چې ګمرک واخلي، جنت ته نه ځي." احمد روایت کړی. دا هم د قرآن کریم په یوه اصل پورې نه تړل کیږي. دا یوازې لږ مثالونه دي، خو اکثره نوي احکام چې رسول الله ﷺ راوړي، د قرآن کریم په اصولو پورې تړلي دي.

َAnd get two witnesses, from your own men, and if there are not two men, then a man and two women, such as you choose, for witnesses…) 282 Surat Al Baqarah, so in the money issue He commanded to take the testimony of women joined with a testimony of a man, then the Sunnah attached to that the oath with the witness, as the messenger (pbuh) decreed, it is narrated on the authority of Ali (MABPWH): decreed) pbuh (prophet The after a testimony of one witness and an oath" narrated by Al Daraqutny, so the witness and the oath would have the manner as the two male witnesses, or one male and two female witnesses. On this manner the Sunnah brought many verdicts that did not come in the Book, they are new legislation but attached to their origins. That does not mean that the Messenger (pbuh) did not bring new legislation unless it is attached to it's origin in the Qur'aan, nor does it mean that every new legislation the messenger brought must be attached to its origin in the Qur'aan, but that is the majority in most cases. However, The Messenger (pbuh) may bring a new legislation not attached to its origin in The Qur'aan, but it may not have an origin in The Qur'aan. An example for this, the affirmation of the public utilities to be from among the public ownership is a new legislation The Messenger (pbuh) brought when He said: " " The Muslims are partners in three: in the pasture, the water and the fire" Abu Dawood narrated it. This is not attached to its origin in The Qur'aan. And from that is the prohibition to take the custom tax which is َ :saying) pbuh (His by affirmed َّ max imposes whoever" (custom tax) does not enter paradise" narrated by Ahmad. It is not attached to its origin in The Qur'aan. This is only few, but the majority in most cases the new legislations the Messenger (pbuh) brought are attached to their origin in the Qur'aan.

په دې توګه موږ وینو چې سنت د کتاب ته راجع دی، او هغه څه چې په سنت کې راغلي دي د کتاب د حکمونو د معنا یوه ډول تشریح او وضاحت دي، لکه د هغه لنډ بیان تفصیلول، عام ته تخصیص ورکول، مطلق ته قید لګول، او یوه فرع یې اصل ته تړل. او د دې سره سره، سنت داسې نوي تشریع لري چې د هغې اصل په قرآن کې نه دی راغلی. نو سنت د قرآن لپاره توضیح او د حکمونو لپاره نوې تشریع ده. څرنګه چې توضیح ده، نو دا د الله تعالی د قول څخه ښکاره ده: {او موږ تاسو ته هم دا ذکر نازل کړ څو تاسو خلکو ته هغه څه واضح کړئ چې دوی ته نازل شوي دي...} [النحل: ۴۴]. او څرنګه چې نوې تشریع ده، نو دا د الله تعالی د بل قول څخه ښکاره ده:

Thus we find that the Sunnah is referable to the Book, and what came in it is a kind of explanation and elucidation of the verdicts meanings of the Book, like detailing its summed-up, specifying its general, limiting its unrestricted, and attaching a branch to its origin, and in spite of that, the Sunnah has new legislation for which no origin came in the Qur'aan. So the Sunnah is clarification for the Qur'aan, and new legislation for the verdicts. As for the clarification; it is indicated by the saying of Allah Ta'ala: and We have sent down unto you (also) the Message; that you may explain clearly to menkind what is sent to them…) 44 Surat Al Nahl, and as for the new legislation; it is indicated by His Ta'ala's saying:

ستاسو تر منځ د هر هغه شي په اړه چې سره اختلاف وکړئ، که (…نو هغه د الله او د رسول ﷺ ته وسپارئ…) [سورة النساء: ۵۹]، او د الله ته رجوع د هغه د کتاب ته رجوع ده، او د رسول ﷺ ته رجوع د هغه په ژوندي وخت کې وه؛ بیا کله چې الله تعالی هغه ﷺ مړ کړ، رجوع د هغه د سنت ته شوه. د قرآن په پوهیدو او د حکمونو په استنباط کې اختلاف پرته له قید دی، او د سنت ته رجوع هم پرته له قید ده، په دواړو کې: هغه څه چې په قرآن کې دي او هغه څه چې د نوي قانون په توګه راغلي. ځکه الله تعالی فرمایلي دي: (څوک چې رسول ﷺ ته اطاعت وکړي، په حقیقت کې یې الله ته اطاعت کړی…) [سورة النساء: ۸۰]، او فرمایلي یې دي: (…نو هغه کسان چې د رسول ﷺ د امر مخالفت کوي، باید وویريږي…) [سورة النور: ۶۳]، او دا عمومي دی، ځکه دا یو اضافي عام اسم دی. له همدې امله سنت د کتاب په شان یو شرعي دلیل دی، او د الله رسول ﷺ فرمایلي دي: «ما ستاسو په منځ کې دوه شیان پرې ایښي دي، چې که تاسو یې ونیسئ هیڅکله به گمراه نشئ: د الله کتاب او د هغه د پیغمبر سنت.» دا روایت مالک کړی دی.

َ ,yourselves among anything in differ you If (…... refer it to Allah and the Messenger…) 59 Surat Al Nisaa', and the returning to Allah is by returning to His Book, and the returning to the Messenger when He was alive, then when Allah Ta'ala made Him died; the returning became to His Sunnah. The dispute in understanding the Qur'aan and deriving the verdicts is unrestricted, and the returning to the Sunnah is also unrestricted in both: what exist in the Qur'aan and what came as new legislation, therefore Allah Ta'ala said indeed he ,Messenger the obeys who He obeyed Allah…) 80 Surat Al Nisaa', and He said: (…then let those beware who withstand the Messenger's order…) 63 Surat Al Nour, and that is general, because it is an adjunct generic noun . Accordingly, the Sunnah is a shari'ahi evidence like the Book, and the Messenger of Allah (pbuh) said:I have left with you two things you will never stray if you adhere to them: the Book of Allah and the Sunnah of His Prophet" Maalik narrated it.