المستفتی جامعِ تقلید نہیں، کیونکہ مقلِّد وہ ہے جو شرعی حکم کو اختیار کرتا ہے اور اس پر عمل کرتا ہے۔ جہاں تک مستفتی کا تعلق ہے، وہ وہ شخص ہے جو کسی ایسے شخص سے شرعی حکم سیکھتا ہے جو اس حکم کو جانتا ہو، خواہ وہ شخص مجتہد ہو یا غیر مجتہد، اور خواہ مستفتی نے اسے اس لیے سیکھا ہو کہ اس پر عمل کرے، یا محض علم کی خاطر۔ مستفتی ہر وہ شخص ہے جو کسی مسئلے کے بارے میں اللہ کا حکم جاننا چاہے۔ پس جو شخص کسی حکم کے بارے میں مجتہد نہیں، وہ اس حکم کے بارے میں مستفتی ہے۔ چنانچہ جو شخص کسی بھی مسئلے میں مجتہد نہیں، وہ تمام مسائل میں مستفتی ہے۔ اور جو شخص بعض مسائل میں مجتہد ہے، وہ ان مسائل میں مستفتی ہے جن میں اس نے اجتہاد نہیں کیا۔ جو شخص مستفتی کے لیے اللہ کے حکم کی وضاحت کرتا ہے، وہ مفتی ہے۔ عربی زبان میں کہا جاتا ہے:

The one who seeks a legal verdict (mustafti) is not a muqallid, because the muqallid is one who adopts the Sharī’ah rule and acts upon it. As for the mustafti (one who seeks a legal verdict), he is the one who learns the hukm Shar’i from a person who knows this hukm, whether that person is a mujtahid or not, and whether the mustafti learned it in order to practise it or just for the sake of knowledge. The mustafti is anyone who seeks to know the rule of Allah  pertaining to an issue. So anyone who is not a mujtahid with regard to a hukm is a seeker of a legal verdict in regard to that hukm. Thus the one who is not a mujtahid in any issue he is a mustafti (seeker of a legal verdict) in all issues. Whoever is a mujtahid in certain issues he is a mustafti in the issues he has not exercised Ijtihād in. As for the one who explains the rule of Allah  to a mustafti (seeker of a legal verdict) he is a mufti. It is said in the Arabic language:

او چې د یوې مسئلې په اړه د یوه عالم څخه فتوی غوښتنه وکړي، دا پدې معنا ده چې هغه له هغه څخه د دې مسئلې په اړه شرعي حکم غوښتی دی. د صحابه کرامو او تابعینو فتوې هغه احکام دي چې دوی خلکو ته بیان کړي دي. او له بله خوا، څرنګه چې د الله تعالی د حکم علم حاصلول فرض دي، نو باید داسې خلک وي، که مجتهدان وي که نه، چې د شریعت احکام نورو ته ور زده کړي، پرته له دې چې دوی احکام د دلیلونو سره بیانوي یا بې له دلیلونو. څرنګه چې دا شرط نه دی چې هغه څوک چې احکام بیانوي باید مجتهد وي، لکه څنګه چې دا شرط نه دی چې هغه مسلمان چې نورو ته ځانې ښیې دلیلونه روښانه کړي، نو هغه څوک چې د یو حکم په اړه پوه شي، جائز ده چې هغه حکم نورو ته بیان کړي. سربیره پر دې، ځکه چې د هغه څوک لپاره چې خلکو ته د شریعت احکام فتوی ورکوي یا دوی ته ځانې یې ښیې، دا شرط نه دی چې مجتهد وي، برعکس، جائز ده چې یو غیر مجتهد هم چې د یو مجتهد د شرعي حکم سره آشنا وي، د هغه حکم په کارولو سره فتوی ورکړي، ځکه چې هغه د حکم رسوونکی دی، که څه هم دا څرګندونه ونه کړي. د دې عمل په ترسره کولو کې د عالم او نورو ترمنځ هیڅ توپیر نشته، لکه د احادیثو په روایت کې. لکه څنګه چې د حدیث روایت کوونکی باید عالم وي شرط نه دی، همداراز د هغه څوک لپاره چې شرعي حکم نورو ته رسوي عالم وي شرط نه دی. نو په لا زیاته اولویت سره (من باب الأولی) دا شرط نه دی چې هغه باید مجتهد وي. که څه هم دا شرط دی چې هغه باید هغه حکم چې رسوي په روښانه او دقیق ډول پوه وي، ځکه چې که دقیق نه وي او په سمه توګه د رسولو توان ونه لري، نو نشي کولای نورو ته یې ورسوي. همداراز د هغه څوک لپاره چې خلکو ته شرعي حکم ښیې یا فتوی ورکوي، دا شرط نه دی چې دلیل هم ورزده کړي یا ورسوي؛ بلکې جائز ده چې ځان یوازې د شرعي حکم رسولو پورې محدود کړي، پرته له دې چې دلیل یادونه وکړي. دا جائز دی چې هغه د شرعي حکم په اړه فتوا ورکړي او خلکو ته یې وښیي، پرته لدې چې هغوی ته دلیل روښانه کړي. په دې سره سره، هغه باید دوی ته واضح کړي چې هغه څه چې هغه ورسره لیږدوي یا شرعي حکم دی یا د یو بل چا استنباط دی، یعنې د یو معین مجتهد استنباط. په هرصورت، که هغه یوه نظریه بیانوي او دوی ته وایي:

And he sought a legal opinion from an ‘alim regarding an issue means he requested him to give a legal opinion about it. The legal opinions of the Sahabah and the Tabi’een are the rules they clarified to the people. And since having knowledge of Allah’s rule is a fard, there must be people, whether mujtahids or not who can teach the Sharī’ah rules to others, irrespective of whether they teach the people the rules with or without the evidences. Since it is not stipulated that the one who teaches the rules should be a mujtahid, just as it is not stipulated for the Muslim who teaches others to clarify the evidences, it is allowed for someone who knows a hukm to teach it to others when he becomes conversant about that hukm. Furthermore, because it is not stipulated for the one who gives legal opinions to people regarding the Sharī’ah rules or teaches them himself to be a mujtahid, on the contrary it is permitted for a non-mujtahid, who is acquainted with the Sharī’ah rule of a mujtahid to deliver a legal opinion using that hukm because he is a carrier of the hukm even if he does not declare about this. In performing this action there is no difference between an ‘alim and others, such as in the reporting of ahadīth. Just as it is not stipulated that the transmitter of a hadīth be an ‘alim it is not stipulated either for the one who conveys a hukm Shar’i to others to be an ‘alim. So it is by greater reason (min bab al-awla) that there should be no stipulation for him to be a mujtahid. Even though it is stipulated that he should know the hukm that he conveys in a clear and accurate manner since he cannot convey it to others if he is not precise and unable to convey it properly. Likewise, it is not stipulated for the person who teaches people the hukm Shar’i or gives them legal opinions to teach them the evidence or convey it to them, Rather it is allowed for him to limit himself just to conveying the hukm Shar’i without quoting the evidence. i.e, it is permitted for him to give fatwa with the hukm Shar’i and teach it to people without clarifying them the evidence. However, he is required to explain to them that what he transmits to them is a hukm Shar’i or the inference (istinbat) of someone else i.e, of a certain mujtahid. However if he conveys an opinion and he says to them:

د «فاسق» (بدکاره، فاسق) او «نبأ» (خبر) دواړه په نکره (اسم نکره) بڼه راغلي دي، دا ښيي چې کله هم هر فاسق څوک کومه خبره راوړي، خلکو ته په کار دي چې د هغه د خبرې پر بنسټ عمل ونه کړي، بلکه په دې کې تحقیق وکړي، د حقیقت او اصل حال پیدا کړي، او یوازې د هغه خبره ونه منې. د دې آیت مفهوم مخالف دا دی چې د عادل او صالح انسان خبره منل کیږي، که دا د فتوا ورکولو لپاره وي او که د علم د ترلاسه کولو لپاره.

The use of the word ‘fasiq’ (transgressor) and ‘naba’ (news) in their indefinite (verbal noun) forms indicate that when any fasiq (transgressor) comes with any news, the people should desist from adopting what he says and seek to verify the matter and discover the true reality and not simply accept what he says. The opposite meaning (mafhum al-mukhalafa) of this verse is that the statement of the upright and just (‘adl) person is taken whether for the purpose of giving legal opinions or acquiring knowledge.