21.1 د جنګ کې دروغ ویل - اسلامي شخصیت | Quran Course

21.1 د جنګ کې دروغ ویل - اسلامي شخصیت | Quran Course

دا حکم، د هغه مطلق والی او عمومیت نه شي استدلال کېدلی، نه محدودېدلی او نه تخصیص کېدلی، مګر په بل نص سره، او عقل ته دا ګنجایش نشته چې دا نص په بل ډول وپوهیږي. په صحیح احادیثو کې داسې هیڅ نص نه دی راغلی چې په کتاب یا سنت کې د دې حکم لپاره دلیل یا محدودیت بیان کړي. په نص سره د تخصیص په اړه، داسې یو نص راغلی چې د دروغ د منع کولو څخه یوازې هغه ځانګړي شیان ایستل شوي چې یوازې همدې ته ځانګړي شوي دي؛ په هیڅ حال کې جایز نه دی چې له هغو څخه تجاوز وشي. د دروغ له منع کولو څخه هیڅ شی نه دی ایستل شوی، مګر هغه چې په احادیثو کې ذکر شوي دلیل سره ځانګړی شوی دی، یعنې د جنګ حالت، ښځې ته (دروغ ویل)، او د دوو کسانو ترمنځ د اصلاح کولو په اړه، ځکه چې په دوی کې نص راغلی دی. احمد، مسلم او ابوداود د امّ کلثوم بنت عقبه څخه روایت کړی، هغه وايي:

This decision, its absoluteness and generality cannot be reasoned, restricted or specified except by another text, and there is no entry for the mind except to understand the text and nothing else. There did not come in the Sahih any text which gives any reasoning or restriction, whether in the Book or Sunnah. As for specifying the text, there came a text regarding it which excluded from the forbidding of lying specific things which alone were specified; it is not allowed to exceed them in any case whatsoever. Nothing is excluded from the forbidding of lying except what was specified by evidence of the mentioned in the ahadith namely: the situation of war, to the woman and reconciling between two due to the text about them. Ahmad, Muslim and Abu Dawud narrated from Umm Kulthum bint ‘Uqbah who said:

دا هم د جنګ په حالت کې و. که څه هم د حدیث الفاظ دا وايي چې هغه خبرې چې محمد بن مسلمه وکړې، رښتيا وې، دروغ نه وې، ځکه دا يوازې اشاره وه، خو محمد بن مسلمه له ټولو خبرو کولو لپاره اجازه وغوښته او هغه ته اجازه ورکړل شوه. نو په دې کې د ښکاره او اشارې له لارې د دروغ ويلو اجازه شامله ده، او دا د جنګ په حالت کې راځي. په هغه روايت کې چې احمد او النسائي د الحجاج بن علاط د قصې څخه نقل کړی، هغه د مکې د خلکو څخه د خپل مال د ژغورلو لپاره د خپل ګټې لپاره هرڅه ويلو اجازه وغوښته. د نبي ﷺ هغه ته اجازه ورکړه، او هغه مکې والو ته وويل چې خيبر مسلمانان ماتې کړي دي. دا هم د جنګ په حالت کې راځي، ځکه مکې والا د مسلمانانو سره په فعال جنګ کې وو. الحجاج بن علاط له مسلمانانو څخه و او هغه د فعال جنګ په حالت کې دښمنو کافرو ته تلل، نو په دوی باندې دروغ ويل جائز و. د دروغ ويلو اجازه د جنګ ميدان یا جنګيالیو پورې محدوده نه ده؛ بلکه مسلمانانو ته د خپلو دښمنانو، کافرانو په وړاندې دروغ ويل جائز دي، که چيرې دوی د هغوی سره په فعال جنګ کې وي. او هغه چې الطبراني په الأوسط کې راوړی دی:

This was also in the situation of war. Even if the words of the hadith state that the words which Muhammad bin Maslamah said were true, not false, as it was only allusion but Muhammad bin Maslamah asked permission to say everything and it was permitted to him. So it enters within it the permission to lie explicitly and metaphorically, and it enters into the situation of war. As for what Ahmad and An-Nisai narrated from the tale of Al-Hajjaj bin ‘Ilat in his seeking permission to say about him whatever he wished for his benefit in rescuing his property from the people of Makkah. The Prophet (saw) gave him permission and he informed the people of Makkah that Khayber had defeated the Muslims; this also enters into the situation of war because the people of Makkah were in a situation of active war with the Muslims. Al-Hajjaj bin ‘Ilat was from the Muslims and he was going to the enemy disbelievers who were in the situation of active war, so lying was allowed against them. The permission of lying is not restricted to the battlefield nor to fighters; rather it is allowed for the Muslims to lie against their enemies, the disbelievers, if they are in the situation of active war with them. As for was extracted by At-Tabarani in Al-Awsat:

دې ته په مجمع الزوائد کې ویل شوي دي: په دې سند کې رشدین او عبدالرحمن بن زیاد بن انعم دي، او دواړه ضعیف دي، نو دا یو ضعیف حدیث دی چې ردول کېږي او د دلیل په توګه نه کارول کېږي. له همدې امله دا د دلیل لپاره مناسب نه دی.

It was said in Majmu’ Al-Zawaid: In its chain is Rushdayn and Abdurrahman bin Ziyad bin An’am, and both are weak so it is a weak hadith which is rejected and not used as a proof. So it is not suitable as evidence.

لهذا فإن ټول دروغ حرام دی او پرته له دریو شیانو څخه نور ټول ناروا دي: په جنګ کې، د خلکو ترمنځ د پخلاینې په کار کې، او د سړي هغه خبرې چې ښځې ته کوي او د ښځې هغه خبرې چې خپل میړه ته کوي. نور ټول دروغ قطعي حرام دي، ځکه چې د دروغ د منع کولو حکم په قرآن کې په عمومي ډول راغلی او د ټولو دروغو شامل دی، بیا حدیث دا حکم په نورو ځایونو کې تخصیص کړ، د جنګ، د خلکو ترمنځ پخلاینې، او د سړي او ښځې د هغو خبرو څخه چې یو د بل سره کوي. دا درې واړه د منع له حکم څخه وویستل شول، نو یوازې دا درې واړه جائز دي او نور ټول حرام دي. په ځانګړي ډول په دې سبب چې حدیث جواز یوازې دریو ته محدود کړ او وې فرمایل:

Accordingly all lying is haram and not allowed except in three (matters): in war, reconciling between people, and the story of the man to his wife and the story of the woman to her husband. Everything else is definitely haram as the forbiddance of lying came generally in the Qur’an covering all lying, then the hadith came specifying it in other than war, reconciling between people, and the story of the man to his wife and the story of the woman to her husband. It excluded these three from the forbidding so they alone are allowed and everything else is haram. Particularly since the hadith restricted the permissibility to three and said:

په جنگ کې پرته نورو حالتونو کې تورېه یا دوه‌معنی خبره، که اورېدونکی یې داسې وپوهېږي چې د حقیقت خلاف وي، لکه کله چې کلمه د حقیقت نه بسیي او د ژبې یا د ځانګړې کارونې له مخې بله معنا ورکوي، دغه څېز دروغ دی او جائز نه دی. همدارنگه هغه وخت هم چې یوه ځانګړې ډله د یوې کلمې تخنیکي تعریف ورکوي، بیا هغه کسته وایي چې دغه تخنیکي تعریف نه پېژني، یا کله چې دغه تخنیکي معنا د ویونکي لپاره وي خو اورېدونکی نه پېژني، دا ټول دروغ دي چې جائز نه دي. حتی که دا تورېه د ویونکي له خوا وي، خو اورېدونکی له کلمې نه داسې معنا واخلي چې د حقیقت برخلاف وي، نو دا د تورېې (دوه‌معنی خبرې) له ډولونو نه نه شمېرل کېږي او جائز نه دي. خو کله چې له کلمې نه هم حقیقت هم بله معنا پوهېږي، دا د بلاغت (فصاحت) له ډولونو دی. دا ریښتیا ده نه دروغ، لکه د هغه چا لپاره چې سترګې یې کرغیړنې وي د دې ویلو په شان: «کاش د دواړو سترګو ترمنځ برابری وای»، دا د هغه په حق یا په ضد دعا کېدای شي. تورېه دا ده چې کلمه دوه معنې ولري، یوه نژدې او بله لرې؛ ویونکی لرې معنا اراده کوي، خو اورېدونکی نژدې معنا پوهېږي. په دې حالت کې، که څه هم اورېدونکی د ویونکي له اراده برخلاف پوهېږي، خو بیا هم د جملې له څرګندې حقیقت برخلاف نه پوهېږي. پیغمبر ﷺ هم تورېه کارولې ده. په صحیح البخاري کې انس بن مالک (رض) وایي:

As for dissimulation/double entendre in other than war, if the listener understands it contrary to the reality such as where the word does not indicate the reality and something else linguistically or in technical usage generally with the speaker and listener, it is lying which is not allowed. Such as where a specific group gives a technical definition for a word and then say it to someone who does not know this technical definition or where it is a technical definition for a speaker but the listener does not know it, all of this is lying which is not allowed. Even if it were dissimulation/double entendre by the speaker but the listener understands from the word the opposite to the reality, so it is not considered from the type of double entendre (tawriyya) and is not allowed. As for where it is understood from the word is the reality and something else, this is from the species of eloquence (balagha). It is truth and not lying like their saying to the squint eyed: ‘If only both his eyes were equal’, it is suitable as an invocation for or against him. Dissimulation is that the word has two meanings, one which is near and the other remote; the speaker intends the remote meaning while the listener understands (it as) the near meaning. In this situation, even though the listener understands contrary to what the speaker intends nevertheless he does not understand contrary to the reality indicated by the sentence. The Prophet (saw) used dissimulation. In Sahih Al-Bukhari that Anas bin Malik (ra) said: