۱۲.۴ روایات فرقههای مسلمان
12.4 Narrations Of The Muslim Sects
همهی صحابه عادلاند ('udūl sin:adl). از همین رو، مردم در زمان پیامبر ﷺ و پس از ایشان، دربارهی اسناد نمیپرسیدند، تا آنکه فتنه (جنگ داخلی) رخ داد و آنگاه دربارهی اسناد پرسیدند. صحابه و دیگران (پس از ایشان) مردم را به بررسی کسی که حدیث از او گرفته میشود ترغیب میکردند. از ابوسکینه مَجَشِّعِ بن فُتَینه روایت شده که گفت: شنیدم علی بن ابیطالب رضیاللهعنه میگفت که او در مسجد کوفه بود و گفت:
All of the Sahabah are trustworthy ('udul sin:adl). That is why people did not ask about the isnād in the time of the Prophet and after him until the fitna (civil war) took place then they asked about the isnād. The Sahabah and others (after them) encouraged people to examine the one from whom the hadīth is taken. It has been narrated by Abu Sakina Majashi' ibn Fateena that he said: I heard 'Ali ibn Abu Talib that he was in the mosque of Kufa where he said:
«به کسی که این علم را از او میگیرید دقت کنید، زیرا این علم همان دین است.»
'Scrutinise the person from whom you take you this knowledge for it is the deen.'
الضَّحَّاكُ بْنُ مُزَاحِمٍ قَالَ:
Al-Dahhak ibn Muzahim said:
«این علم همان دین است، پس بنگرید از چه کسی علم را میگیرید.»
‘Indeed this knowledge is the deen so consider the person from whom you take the knowledge.' :
«این حدیث دین است، پس بنگرید که این علم را از چه کسی میگیرید.»
Indeed this hadīth is deen so consider from whom you take it.'
پس از فتنه (جنگ داخلی)، فرقههای گوناگون اسلامی پدید آمدند که دیدگاههای نوینی را پذیرفتند. پیروان این فرقهها ادعا میکردند که این دیدگاههایی را که به آنها گرویدهاند، از متون شریعت استنباط کردهاند تا آنجا که به دیدگاههای اسلامی بدل شدند. و هرگاه برخی از ایشان به دلیل نیاز داشتند اما در متون شریعت دلیلی برای دیدگاهی که داشتند نمییافتند، حدیثی جعل میکردند که دیدگاهشان را تأیید کند و آن را به رسول خدا ﷺ نسبت میدادند. برخی از ایشان به دعوت به پیوستن به فرقه خود و جلب علاقهمندی به آن، یا دعوت به دیدگاههای خویش و میل به جعل احادیث میپرداختند. این دیدگاههای نو «بدعت» و کسانی که چنین میکردند «مبتدع» نامیده شدند. به همین دلیل، گرفتن حدیث از این افراد مورد بررسی دقیق قرار میگیرد و روایت حدیث از سوی ایشان همواره موضوع بحث بوده است. در باب وضعیت ایشان توضیحات مفصلی وجود دارد. بنابراین، مبتدعی که به سبب بدعتش به کفر متهم میشود، رد روایت او مانعی ندارد. اگر به کفر متهم نشود، اما دروغگفتن را روا بداند، روایتش نیز رد میشود. اما کسانی که دروغگفتن را روا نمیدانند، روایتشان با این شرط پذیرفته میشود که به مذهب یا فرقه خود دعوت نکنند. اگر به فرقه خود دعوت کنند، روایتشان رد میشود و گزارشهای ایشان به عنوان دلیل پذیرفته نمیگردد.
After the fitna (civil war), several Islamic sects arised which adopted novel opinions. The followers of these sects claimed that they deduced these opinions, which they came to profess, from the Sharī’ah texts until they became Islamic opinions. And when some of them required a proof but did not find the evidence in the Sharī’ah texts for the opinion he holds then he would fabricate a hadīth which supported his opinion and he would attribute it to the Messenger . Some of them use to carry the call to join his sect and grow interest in it or call (Da’wah) to their opinions and desire to fabricate the ahadīth. These new opinions were termed as bid'as (innovations) and the people who did this were called mubtadi'a (innovators). This is why taking ahadīth from these people is subject to scrutiny and their narration of hadīth used to be a subject of debate. There are detailed clarifications regarding their situation. Thus the mubtadi' (innovator) who is charged with kufr due to his bid'a (innovation), there is no problem in rejecting his narration. If he is not charged with kufr but he permits lying then his narration is rejected as well. As for the ones who does not permit lying then his narration is accepted on the provision that he does not call (invite) to his sect or school (mazhab). If he calls to his sect then his narration is rejected and his reports are not advanced as proofs.
بهطور خلاصه، هر مسلمانی که شرایط پذیرش روایت را داشته باشد، یعنی عادل و ضابط باشد، روایتش پذیرفته میشود، صرفنظر از مذهب یا فرقهاش، تا زمانی که به سوی فرقه یا مذهب خود دعوت نکند؛ زیرا دعوت مردم به فرقه یا مذهب جایز نیست. اما کسی که مردم را به اسلام دعوت کند و اندیشهای را که برگزیده با دلایلش توضیح دهد، روایتش پذیرفته میشود، زیرا در این صورت او مردم را به اسلام فرا میخواند. و روایت این شخص مورد طعن و خدشه قرار نمیگیرد.