۳۷.۴ آنچه برای انجام واجب لازم است، خودش نیز واجب است
37.4 That which is required to fulfill a wājib is itself wājib
چیزی که برای انجام یک واجب لازم است دو نوع میتواند باشد: (الف) ممکن است وجوب مشروط به آن باشد، یا (ب) ممکن است وجوب مشروط به آن نباشد. اگر وجوب مشروط به آن باشد، در این صورت فرقی نیست؛ زیرا انجام آن شرط واجب نیست. بلکه واجب آن است که وجوبش با دلیل ثابت شده باشد. نمونهی آن وجوب نماز مشخصی است که مشروط به به دست آوردن طهارت است. با این حال، طهارت از دیدگاه خطابی که وجوب نماز را ثابت میکند، واجب نیست؛ بلکه شرط انجام آن واجب است، و آن وجوب در خطاب نماز، همان نماز است در صورت وجود آن شرط. اما آنچه برای انجام یک واجب لازم است، ولی نه بهعنوان شرط شرعی، بلکه بهعنوان شرط واقعی، دو نوع است: (الف) آنچه در توان مکلف است و (ب) آنچه در توان مکلف نیست. اما نوع نخست، به همان خطابی واجب است که واجب اصلی را ثابت میکند، و وجوبش کاملاً همانند وجوب چیزی است که با خطاب شارع آمده است. نمونهی آن شستن آرنجها [مرفقین] است که بدون آن واجب شستن دستها تا آرنج تحقق نمییابد. تحقق آن به شستن دستکم بخشی از آرنجها وابسته است؛ از این رو شستن بخشی از آرنجها واجب است، هرچند خطاب آن را صریحاً بیان نکرده باشد. این بدان سبب است که خطاب با چیزی آمده که تحقق آن به این وابسته است، پس آن خطاب هم واجب اصلی را در بر دارد و هم آنچه انجام آن به آن وابسته است. دلالت خطاب بر این وجوب بعدی، دلالت التزامی است. نمونهی دیگر، برپایی ساختار سیاسی برای برپا داشتن خلافت، هنگامی که وجود ندارد، یا برای محاسبهی حاکمان است. برپایی خلافت واجب است، همچنان که محاسبه حاکمان واجب است. انجام درست این واجبات برای افراد به تنهایی ممکن نیست، و از این رو ساختاردهی گروهی از مسلمانان را لازم میسازد که بهعنوان یک جمع بتوانند آنها را انجام دهند. بنابراین بر مسلمانان واجب میشود که گروهی را تشکیل دهند که توانایی برپایی خلافت یا محاسبه حاکمان را داشته باشد. اگر این کار را نکنند، همگی گناهکارند، زیرا آنچه را که برای انجام یک واجب لازم بود انجام ندادهاند. و اگر گروهی تشکیل دهند اما گروهی که توانایی انجام وظایف لازم را نداشته باشد، باز هم گناهکارند و تکلیف را ادا نکردهاند. این به آن دلیل است که تکلیف تنها تشکیل یک گروه نیست، بلکه تشکیل گروهی است که بتواند تکلیف لازم را انجام دهد.