۲.۲ پیدایش متکلمان و رویکرد ایشان - شخصیت اسلامی | Quran Course

۲.۲ پیدایش متکلمان و رویکرد ایشان - شخصیت اسلامی | Quran Course

اولاً: قرآن کریم، علاوه بر دعوت به توحید و نبوت، به فرقه‌ها و ادیان برجسته‌ای که در زمان پیامبر صلی الله علیه وسلم گسترده بودند پرداخت؛ با آنها مقابله کرد و ادعاهایشان را رد نمود. به همه صورت‌های شرک پرداخت و آن را ابطال کرد. در میان مشرکان کسانی بودند که ستارگان را خدا می‌پنداشتند و آنها را شریک الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ قرار می‌دادند؛ قرآن این باور را رد کرد. برخی از آنان پرستش بت‌ها را ترویج می‌کردند و آنها را شریک الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ می‌ساختند؛ قرآن این پرستش را رد کرد. برخی از آنان اصل نبوت را انکار می‌کردند؛ قرآن این باور را رد کرد. برخی نبوت محمد صلی الله علیه وسلم را انکار می‌کردند و قرآن این باور را ابطال نمود. برخی رستاخیز و حسابرسی در آن روز را انکار می‌کردند؛ قرآن این باور را رد کرد. برخی عیسی عليه السلام را خدا می‌دانستند یا او را فرزند الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ قرار می‌دادند؛ قرآن این باور را رد کرد. و قرآن به این بسنده نکرد: پیامبر صلی الله علیه وسلم را مأمور ساخت که با آنان به مناظره بپردازد.

Firstly: the Noble Qur’ān, besides its call for tauhīd (monotheism) and prophethood, tackled the more prominent sects and religions which were widespread at the time of the Prophet صلى الله عليه وسلم; it countered them and refuted their advocacies. It dealt with shirk, in all its forms, and refuted it. There were amongst the mushrikīn those who deified the planets and took them as associates to Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ; the Qur’ān refuted their belief. Some of them advocated the worship of idols and made them into partners of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ; it refuted this adovation. Some of them denied prophethood altogether; the Qur’ān refuted their belief; some of them denied the prophethood of Muhammad صلى الله عليه وسلم and it refuted this belief. Some of them denied the ressurection and the accounting on that day; the Qur’ān refuted their belief. Some of them deified Isa عليه السلام, or made him into the son of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ; the Qur’ān refuted this belief; and the Qur’ān did not suffice with this: it ordered the Messenger صلى الله عليه وسلم to engage in debate with them:

علاوه بر این، زندگی پیامبر صلى الله عليه وسلم سراسر مبارزه‌ای فکری با کافران، مشرکان و اهل کتاب بود. دربارهٔ او در مکه و مدینه رویدادهای بسیاری نقل شده است که در آنها با کافران، چه به‌صورت فردی، چه گروهی و چه در قالب هیئت‌های نمایندگی، گفت‌وگو و مناظره می‌کرد. این مبارزهٔ فکری که در آیات قرآن و در احادیث پیامبر ﷺ و در سیرهٔ عملی ایشان برجسته است، توسط مسلمانان خوانده و شنیده می‌شد؛ بنابراین طبیعی بود که آنان با پیروان سایر ادیان به بحث بنشینند، با ایشان وارد مبارزهٔ فکری شوند و مناظره کنند. احکام دینشان چنین گفت‌وگویی را ایجاب می‌کرد؛ ماهیت دعوت اسلامی و برخورد آن با کفر، بدون وقوع چنین مبارزه، بحث و استدلالی میان آن و کفر، پیش نخواهد رفت. اما آنچه این مبارزه را به خصلتی فکری می‌کشاند، این است که خود قرآن به کاربرد عقل فرا می‌خواند و دلیل عقلی و شواهد حسی را ذکر می‌کند. دعوت به عقیدهٔ اسلامی تنها بر پایهٔ عقل استوار است، نه بر دلایل نقلی محض. از این رو ناگزیر بود که مناظره و مبارزه نیز خصلتی فکری بیابد و به همین ویژگی مشخص شود.

Further, the life of the Prophet صلى الله عليه وسلم had been a life of intellectual struggle with all of the kuffār, the mushrikīn and the People of the Book. Many incidents were reported about him in Makkah and Madinah in which he discussed with the kuffār and debated with them as individuals, groups, and delegations. This intellectual struggle which is prominent in the ayāt of the Qur’ān and in the ahādith of the Messenger صلى الله عليه وسلم and in his conduct was read and heard by the Muslims; it was thus only natural for them to discuss with the people of other religions and to engage with them in an intellectual struggle and to debate with them. The ahkām of their religion call for such discussion; the nature of the Islamic Call - its clash with kufr - will not progress without the occurrence of such struggle, discussion and argumentation, between it and kufr. As for that what makes this struggle adopt an intellectual character, the Qur’ān itself calls for the use of the intellect, and it cites intellectual proof and sensory evidence. The call to its ‘aqīdah is based exclusively on the mind, not on textual evidence. Thus it was inevitable for the debate and the struggle to take an intellectual character and to be marked by the same.

دوم: برخی مسائل فلسفی و کلامی از طریق مسیحیان نسطوری و امثال ایشان به مسلمانان راه یافت، و منطق ارسطو در میان مسلمانان شناخته بود؛ برخی با تعدادی از کتاب‌های فلسفه آشنا شده بودند. بسیاری از کتاب‌ها ابتدا از یونانی به سریانی و سپس به عربی ترجمه شد؛ و بعدها ترجمه‌ای مستقیم از یونانی به عربی صورت گرفت. این امر حضور اندیشه‌های فلسفی را تقویت کرد. برخی ادیان دیگر، به‌ویژه یهودیت و مسیحیت، فلسفه یونانی را به‌عنوان سلاحی به کار گرفتند و آن را به سرزمین‌های (مسلمانان) وارد کردند. همه این عوامل، اندیشه‌های فلسفی را پدید آورد و مسلمانان را به مطالعه آن‌ها واداشت.

Secondly: Certain philosophical and theologial issues had leaked to the Muslims from the Nestorian Christians and their like, and the logic of Aristotle was known amongst the Muslims; some had become familiar with certain books of philosophy. Many books were translated from Greek into Syriac and then into Arabic; later, translation was made from Greek (directly) into Arabic. This supported the presence of philosophical thoughts. Some other religions, specifically Judiasm and Christianity, had resorted to Greek philosophy as a weapon and brought it into the (Muslim) lands. All of this generated philosophical thoughts, pushing the Muslims to study them.

بنابراین این دو عامل، یعنی احکام و اندیشه‌های اسلام دربارهٔ استدلال و حضور اندیشه‌های فلسفی، عواملی بودند که مسلمانان را به سوی بحث‌های فکری و اندیشه‌های فلسفی سوق دادند؛ آنان فلسفه را فرا گرفتند و آن را مادهٔ گفتگوها و مناظرات خود قرار دادند و این کار را موجه شمردند. با این همه، همهٔ این‌ها مطالعهٔ فلسفی جامعی نبود، بلکه صرفاً مطالعهٔ (برخی) اندیشه‌های فلسفی برای ردّ مسیحیان و یهودیان بود؛ زیرا مسلمانان نمی‌توانستند پاسخ دهند مگر پس از آنکه با استدلال‌های فیلسوفان یونانی، به‌ویژه آنچه به منطق و الهیات مربوط بود، آشنا می‌شدند. به همین سبب به مطالعهٔ فرقه‌های بیگانه و استدلال‌ها و براهین آنان ترغیب شدند. بدین‌ترتیب، سرزمین‌های اسلامی به عرصه‌ای بدل شد که در آن همهٔ عقاید و همهٔ ادیان عرضه و مورد بحث قرار می‌گرفتند. بی‌شک، مناظره به اندیشیدن و تفکر برمی‌انگیزد و مسائل متعددی پدید می‌آورد که به تأمل وامی‌دارد و هر گروه را به پذیرش آنچه درست‌تر می‌داند رهنمون می‌شود. این بحث و تفکر در پیدایش کسانی که در پژوهش، استدلال و گفتگو روش تازه‌ای در پیش گرفتند، بسیار مؤثر بود. اندیشه‌های فلسفی که آنان فرا گرفته بودند، هم در شیوهٔ اثبات و هم در برخی از اندیشه‌هایشان، تأثیری بسزا برجای نهاد. در نتیجه، علم «علم الكلام» [کلام اسلامی] رشد کرد و به شاخه‌ای تخصصی از دانش بدل شد، و در سرزمین‌های اسلامی، در میان مسلمانان، گروهی به نام متکلمین [اهل کلام] پدید آمدند.

Thus these two factors, the rules and thoughts of Islam concerning argumentation and the presence of philosophical thoughts, were the factors which pushed the Muslims to shift to intellectual discussions and philosophical thoughts, learning them and using them as material in their discussions and debates, and they justified this. Yet all of this was not a comprehensive philosophical study but merely a study of (some) philosophical thoughts to refute the Christians and Jews, because it would not have been possible for the Muslims to rebut except after they had familiarised themselves with the arguments of the Greek philosophers, especially those related to logic and theology. Because of this they were urged to study the foreign sects and their arguments and proofs. Thus the Muslim lands became a ground where all opinions and all religions were presented and debated. Undoubtedly, debate provokes pondering and thinking and gives rise to multiple issues that provoke contemplation and lead each group to adopt what it deems most correct. This debate and thinking was extremely instrumental in the emergence of people who took a new path/methodology in inquiry, argumentation and discussion. The philosophical thoughts which they had learnt influenced them greatly, in their method of proving and in some of their thoughts. As a result the science of ‘Ilm al-Kalām [Islamic Scholasticism] developed, becoming a specialised branch of knowledge, and there emerged in the Islamic Lands amongst the Muslims the group of Mutakallimīn [Scholastics].

چونکہ یہ متکلمین بنیادی طور پر اسلام کا دفاع کر رہے تھے، اس کے احکام کی وضاحت کر رہے تھے، اور قرآن کے افکار کی توضیح کر رہے تھے، اس لیے یہ زیادہ تر قرآن سے متأثر تھے، اور ان کی بحث کی بنیاد قرآن ہی تھا۔ تاہم، چونکہ انہوں نے قرآن کے دفاع کی خاطر فلسفہ سیکھا تھا اور اسے اپنے مخالفین کے خلاف ایک ہتھیار کے طور پر استعمال کیا تھا، اس لیے انہوں نے تحقیق، تصدیق اور استدلال کا ایک مخصوص طریقۂ کار وضع کیا؛ ایسا طریقہ جو قرآن، حدیث اور صحابہ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ کے طریقے سے مختلف تھا، اور یونانی فلاسفہ کے تحقیق، تصدیق اور استدلال کے طریقے سے بھی مختلف تھا۔

Since these Mutakallimīn were essentially defending Islam, explaining it rules and, and elucidating the thoughts of the Qur’ān, they were mostly influenced by the Qur’ān, and the basis on which they built their discussion was the Qur’ān. Yet, since they had learnt philosophy in order to defend the Qur’ān and used it as a weapon against their adversaries, they evolved a particular methodology of inquiry, verification and evidencing; an approach which was different to the methodology of the Qur’ān, the Hadīth and the Sahābah رَضِيَ اللهُ عَنْهُ, and also different to the methodology of the Greek philosophers in their inquiry, verification and evidencing.

اما انحراف آنان از روش قرآن، پس روش قرآن دعوت خود را بر پایهٔ فطری [فطری] بنا می‌نهد؛ بر اساس این فطرت است و مردم را به شیوه‌ای که با این فطرت سازگار است خطاب می‌کند. در عین حال قرآن بر پایهٔ عقلی نیز استوار است؛ بر پایهٔ خرد است و با عقل سخن می‌گوید. الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ می‌فرماید:

As for their divergence from the methodology of the Qur’ān, then the Qur’ān’s approach bases its call on an instinctive [fitrī] basis; it is based on this instinct [fitrah] and it addresses the people in a manner consistent with this fitrah. At the same time the Qur’ān is based on the intellectual basis; it is based on the mind and addresses the intellect; Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

بنابراین شیوهٔ قرآن در بیان قدرت، علم و اراده‌ی الله بر پایهٔ فطرت و عقل استوار است. این شیوه با فطرت سازگار است و در وجود هر انسانی احساسی پدید می‌آورد که به آن گوش فرا دهد و پاسخ گوید؛ حتی یک ملحد نیز آن را درک می‌کند و در برابرش تسلیم می‌شود. این شیوه برای هر انسانی مناسب است، بدون تفاوت میان خواص و عوام، و میان تحصیل‌کرده و بی‌سواد.

Thus the approach of the Qur’ān with regards to Allah’s capability, knowledge, and will tread on the basis of the fitrah and the intellect. This approach is consistent with the fitrah and it generates a feeling within every human being to listen and respond to it; even an atheist comprehends it and succumbs to it. It is an approach that suits every human being, with no distinction between the elite and the commoner or between the educated and the uneducated.

علاوه بر این، آیات متشابه که در آنها ابهام است و برای خواننده روشن نیست، به صورت کلی و بدون تفصیل آمده‌اند؛ در قالب توصیفی کلی از امور یا گزارشی از واقعیات آمده‌اند که در آنها نشانی از عدم بررسی، دقت و استدلال دیده می‌شود. از این رو خواننده نه آنها را رد می‌کند و نه واقعاً به حقایقی که از ورای معانی ظاهری الفاظ بیان می‌کنند پی می‌برد. بنابراین، موضع طبیعی در برابر آنها پذیرش است، همان‌گونه که در برابر توصیف هر واقعیت و تأیید هر امری چنین است، بدون جستجوی علل مؤثر یا استدلال. پس برخی از آیات یک جنبه از کردار انسان را توصیف می‌کنند و با این کار بر اجبار دلالت دارند؛ برخی دیگر جنبه‌های دیگر را توصیف می‌کنند و با این کار بر اختیار دلالت دارند. الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ می‌فرماید،

Moreover, the mutashabih ayāt wherein is ambiguity and in which there is lack of clarity for the reader, have come in the general form, without detail; they have come in the form of a general description of things or a reporting of realities wherein a lack of inquiry, thoroughness and substantiation is apparent. So the reader does not reject them nor does he truly comprehend the realities denoted by them beyond the denotations of the words therein. Therefore, the natural stance with regards to them is one of acceptance as is the case towards the depiction of any reality and the verification of any fact, without seeking effective causes or substantiation. Thus, certain ayāt depict one facet of the actions of man and in so doing indicate compulsion; other ayāt depict other facets and in so doing indicate free choice. Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ says,

هنگامی که این آیات نازل شد، پیامبر صلی الله علیه وسلم آن‌ها را به مردم ابلاغ کرد و مسلمانان آن‌ها را حفظ کردند، و هیچ بحث یا مجادله‌ای پدید نیاورند. آنان در این آیات هیچ تناقضی ندیدند که نیاز به جمع‌بندی داشته باشد. هر آیه را با توجه به جنبه‌ای که برای توصیف یا تأیید آن آمده بود می‌فهمیدند. بدین‌ترتیب، آیات در واقعیت و در ذات خود هماهنگ بودند. آنان به آن‌ها ایمان داشتند، به آن‌ها اعتماد می‌کردند و به شکلی کلی آن‌ها را می‌فهمیدند، و به همین فهم بسنده می‌کردند؛ آن‌ها را توصیفی از واقعیت یا گزارشی از امور واقع می‌دانستند. بسیاری از خردمندان از بحث درباره جزئیات متشابهات و مجادله پیرامون آن خوشایند نداشتند. آنان چنین بحثی را برای اسلام سودمند نمی‌دانستند. فهم کلی، تا آن‌جا که انسان می‌فهمد، بحث درباره جزئیات و تفصیلات را غیرضروری می‌ساخت. بدین‌سان مسلمانان شیوه قرآن را دریافتند و آیات آن را بر همین شیوه پذیرفتند، در تمام دوران پیامبر صلی الله علیه وسلم و همچنین کسانی که پس از آنان آمدند، تا آن‌که تمام قرن نخست هجری سپری شد.

When these ayāt were revealed, the Messenger صلى الله عليه وسلم conveyed them to the people and the Muslims memorised them by rote, they did not generate any discussion or debate. They did not see in these ayāt any contradictions that required reconcilation. They understood every ayah with reference to the aspect it came to describe or verify. Thus the ayāt were harmonious in reality and in their selves. They believed in them, trusted them and understood them in a general manner, and they sufficed themselves with this understanding; they regarded them as a description of reality or a reporting of facts. Many amogst the wise did not like the discussion concerning the details of the mutashabihāt or the debate thereof. They thought that such discussion was of no benefit to Islam. The general understanding, to the extent one understands, would render the discussion of the details and elaborations unnecessary. Thus the Muslims comprehended the approach of the Qur’ān and received its ayāt upon this approach throughout the era of the Messenger صلى الله عليه وسلم and so did those who came after them until the entire first century Hijri had elapsed.

اما تفاوت آنان با روش فلاسفه، فلاسفه صرفاً بر قیاس‌ها تکیه داشتند؛ آنان قیاس‌هایی به صورت منطقی از یک مقدمهٔ صغری و یک مقدمهٔ کبری و یک نتیجه پدید آوردند. آنان اصطلاحات و واژگان تخصصی‌ای مانند «ذات» و «عرض» و مانند آن را به کار بردند؛ مسائل فکری‌ای را آغاز کردند که آن‌ها را بر پایهٔ منطق بنا نهادند، نه بر پایهٔ حس‌ادراک یا واقعیت.

As for their difference from the methodology of the philosophers, the philosophers depended solely on syllogisms; they evolved syllogisms in a logical form from a minor and major premise and a conclusion. They used terminology and jargon such as ‘essence’ and ‘accident’ and the like; they initiated intellectual problems which they built on the basis of logic, not on the basis of sense-perception or the reality.

روش تحقیقی که متکلمین اختیار کردند از این [روش] جدا است. آنان به الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ، به رسول او صلى الله عليه وسلم و به تمام آنچه رسول او صلى الله عليه وسلم آورده ایمان داشتند؛ آنچه ایشان می‌خواستند این بود که این باورها را از راه استدلال منطقی اثبات کنند. سپس به بررسی حادث بودن جهان پرداختند و برای حادث بودن اشیاء دلیل جستجو کردند. آنان این بحث را گسترش دادند و در نتیجه مسائل تازه‌ای پیش رویشان گشوده شد؛ آنان این مسائل و شاخه‌های آن را تا پایان منطقی‌شان دنبال کردند. بنابراین، ایشان آیات را به قصد فهمیدن آنها بحث نکردند، چنان‌که رویه کسانی بود که پیش از ایشان بودند و چنان‌که هدف قرآن است، بلکه به آن آیات ایمان آوردند و سپس شروع کردند به آوردن دلیل برای آنچه خودشان از آنها فهمیده بودند. این یک جنبه از جنبه‌های این بررسی است. اما جنبه دیگر، مربوط به آیات متشابهات است. متکلمین به ایمان داشتن به این آیات به صورت کلی و بدون جزئیات راضی نبودند. آنان آیاتی را که ظاهراً با هم تناقض داشتند گرد آوردند و پس از پی‌گیری آنها، مانند آیاتی که مربوط به اجبار و اختیار است و آیاتی که ممکن است به حلول الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ دلالت کنند، ذهن خود را بر آنها متمرکز کردند و در این کار از هر کس دیگری جسورتر بودند. تفکر ایشان آنان را به داشتن نظری درباره هر مسئله‌ای رهنمون شد. هنگامی که به نظر خود رسیدند، به آیاتی پرداختند که ظاهراً با دیدگاهشان ناسازگار می‌نمود و آنها را بر خلاف ظاهرشان تأویل کردند. چنین تأویل معنایی برای مطابقت با نظر خودشان، ویژگی اصلی متکلمین بود. بنابراین اگر بررسی ایشان به این نتیجه می‌رسید که الله آن‌قدر والا است که نمی‌توان او را با مکان و جهت توصیف کرد، استقرار او سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ بر عرش [الاستواء علی العرش] را تحریف می‌کردند. اگر بحث آنان به این نتیجه رسید که نفی صفت جهت از الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ مستلزم آن است که چشم‌های مردم نتواند او الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ را ببیند، آنان روایات مربوط به دیدن الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ توسط مردم را تحریف کردند. بنابراین، تأویل معنا برای مطابق‌سازی با رأی خود، از ویژگی‌های متکلمین و تمایز اصلی آنان از نسل‌های پیشین [سلف] بود.

The methodology of inquiry adopted by the Mutakallimīn diverges from this. They believed in Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, in His Messenger صلى الله عليه وسلم and in all that his Messenger صلى الله عليه وسلم came with; what they intended was to prove these beliefs through logical reasoning. They then intitiated inquiry into the recency of the world and to establish proof for the recency of things. They began to expand upon this, and thus new issues opened up before them; they pursued the discussion of these and their offshoots to their logical ends. So, they did not discuss the ayāt in order to understand them as was the approach of those who came before them and as is the purpose of the Qur’ān, but they believed in those ayāt and then began to cite evidence for what they themselves understood from them. This is one of aspect from the aspects of the inquiry. As for the other aspect, it is with regards the ayāt mutashabihāt. The Mutakallimīn were not content to have imān in these ayāt in their generalised sense without detail. They collected the ayāt which were apparently contradicting and after having pursued them, such as those related to compulsion and free choice and those which might indicate the incarnation of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, They focused their minds on them and were as presumptuous as none else. Their thinking led them to an opinion on every issue. Once they had reached to their opinion, they addressed the ayāt which apparently seemed to contradict their view and interpreted them away. Such interpretation of meaning [ta’wīl] to match their opinion was the primary characteristic of the Mutakallimīn. Thus if their inquiry led them to the conclusion that Allah is too sublime to be characterised with location and direction, they twisted His الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ establishing Himself الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ on the Throne [al-istiwā alā‘l-‘arsh]. If their discussion led them to the conclusion that the negation of the attribute of direction with regards to Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ entails that the eyes of people would be incapable of seeing Him الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ, they twisted the interpretation of the reports related to the sighting of Allah الله سُبْحَانَهُۥ وَتَعَالَىٰ by the people. Thus, interpreting the meaning to suit their opinion was a characteristic from amongst the characteristics of the Mutakallimīn and their major distinction from the previous generations [salaf].

این روش که به عقل آزادی داده می‌شود تا درباره هر چیزی بررسی کند، چه قابل فهم و چه غیرقابل فهم، چه طبیعی و چه فراطبیعی، چه قابل درک حسی و چه غیرقابل درک حسی، ناگزیر عقل را مبنای داوری درباره قرآن قرار می‌دهد، نه برعکس. از این رو طبیعی بود که این شیوه تفسیر پدید آید، و طبیعی بود که هر کس بر اساس آنچه عقل خود به آن رأی می‌داد، هر جهتی را که می‌خواست برگزیند. این امر اختلافات بزرگی میان ایشان پدید آورد. پس اگر استدلال یک گروه آنان را به طرفداری از اختیار و تأویل جبر کشاند، استدلال گروهی دیگر ممکن است ایشان را به اثبات جبر و تأویل آیات اختیار سوق دهد؛ و ممکن است گروهی دیگر را به جمع میان دو نظر در رأیی تازه برساند. همه متکلمان به دو ویژگی شاخص بودند: نخست، تکیه بر منطق و قیاس در استدلال‌هایشان، نه بر آنچه با حس قابل دریافت است؛ و دوم، تکیه بر تأویل آیاتی که با نتایجی که خود به آن رسیده بودند در تعارض بود.

This methodology of giving the intellect the freedom to inquire into every thing, the comprehensible and the incomprehensible, the natural and the supernatural, the sensorially perceviable and the sensorially imperceviable, inevitably makes the intellect the basis of (judging) the Qur’ān, not the other way round. Thus it was natural for this approach of interpretation to emerge, and it was natural that they would take any direction they chose on the basis that, in their view, the intellect opted for it. This necessitated major discrepancies amongst them. Thus if the reasoning of one group led them to advocate free choice and to interpret away compulsion, the reasoning of others may well lead them to affirm compulsion and to interpret away the ayāt of free choice; it might lead others still to concile both opinions into a new opinion. All of the Mutakallimīn were prominently characterised with two things: first, the dependence on logic and syllogization in their proofs, not on the sensorially accessible, and second, dependence on interpreting away the ayāt that contradicted the conclusions they had reached.