۲۱.۱ دروغ گفتن در جنگ - شخصیت اسلامی | Quran Course

۲۱.۱ دروغ گفتن در جنگ - شخصیت اسلامی | Quran Course

این [موضوع] در وضعیت جنگ نیز بود. حتی اگر الفاظ حدیث بیان کند که سخنانی که محمد بن مَسلَمه گفت راست بود نه دروغ، زیرا تنها کنایه بود، اما محمد بن مَسلَمه اجازه خواست که همه چیز را بگوید و این اجازه به او داده شد. بنابراین، اجازهٔ دروغ گفتن، چه آشکار و چه به صورت کنایی، در آن نهفته است و این موضوع به وضعیت جنگ نیز مربوط می‌شود. اما آنچه احمد و النسائی از داستان الحجاج بن علاط روایت کرده‌اند، در آنجا که او اجازه خواست تا درباره‌اش هر چه را که برای سود خود می‌خواهد بگوید، به منظور نجات دارایی‌اش از دست مردم مکه، پیامبر ﷺ به او اجازه داد و او به مردم مکه خبر داد که خیبر مسلمانان را شکست داده است. این نیز به وضعیت جنگ مربوط می‌شود، زیرا مردم مکه در وضعیت جنگ فعال با مسلمانان بودند. حجاج بن علاط از مسلمانان بود و نزد دشمنان کافری که در وضعیت جنگ فعال بودند می‌رفت، پس دروغ گفتن علیه آنان مجاز بود. اجازهٔ دروغ گفتن به میدان جنگ یا جنگجویان محدود نمی‌شود؛ بلکه برای مسلمانان مجاز است که علیه دشمنانشان، یعنی کافران، دروغ بگویند، اگر با آنان در وضعیت جنگ فعال باشند. اما آنچه الطبرانی در «الأوسط» روایت کرده است:

This was also in the situation of war. Even if the words of the hadith state that the words which Muhammad bin Maslamah said were true, not false, as it was only allusion but Muhammad bin Maslamah asked permission to say everything and it was permitted to him. So it enters within it the permission to lie explicitly and metaphorically, and it enters into the situation of war. As for what Ahmad and An-Nisai narrated from the tale of Al-Hajjaj bin ‘Ilat in his seeking permission to say about him whatever he wished for his benefit in rescuing his property from the people of Makkah. The Prophet (saw) gave him permission and he informed the people of Makkah that Khayber had defeated the Muslims; this also enters into the situation of war because the people of Makkah were in a situation of active war with the Muslims. Al-Hajjaj bin ‘Ilat was from the Muslims and he was going to the enemy disbelievers who were in the situation of active war, so lying was allowed against them. The permission of lying is not restricted to the battlefield nor to fighters; rather it is allowed for the Muslims to lie against their enemies, the disbelievers, if they are in the situation of active war with them. As for was extracted by At-Tabarani in Al-Awsat:

گفته شده در مجمع الزوائد: در سند آن رشدین و عبدالرحمن بن زیاد بن انعم قرار دارند، و هر دو ضعیف‌اند، پس این حدیثی ضعیف است که مردود است و به‌عنوان دلیل به کار نمی‌رود. بنابراین برای استدلال مناسب نیست.

It was said in Majmu’ Al-Zawaid: In its chain is Rushdayn and Abdurrahman bin Ziyad bin An’am, and both are weak so it is a weak hadith which is rejected and not used as a proof. So it is not suitable as evidence.

بنابراین هر دروغی حرام است و جز در سه مورد جایز نیست: در جنگ، در آشتی دادن میان مردم، و سخن مرد با همسرش و سخن زن با شوهرش. هر چیز دیگری قطعاً حرام است، زیرا تحریم دروغ به طور کلی در قرآن آمده و همه دروغ‌ها را در بر می‌گیرد، سپس حدیث آن را در غیر جنگ، آشتی دادن میان مردم، و سخن مرد با همسرش و سخن زن با شوهرش مشخص کرد. این سه مورد را از تحریم استثنا کرد، پس تنها همین سه مورد جایز است و هر چیز دیگر حرام است. به‌ویژه از آن رو که حدیث جواز را به سه مورد محدود کرده و فرموده است:

Accordingly all lying is haram and not allowed except in three (matters): in war, reconciling between people, and the story of the man to his wife and the story of the woman to her husband. Everything else is definitely haram as the forbiddance of lying came generally in the Qur’an covering all lying, then the hadith came specifying it in other than war, reconciling between people, and the story of the man to his wife and the story of the woman to her husband. It excluded these three from the forbidding so they alone are allowed and everything else is haram. Particularly since the hadith restricted the permissibility to three and said:

اما در مورد تقیه یا ابهام‌گویی (توریه) در غیر جنگ: اگر شنونده آن را برخلاف واقعیت بفهمد، به این صورت که واژه بر واقعیت دلالت نمی‌کند و در لغت یا در اصطلاح عمومی که گوینده و شنونده بدان آشنا هستند، معنایی غیر از واقعیت دارد، این دروغ است و جایز نیست. همچنین است آنجا که گروهی برای واژه‌ای تعریف اصطلاحی خاص ارائه می‌دهد و سپس آن را به کسی می‌گوید که آن تعریف اصطلاحی را نمی‌داند، یا آنجا که واژه برای گوینده اصطلاحی است اما شنونده آن را نمی‌شناسد؛ همه‌ی این‌ها دروغ است و جایز نیست. حتی اگر گوینده قصد ابهام‌گویی داشته باشد، اما شنونده از واژه معنایی برخلاف واقعیت بفهمد، این از انواع توریه به شمار نمی‌آید و جایز نیست. اما آنجا که از واژه، هم واقعیت و هم معنای دیگری فهمیده می‌شود، این از گونه‌های بلاغت است. این راستی است نه دروغ؛ مانند سخن آنان به فرد احول (دوچشم): «ای کاش هر دو چشمش برابر بود»، که این سخن به عنوان دعا برای او یا علیه او مناسب است. تقیه (توریه) آن است که واژه دو معنا دارد، یکی نزدیک و دیگری دور؛ گوینده معنای دور را قصد می‌کند، در حالی که شنونده معنای نزدیک را می‌فهمد. در این حالت، با اینکه شنونده برخلاف مقصود گوینده می‌فهمد، اما برخلاف واقعیتی که جمله بر آن دلالت دارد، نمی‌فهمد. پیامبر ﷺ از توریه استفاده می‌کرد. در صحیح بخاری آمده است که انس بن مالک (رض) گفت:

As for dissimulation/double entendre in other than war, if the listener understands it contrary to the reality such as where the word does not indicate the reality and something else linguistically or in technical usage generally with the speaker and listener, it is lying which is not allowed. Such as where a specific group gives a technical definition for a word and then say it to someone who does not know this technical definition or where it is a technical definition for a speaker but the listener does not know it, all of this is lying which is not allowed. Even if it were dissimulation/double entendre by the speaker but the listener understands from the word the opposite to the reality, so it is not considered from the type of double entendre (tawriyya) and is not allowed. As for where it is understood from the word is the reality and something else, this is from the species of eloquence (balagha). It is truth and not lying like their saying to the squint eyed: ‘If only both his eyes were equal’, it is suitable as an invocation for or against him. Dissimulation is that the word has two meanings, one which is near and the other remote; the speaker intends the remote meaning while the listener understands (it as) the near meaning. In this situation, even though the listener understands contrary to what the speaker intends nevertheless he does not understand contrary to the reality indicated by the sentence. The Prophet (saw) used dissimulation. In Sahih Al-Bukhari that Anas bin Malik (ra) said: