ادلهٔ شریعت پایههای (اصول) احکام شرعی هستند و همانند اصول دین قطعی میباشند، پس ظنی نیستند. اصول تمام شریعت، چه اصول دین و چه اصول احکام که همان دلایل شرعیاند، ناگزیر باید قطعی باشند و جایز نیست ظنی باشند، به دلیل سخن خداوند متعال: {و از آنچه بدان علم نداری پیروی مکن…} [سورۀ الإسراء: ۳۶] و این سخن او: «و بیشترشان جز از گمان پیروی نمیکنند، و گمان هیچ بینیازی از حق نمیدهد. بیگمان خداوند به آنچه میکنند داناست» [سورۀ یونس: ۳۶]. بیشتر دانشمندان یادآور شدهاند که اصول احکام باید قطعی باشند. ابواسحاق ابراهیم بن موسی لخمی غرناطی، حافظ و مجتهد، معروف به شاطبی، در کتاب خود «الموافقات» گفته است: «بیگمان اصول فقه دین قطعیاند، نه ظنی، و دلیل بر آن این است که اینها به کلیات شریعت بازمیگردند، و آنچه چنین باشد قطعی است.» و گفته است: «اگر ظنی به کلیات شریعت مربوط باشد، ممکن است به پایههای شریعت (یعنی عقیده) نیز مربوط شود، زیرا عقیده نخستین کلیت است، و این جایز نیست.» و گفته است: «اگر روا باشد که ظنی را از پایههای فقه قرار دهند، روا خواهد بود که آن را پایهٔ دین قرار دهند، و بالاتفاق چنین نیست، و همین حکم در اینجا نیز صادق است، زیرا اصول فقه همان نسبت را با شریعت دارند که اصول دین.» و نیز گفته است: «برخی از دانشمندان گفتهاند: هیچ راهی برای اثبات پایههای شریعت با ظنی وجود ندارد، زیرا این تشریع است، و ما جز در فروع با ظنی عبادت نمیکنیم.» و گفته است: «اما پایهها باید قطعی باشند، زیرا اگر ظنی باشند، امکان اختلاف وجود دارد، و چنین چیزی نمیتواند پایهای در دین باشد.»

The adillah of the shari'ah are the basis (usoul) of the shari'ahi verdicts, they are decisive similarly like the usoul of the religion (deen), so they are not indecisive (dthanniah). The usoul of the whole shari'ah whether they are the usoul of the deen or the usoul of the ahkaam which are the shari'ah evidences are inevitable to be decisive, and they are not allowed to be indecisive for the saying of Allah Ta’ala: {And pursue not that which you have no knowledge…) 36 Surat Al-Israa’, and His saying: But most of them follow nothing but conjecture; truly conjecture can be of no avail against Truth. Verily Allah is well aware of all that they do) 36 Surat Younos. The masses of the scholars had mentioned that usoul al ahkaam must be decisive (qat’iyah), Al-Haafidth Al-Mujtahid Abu Ishaaq Ibraaheem Ibn Mussa Al-Lakhmy Al-Ghornaaty known by Al-Shaatiby said in his book Al-Mowaafaqaat: “verily the usoul of the fiqh of the deen are decisive, not indecisive, and the evidence on that is, because they are referred to the totalities of the shari'ah, and that which is as such; is decisive” and he said: “If the indecisive is related to the totalities of the shari’ah, then it is possible to be related to basis of shari’ah (The Aqeedah), because it is the first totality, and that is not allowed”, and he said: “If it is allowed to make the indecisive one of the basis of the fiqh, then it becomes allowed to make it basis of the deen, and it is unanimously not like that, and so is the case here, because usoul al-fiqh are of the same relation to the shari’ah like usoul al-deen”, and he also said: “ Some scholars said: there is no way to prove the basis of the shari’ah by the indecisive, because it is a legislation, and we don’t worship by the indecisive except in the branshes”, and he said: “ The basis however, must be decisive; because if it is indecisive; it would be a possibility of disparity and such thing could not be a basis in the deen”.

امام جمال الدین عبدالرحیم الأسنوی در کتاب خود «نهایة السول» در بحث دلالت فعل امر بر وجوب و اینکه آیا دلیل ظنی در این باره معتبر است، گفته است: «اما آحاد (خبر واحد)، پس باطل است؛ زیرا خبر واحد تنها ظن را افاده می‌کند، و شارع ظنی را تنها در فروع مجاز دانسته است، یعنی در مسائل عملی، و نه در مسائل علمی مانند اصول دین، و نیز اصول فقه، چنان‌که الأنباری (شارح کتاب البرهان) از علما به‌طور جمعی نقل کرده است.» با این حال، آیات قرآن صریحاً از پیروی ظن در اصول منع کرده و کسی را که از ظن پیروی کند نکوهش نموده است، و این متون دلالت دارند که اصول شریعت به‌طور کلی، چه اصول دین و چه اصول احکام، باید قطعی باشند و ظنی بودن در آنها معتبر نیست. بنابراین در اصول فقه هیچ امر ظنی وجود ندارد، به سبب نهی صریح از آن، و همه مبانی اصول فقه قطعی‌اند. بر این اساس، برای آنکه دلیلی شرعی معتبر شمرده شود، باید برای آن دلیل قطعی اقامه شده باشد، و جز با اقامه دلیل قطعی، دلیل شرعی به شمار نمی‌آید. ادله‌ای که دلیل قطعی بر اعتبارشان اقامه شده، تنها چهار دلیلند: قرآن، سنت، اجماع صحابه، و قیاسی که علت آن به نص شرعی دلالت دارد. و هر چیز غیر از این چهار، دلیل شرعی به شمار نمی‌آید، زیرا برای آن دلیل قطعی وجود ندارد. بر این اساس، مبانی احکام شرعی، یعنی ادلهٔ شرعی، به همین چهار محدود است و جز آن معتبر نیست.

Imaam Jamaal Al-Deen Abd Al Raheem Al-Asnawy, in his book, Nihayat Al-Sou’l At the discussion of the denotation of the (imperative verb, do) with respect to that, the indecisive daleel is not considered he said: “And as for the Aahaad (individually narrated); it is invalid (baatil); because the individual narration avail the indecisive, and The Legislator allowed the indecisive in the branches only, which are the practical issues, without the knowledge issues like the basis of usoul al-deen, and also the basis of usoul al-fiqh, as Al-Anbaary (the explainer of Al-Borhaan book) transmitted from the scholars all together”. However, the verses of The Qur’aan are explicit about forbidding the indecisive in the usoul, and blaming whoever follows the indecisive, and these texts dictate that the basis (usoul) of the shari’ah in general whether they are usoul al-deen or usoul al-ahkaam (verdicts usoul); must be decisive, and it is not valid to be indecisive. Therefore there is nothing indecisive in the basis of the fiqh at all, because of the explicit forbiddance about that, but all basis of usoul al-fiqh are decisive. Accordingly, for the shari'ahi daleel to be considered as evidence; decisive evidence must be established for it, and unless decisive evidence is established for it; it is not considered as shari'ahi daleel. The adillah which the decisive evidence stood up to prove their validity are four only, they are: The Qur’aan, The Sunnah, The Consensus of The Sahaabah and The Qiyaas which has illah denoted by shari'ahi text, and anything other than these four is not considered as shari'ahi daleel, because there is no decisive evidence for them. Accordingly, the bases of the shari'ahi verdicts, i.e. the shari’ah evidences are confined to these four and nothing else is considered.