«عمر پاسخ داد: «باید برای این مسئله دلیلی بیاوری وگرنه تو را مجازات خواهم کرد.» ابوموسی در حالی که ما نشسته بودیم نزد ما آمد و چهره‌اش عرق کرده بود. گفتیم: «چه شده است؟» پس او ماجرا را به ما خبر داد و پرسید: «آیا کسی از شما این حدیث را شنیده است؟» پاسخ دادیم: «بله، همه ما این حدیث را شنیده‌ایم.» پس مردی از میان ما را فرستادیم تا نزد عمر رفت و ماجرا را به او گفت.
علی گفت: «اگر حدیثی از پیامبر خدا ﷺ شنیده باشم که خداوند به واسطهٔ آن به من سود رسانده باشد، و کسی دربارهٔ آن با من سخن بگوید، از او سوگند می‌خواهم و اگر سوگند یاد کند، به او اعتماد می‌کنم.»
از این‌جا دقت فراوان صحابه در نقل حدیث و سخت‌گیری بسیارشان در پذیرش روایات دیده می‌شود. حتی نقل شده است که عمر به روایت فاطمه بنت قیس، مبنی بر اینکه زن طلاق بائن سه‌طلاقه نفقه و سکنا ندارد، توجه چندانی نکرد. او گفت: «کتاب پروردگارمان و سنت پیامبرمان ﷺ را به خاطر سخن یک زن رها نمی‌کنیم، زیرا نمی‌دانیم آیا او آن را حفظ کرده یا فراموش کرده است.» این سخن به این معنا نیست که (عمر حدیث او را رها کرد) چون زن است؛ بلکه مقصود این است که کتاب و سنت را به خاطر سخن کسی که معلوم نیست آن را حفظ کرده یا فراموش کرده، رها نمی‌کنیم. علت (حکم) حفظ یا عدم حفظ اوست، نه اینکه زن بوده است.
‘Umar replied: “You must bring me an evidence about this matter otherwise I will punish you.” Abu Musa came to us while we were sitting down and his face was sweaty. We said: “What is the matter with you?” So he informed us and asked: “Did anyone of you hear this Hadith?” We replied: “Yes, all of us have heard this (Hadith).” So we sent a man from amongst us till he came to Umar and told him. Ali said: “If I heard a Hadith from the Prophet of Allah which Allah benefited me with it, and if anyone talked to me about it, I would ask for an oath from him, and if he gave it to me then I would trust him.” From this we see the care of the Sahabah in the narration of hadīth and the extreme care they excercised in accepting reports. It has even been narrated that Umar did not give much attention to the narration of Fatimah ibn Qays (which states) that there is no maintenance (nafaqa) or lodging for the woman who has been irrevocably divorced with three pronouncements. He said: We shall not abandon the Book of our Lord or the Sunnah of our Prophet for the speech of a woman for we do not know if she has memorised it or forgotten it. This does not mean (that Umar left her hadīth because) she is a woman, rather what it means is that we will not leave the Book and Sunnah for the speech of someone for whom it is not known whether she has memorised it or forgotten it. The illah (reason) is whether she memorised it or not, and not because she was a woman.
هنگامی که پس از قتل عثمان، فتنه (جنگ داخلی) پدید آمد و مسلمانان با یکدیگر به اختلاف افتادند و در نتیجه، گروه‌های گوناگونی شکل گرفتند، توجه هر گروه به استنباط دلایل و نقل احادیثی معطوف شد که ادعاهایشان را تأیید کند. برخی از آنان هرگاه به حدیثی برای تأیید سخنی یا اقامه دلیل بر امری نیاز داشتند، خودشان حدیثی جعل می‌کردند. در این دوران آشفتگی، جعل‌های از این دست بسیار رواج یافت. پس از آنکه فتنه (جنگ داخلی) فروکش کرد، مسلمانان به بررسی احادیث پرداختند و دریافتند که این جعلیات گسترش یافته است. از این رو، با تلاش فراوان کوشیدند جعلیات را از احادیث صحیح جدا کنند.
When the fitna (civil war) ensued after the murder of Uthman and Muslims started to disagree among themselves and different groups were formed as a result. The attention of every group was devoted to deducing evidences and reporting ahadīth which supported their claims. Some of them when they needed a hadīth to support a saying or establish proof for something, they would themselves fabricate a hadīth. There was a proliferation of such fabrications during this period of disorder. After the fitna (civil war) had abated the Muslims embarked upon checking the ahadīth, they found that those fabrications had become widespread. So they worked hard to separate the fabrications from the sound (Sahih) ahadīth.
و هنگامی که عصر صحابه به پایان رسید و تابعین پس از ایشان آمدند، همان روش را دنبال کردند و از صحابه گرامی در توجه به حدیث و انتشار آن از راه روایت پیروی نمودند، تا آنکه در زمان خلیفه عادل عمر بن عبدالعزیز در آغاز قرن دوم هجری، او دستور داد حدیث نوشته شود. بخاری در صحیح خود، در کتاب العلم، روایت کرده است که عمر بن عبدالعزیز به ابوبکر بن حزم نوشت: «آنچه از احادیث رسول خدا ﷺ می‌توانی بیابی جستجو کن و بنویس. من از نابود شدن دانش‌ها و کم شدن شمار دانشمندان بیمناکم. جز حدیث پیامبر ﷺ چیزی را نپذیر، و بنشین و به کسانی که دانش ندارند تعلیم ده تا دانش بیاموزند؛ زیرا دانش جز آن‌گاه که پنهان نگاه داشته شود، از میان نمی‌رود.»
And when the age of the Sahabah had come to an end and the Tabi'un came after them they followed on the same method and they followed the noble Sahabah in their attention to the hadīth and its spread through the medium of narration until the reign of the just Khalifah 'Umar ibn 'Abd al-'Aziz in the beginning of the second Hijri century, He ordered the hadīth to be written down. Bukhari said in his Sahih in the kitab al-'ilm (The Book of Knowledge) that 'Umar ibn 'Abd al-'Aziz wrote to Abu Bakr ibn Hazm: 'Look for what you can find of the ahadīth of the Messenger of Allah and write them down. I fear for the loss of the lessons of knowledge and the dwindling numbers of the scholars. Do not accept anything other than the hadīth of the Prophet so that you may dissiminate knowledge and sit down to teach those who do not have knowldge until they have knowldge. Verily, knowledge does not perish unless it is kept secret'.
به همین ترتیب، او به کارگزاران خود (فرمانداران ناحیه‌ها) در شهرهای بزرگ نوشت که در پی جمع‌آوری احادیث باشند.
Likewise, he wrote to his 'Amils (district governors) in Major towns to pursue the ahadīth.
اولین کسی که حدیث را مطابق دستور عمر بن عبدالعزیز ثبت و تدوین کرد، محمد بن مسلم بن عبیدالله بن عبدالله بن شهاب الزهری بود. او دانش را از گروهی از صحابهٔ جوان و تابعین بزرگ فرا گرفت. سپس ثبت و تدوین حدیث در نسلی که پس از نسل زهری آمد، گسترش یافت. از جمله کسانی که حدیث را گردآوری کردند: ابن جریج در مکه، مالک در مدینه، حماد بن سلمه در بصره، سفیان ثوری در کوفه، اوزاعی در منطقهٔ شام و دیگران در سرزمین‌های مختلف اسلامی بودند. مجموعه‌های حدیثی این افراد با گفته‌های صحابه و فتاوای تابعین درهم آمیخته بود. همهٔ این‌ها در قرن دوم هجری رخ داد. سپس راویان حدیث در آغاز قرن سوم شروع به نگارش مجموعه‌ها و تألیفات خود کردند. تدوین حدیث به‌طور پیوسته ادامه یافت تا اینکه امام بخاری ظهور کرد. او در علم حدیث ممتاز بود و کتاب مشهورش «صحیح البخاری» را نگاشت که در آن احادیثی را که صحیح می‌دانست نقل کرد. پس از او، مسلم بن حجاج که شاگرد بخاری بود، راه او را دنبال کرد و کتاب معروفش «صحیح مسلم» را نوشت. این دو اثر به «الصحیحین» (دو کتاب صحیح) معروف‌اند.
The first one to record the hadīth in accordance with the order of 'Umar ibn 'Abd al-'Aziz was Muhammad ibn Muslim ibn 'Ubayd Allah ibn 'Abd Allah ibn Shihab az-Zuhri. He learned knowledge from a group of young Sahabah and senior Tabi’een. Then the recording of hadīth became widespread in the generation which followed the generation of az-Zuhri. From among those who collected the hadīth they were Ibn Jurayj in Makkah, Malik in Madinah, Hammad ibn Salama in Basra, Sufyan al-Thawri in Kufa, Al-Awza’i in the al-Sham region and others in the various Islamic lands. The hadīth collections of those people were mixed with the sayings of Sahabah and the fatwas (legal verdicts) of the Tabi’een. All this was in the second century A.H (After Hijra). Then the transmitters of hadīth began to write their own compilations and compositions in the beginning of the third century. Compilation of hadīth continued consecutively until the appearance of Imam Bukhari. He was distinguished in the science of hadīth and he wrote his renowned book ; Sahih al-Bukhari in which he quoted those hadīth which he perceived to be authentic. He was followed in his tracks by Muslim ibn al-Hajjaj who was a student of Bukhari. He wrote his famous book: Sahih Muslim. Those two works are designated as the 'Sahihayn' (the two Sahih works).
وقتی پیشوایان حدیث شروع به ثبت حدیث کردند، آن‌ها را همان‌گونه که یافته بودند ثبت کردند. در بیشتر موارد چیزی را که به دستشان می‌رسید حذف نمی‌کردند، مگر آنچه که جعلی و ساختگی بودن آن معلوم بود. آن‌ها احادیث را همراه با اسناد آن‌ها، همان‌طور که یافته بودند، گردآوری کردند. سپس وضعیت راویان را با دقت بررسی کردند تا اینکه یقین حاصل کردند که روایت چه کسی پذیرفته می‌شود، روایت چه کسی مردود است و روایت چه کسی را نمی‌توان پذیرفت. پس از آن، به بررسی خود حدیث و وضعیت روایت پرداختند؛ زیرا هر روایتی که از راویِ موصوف به امانت‌داری و ضبط نقل شود، نمی‌توان آن را بدون بررسی پذیرفت، چرا که او نیز در معرض فراموشی یا خطاست.
When the imams of hadīth began to record the hadīth, they recorded them in the manner in which they found them. They did not omit anything that reached them in the majority of cases except what was known to be fabricated and concocted. They compiled them with their isnāds as they found them, and then they rigorously investigated the status of the transmitters until they were certain of whose narration could be accepted, and whose narration is to be rejected and whose narration they could notaccept. They followed that up with a study of the report and the status of the narration because everything that is narrated by a transmitter who is characterised with trustworthiness and accuracy cannot be taken because he is susceptible to forgetfulness or error.
حدیث موضوعی گسترده بود که تمام علوم اسلامی را در بر می‌گرفت. این موضوع شامل تفسیر (تفسیر قرآن کریم)، قانون‌گذاری و سیره نیز می‌شد. راوی حدیث، حدیثی را روایت می‌کرد که شامل تفسیر یک آیه از قرآن کریم بود، یا حدیثی که حکمی را دربارهٔ یک واقعه در بر داشت، یا حدیثی را روایت می‌کرد که از یکی از نبردها سخن می‌گفت، و همین‌طور تا آخر. وقتی مسلمانان به گردآوری احادیث پرداختند و حدیث به صورت مکتوب درآمد، گردآوری حدیث در شهرهای گوناگون دولت آغاز شد. گردآوری حدیث، حدیث پیامبر ﷺ را از هر آنچه غیر از آن بود جدا کرد. به همین سبب، حدیث همان‌گونه که از تفسیر مستقل شد، از فقه نیز مستقل گشت. این امر در پایان دو قرن نخست رخ داد. پس از آن، جنبش گردآوری حدیث فعال شد و گردآورندگان، احادیث صحیح را از احادیث ضعیف جدا کردند، راویان را توصیف نمودند و دربارهٔ ایشان، چه به نفع و چه به زیان، حکم صادر کردند.
Hadīth was a broad topic which encompassed all the Islamic disciplines. It included tafsīr (Qur’ānic exegesis), legislation and the Sīrah. The hadīth transmitter would narrate a hadīth which would include the tafsīr of an ayah of the Noble Qur’ān, or a hadīth which contained a ruling on an incident, or he would narrate a hadīth which would mention one of the battles, and so on and so forth. When the Muslims began to collect the ahadīth and the hadīth came to be put down in writing, the compilation of hadīth began in the various cities of the State. The compilation of hadīth singled out the hadīth of the Messenger from everything other than it. Due to this the hadīth became independent from the fiqh just as it became independent from the tafsīr. This was at the end of the first two hundred years. Afterwards the movement for the collection of hadīth was active and the compilers separated the sound hadīth from the weak ones, describing the men (transmitters) and passing a ruling whether in favour or against them.