انواع بردگی در نظام‌های باستانی که در جهان پیش از ظهور اسلام رایج بود، بسیار گوناگون بود. آنان به بردگی کشیدن بدهکار ورشکسته را روا می‌دانستند؛ بدین معنا که طلبکار، هنگامی که بدهکارش تهی‌دست و ورشکسته می‌شد، می‌توانست او را به بردگی بکشد. همچنین، به‌عنوان کیفر جرایم و خطاهایی که انسان مرتکب می‌شد، بردگی انسان را حکم می‌کردند. نیز مقرر می‌داشتند که فرد آزاد بتواند بردگی را بر خود بپذیرد تا خویش را به دیگری بفروشد، به این شرط که پس از مدت معینی که توافق کرده بودند، او را آزاد کند. قبیله‌های نیرومند، خود را مجاز می‌دانستند که افراد یا قبیله‌های ضعیف‌تر را به بردگی بگیرند. جنگ‌ها و نبردها به‌طور کلی تعیین‌کننده بردگی اسیران بود و اجازه می‌داد که اگر کشوری مغلوب می‌شد، همه مردم آن به بردگی گرفته شوند. برخی از آنان بردگی را محدود به کسانی می‌کردند که در جنگ به اسارت گرفته می‌شدند، از مردان، زنان و کودکان. هر کس که در جنگی مشروع به اسارت گرفته می‌شد و در آن به بردگی درمی‌آمد، برده به شمار می‌رفت و بردگی او پذیرفته می‌شد.

The categories of slavery in the ancient systems that were practiced in the world when Islam came were many. They would judge with slavery for the bankrupt debtor; so the creditor, when his debtor became indigent and bankrupt, could enslave him. They would also judge with slavery of the human being as punishment of what he committed of crimes and mistakes. They also ordained for the free person to accept slavery upon himself so he could sell himself to another upon condition that he frees him after a period they agreed upon. The strong tribes allowed themselves to enslave individuals or weak tribes. Wars and battles would determine, in a general way, the enslaving of captives and allow enslaving all the people of a country if they conquered them. Some of them would limit slavery to whom they took as captives in the war of men, women and children. Whoever was taken as a captive in a legal war and was enslaved therein was considered a slave and was acknowledged in his being a slave.

هنگامی که اسلام آمد، برای مواردی که بردگی رخ می‌داد و وجود داشت، احکام شرعی‌ای غیر از بردگی را مقرر کرد و در وضعیت جنگ، این مسئله را به تفصیل بیان نمود. همچنین درباره بدهکار ورشکسته روشن ساخت که طلبکار باید تا زمان گشایش و آسانی صبر کند. خداوند (سبحانه و تعالی) فرموده است:

When Islam came, it imposed for the situations where slavery occurred and existed Shari’ah rules other than slavery, and detailed the matter in the situation of war. It clarified in relation to the bankrupt debtor that the creditor should wait to a time of ease. Allah (swt) said:

این کتاب همچنین مجازات‌های گناهان را با جزئیات روشن ساخت، به‌ویژه مجازات دزدی که پیش‌تر بردگی بود و خداوند (سبحانه و تعالی) در قرآن بدان اشاره کرده است:

It also clarified the punishments upon sins with details particularly the punishment of stealing whose punishment used to be slavery which Allah (swt) indicated in the Qur’an:

اسلام مجازات سرقت را روشن کرده است، یعنی قطع دست. خداوند (سبحانه و تعالی) می‌فرماید:

So Islam clarified its punishment i.e. for stealing the cutting of the hand. Allah (swt) said:

این [عقد] میان برده و مالکش را به هنگام آزادی قرار داد، نه به هنگام بردگی. و بردهکردن انسانهای آزاد را با منعی قاطع حرام ساخت. پیامبر ﷺ فرمود:

It made the contract between the slave and owner upon freedom, not upon slavery. It forbade the enslaving of free people with a decisive prohibition. He (saw) said:

خداوند متعال با فروشندهٔ انسانِ آزاد مجادله خواهد کرد. اما در وضعیت جنگ، اسلام به تفصیل به آن پرداخته و به طور مطلق از به بردگی کشیدن اسیران جلوگیری کرده است. در سال دوم هجرت، حکم اسیر را روشن ساخت، بدین صورت که یا با آزاد کردنشان بدون هیچ عوضی بر آنان منت گذارده می‌شود، یا در برابر پول، یا در برابر اسیرانی همانند ایشان از مسلمانان یا اهل ذمه فدیه داده می‌شوند؛ و بدین ترتیب از به بردگی کشیدن اسیران جلوگیری شد. خداوند تعالی فرمود:

So Allah (swt) will dispute with the seller of the free person. As for the situation of war, Islam detailed therein and prevented the enslaving of captives absolutely. In the second year of the Hijrah, it clarified the rule of the captive in that either they are favoured by releasing them without any exchange or either they are ransomed for money or captives like them from Muslims of dhimmis, thereby preventing the enslaving of captives. Allah (swt) said:

آیه صراحتاً بر این معنا دلالت دارد: آزادسازی یا فدیه، و هرگز معنای دیگری ندارد. زبان عربی ایجاب می‌کند که حکم اسیر در یکی از این دو امر محدود شود: آزادی یا فدیه، زیرا «إمّا» برای تخییر میان دو امر و برای محدود کردن به همان دو چیز به کار می‌رود. در اینجا، با «إمّا» که معنای حصر در آنچه پس از آن ذکر می‌شود را می‌رساند، میان آزادسازی و فدیه تخییر داده شده و حکم به همین دو امر محدود گشته است.

The ayah is explicit upon this meaning: Release or ransom, and it absolutely does not bear any other meaning. The Arabic language requires restricting the rule of the captive in one of these two matters, release or ransom because “imma” is for giving a choice between two matters and for restriction in the two things. Herein it came giving a choice between release and ransom, and restricting the rule to these two, when it came expressing that with “imma” which gives sense of the restriction in what is mentioned after it:

ممکن است این پرسش مطرح شود که برخی فقها در این مسئله دچار تردید شدند، تا آنجا که از ایشان نقل شده که خلیفه می‌تواند اسیران را به بردگی گیرد اگر چنین رأیی داشته باشد. این پرسش آن است که آیا پیامبر ﷺ پس از نزول این آیه برده گرفت؟ این آیه در سال دوم هجرت، در آغاز جنگ میان فرستاده خدا ﷺ و کافران قریش نازل شد، و پیامبر ﷺ در حنین برده گرفت. و کار فرستاده خدا ﷺ، به‌عنوان تشریع، همچون تبیینی برای آیه خداوند (سبحانه و تعالی) به شمار می‌آید. پس چگونه این آیه می‌تواند مانع برده گرفتن اسیران شود، با آنکه پیامبر ﷺ پس از این نزول، در حنین برده گرفت؟ پاسخ آن است که کار پیامبر ﷺ و سخن ایشان در رابطه با آیات قرآنی یا تفصیل مجمل آن است، یا تقیید مطلق آن، یا تخصیص عمومش. کار پیامبر ﷺ و سخن ایشان نمی‌تواند ناسخ قرآن باشد. آیه مربوط به اسیران جنگی نه مجمل است تا تفصیل داده شود، و نه الفاظش الفاظ عام است تا تخصیص یابد، و نه مطلق است تا مقید گردد. پس اگر ثابت شود که پیامبر ﷺ پس از نزول آن برده گرفته است، کار ایشان ناسخ آن خواهد بود، و این جایز نیست. افزون بر این، برده گرفتن اسیران توسط پیامبر ﷺ خبر واحد است که با آیه در تعارض است.

Here a question can be raised which was a position of confusion for some fuqaha from whom it was taken that the Khalifah can enslave captives if he so views. This question is that the Prophet (saw) did enslave after this ayah. This ayah was revealed in the second year after Hijrah at the beginning of the war between the Messenger (saw) and the Quraysh disbelievers, and the Messenger (saw) enslaved in Hunain. And the Messenger’s action is considered legislation as it considered explanation for the ayah of Allah (swt). So how could enslaving of captives be prevented by this ayah even though the Messenger (saw) enslaved after this revelation in Hunain? The response is that the action of the Messenger (saw) and his speech in relation to the Qur’anic ayat is either detailing its mujmal (aggregate), restricting its unrestricted or specifying its generality. The action of the Messenger (saw) and his speech cannot be an abrogation to the Qur’an. The ayah of prisoners of war is neither (mujmal) such that it be detailed, nor are its words the words of generality so that they be specified nor unrestricted so that they be restricted. So if it be authenticated that the Messenger (saw) enslaved after its revelation, his action would be an abrogator for it and this is not permitted. In addition, the Messenger’s enslaving captives is a khabr ahad which contradicts the ayah:

وقتی خبر آحاد با آیات و احادیث قطعی در تعارض باشد، علم به خبر آحاد رد می‌شود. بنابراین، آنچه درباره‌ی بردگی گرفتن پیامبر ﷺ پس از نزول آیه‌ی اسیران روایت شده، قابل اعتنا نیست. در واقع آنچه در جنگ حنین رخ داد این بود که زنان و کودکان همراه جنگجویان مشرکان آمدند تا شمارشان را بیشتر نشان دهند و مردانشان را تحریک کنند. پس وقتی در میدان جنگ شکست خوردند، زنان و کودکان اسیر شدند و پیامبر ﷺ آنان را میان جنگجویان مسلمان تقسیم کرد. هنگامی که درباره‌ی اسیران تجدیدنظر شد، مسلمانان آنچه از حق خود در اسیران (سبایا) داشتند را با میل و اختیار بخشیدند و اسیران (سبایا) را به قومشان بازگرداندند. این نشان می‌دهد که بردگی گرفتن سبایا، یعنی زنان و کودکانی که برای افزایش شمار و تشویق مردان همراه جنگجویان در میدان جنگ می‌آیند، جایز است. با وجود این، پیامبر ﷺ زنان و کودکانی را که در خیبر همراه جنگجویان بودند به بردگی نگرفت. هنگامی که ایشان ﷺ به خیبر حمله کرد و آن را فتح نمود، آنان را آزاد رها کرد و زمین را در دست خودشان گذاشت تا در ازای نیمی از محصول آن را کشت کنند. ابوعبیده درباره‌ی اسیران (سبایا) گفته است: «امام تا زمانی که آنان تقسیم نشده‌اند، درباره‌ی ایشان اختیار دارد. اما پس از تقسیم، راهی بر آنان نیست مگر با بخشش و میل و اختیار کسانی که آنان به ایشان تعلق یافته‌اند؛ همان‌گونه که رفتار رسول خدا ﷺ با مردم حنین بود. هیچ‌یک از اسیران (سبایا) را هیچ‌کدام از آنان بازنگرداندند مگر با بخشش و میل و اختیار، زیرا ایشان آنان را تقسیم کرده بود. او با مردم خیبر چنین نکرد، بلکه آنان را آزاد رها کرد و کسی هم آنان را نبخشید، چون بر ایشان تقسیم صورت نگرفته بود.»

And when the (khabr ahad) contradicts the definite ayat and ahadith the knowledge of the (khabr ahad) is rejected. Accordingly, there is no consideration to what is narrated about the Messenger (saw) enslaving after the revelation of the ayah of captives. Actually what happened in the battle of Hunain is that the women and children accompanied the fighters of the polytheists to increase their numbers and incite their men, so when they were routed in the battlefield the women and children became captives and the Messenger (saw) divided them between the fighters among the Muslims. When this was revised regarding the captives, the Muslims gifted what they had of the right in the captives (sabaya) voluntarily and returned their captives (sabaya) to their people. This indicated the permissibility of enslaving (sabaya) who are the women and children who accompany the men in the battlefield to increase the numbers and for encouragement. Despite that, the Messenger (saw) did not enslave the women and children who accompanied the fighters in Khayber. When he (saw) invaded Khayber and conquered it, he left them as free persons and left the land under their hands to farm it for half its produce. Abu Ubaidah said about the captives (sabaya): ‘The Imam is given a choice about them as long as they have not been divided. Once they are divided there is no way over them except by gift and free will of those for whom they become like the action of the Messenger of Allah (saw) with the people of Hunain. None of the captives (sabaya) were returned by anyone of them except by gift and free will since he had divided them. He did not do this with the people of Khayber but rather left them as free persons nor were they gifted by anyone as division had not occurred over them.