۳۸. السبب (العلّت) - شخصیت اسلامی | Quran Course

۳۸. السبب (العلّت) - شخصیت اسلامی | Quran Course

0% read · 1 min left

شخصیت اسلامی Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

۳۸. السبب (العلّت)

38. The Cause ( Al Sabab)

by Sheikh Taqīuddīn An-Nabahānī1 min readViewed 116 times

در اصطلاح فقها، «السبب» هر وصف ظاهر و منضبطی است که دلیلِ سمعی بر آن دلالت دارد که نشانه‌ای برای وجود حکم است، نه برای تشریع آن؛ همچون زوال خورشید از وسط آسمان که نشانه‌ای برای وجوب نماز است، در آیه‌ی خداوند متعال: {أَقِمِ الصَّلَاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَىٰ غَسَقِ اللَّيْلِ} [الإسراء: ۷۸]، و در گفته‌ی پیامبر ﷺ:

Al-sabab in the jurisprudents terminology is every apparent precise quality, which the auditory evidence shows that it is an indication sign for the existence of the verdict (hukm) not the legislation of it, like making the traverse of the sun from the zenith of the sky a sign that indicates the existence of the prayer in the saying of Allah Ta’ala: (Perform the salaat since the traverse of the sun till the darkness of the night…), 78 surat Al- Israa’, and in the saying of the Messenger of Allah (SAW):

«اگر خورشید از میانهٔ آسمان بگذرد، پس نماز بگزارید»، روایت شده توسط البیهقی. این نشانهٔ وجوب نماز نیست، و همچنان که دیدن هلال رمضان نشانهٔ وجود روزهٔ رمضان است، در این فرموده خداوند متعال: {…پس هر کس از شما این ماه را دریابد، باید آن را روزه بدارد} (البقرة: ۱۸۵)، و در فرمودهٔ پیامبر ﷺ: «برای دیدن آن (هلال) روزه بگیرید»، روایت شده توسط احمد. بنابراین سبب، دلیلِ وجوب حکم نیست، بلکه نشانهٔ وجود آن است. و حقیقت سبب این است که شریعت آن را برای حکم شرعی قرار داده، به سبب حکمتی که آن حکم مستلزم آن است.

بنابراین وجود نصاب سبب وجوب زکات است، و قراردادهای شرعی سبب اباحه بهرهبرداری یا انتقال مالکیت اموال هستند. پس حکم، وجوب زکات است و وجود نصاب از سوی شارع تعیین شده تا بر وجوب آن دلالت کند. و اباحه واگذاری یا انتقال مال، حکم است و قراردادها از سوی شارع تعیین شدهاند تا بر آن دلالت کنند. بنابراین اسباب، نشانههایی هستند که شارع قرار داده تا مکلف را از وجود حکم آگاه سازد. پس شارع حکم را برای مکلف وضع کرده و او را به آن ملزم ساخته، و نشانههایی قرار داده که وجود آن حکم را نشان میدهد. این نشانهها همان اسباب شرعیاند. سبب، اطلاعدهنده و نشانگر وجود حکم است، نه تعیینکنندهی حقیقت یا کیفیت حکم؛ بلکه تنها وجود آن را نشان میدهد، زیرا آنچه حکم را واجب میسازد، دلیلی است که آن را دربردارد، و آنچه وجود آن را نشان میدهد، سبب است. و این برخلاف علت است که چیزی است که حکم به خاطر آن وضع شده است؛ پس حکم به واسطهی آن وضع شده، و آن انگیزه و دلیل وضع حکم است، نه علت وجود آن.

So the occurrence of the nisaab (specified amount) is a sabab for the existence of the zakaat, and the shari'ahi agreements are sabab for permitting (ibahah) the utilization or transition of the ownership of the properties, so the (hukm) verdict is the obligation of the zakaat and the occurrence of the nisaab is set by the shari'ah for this hukm to indicate the obligation of its existence. And the ibaha of the disposal or the transition of the property is the hukm, and the agreements are set by the shari'ah for this hukm to indicate it existence. So the asbab (causes) are signs, set by the legislator to inform the mukallaf about the existence of the hukm. So the legislator had legislated the hukm for the mukallaf, and assigned him with it, and set signs that indicate the existence of that hukm. So these signs are the shari'ahi asbaab. So the sabab is a notification and an indicator for the existence of the hukm, it is not a definer of the reality or the quality of the hukm, but it indicates its existence only, because what obliges the hukm is the daleel (evidence ) which included it, and what indicates its existence is the sabab. And this is contrary to the illah, which is the thing for which the hukm was legislated, so the hukm was legislated by it, so it is the inducement, and the reason for its legislation, not the cause of its existence.

بنابراین علت یکی از دلیل‌های حکم است، همانند متنی که حکم را تشریع می‌کند؛ علت نشانه‌ی وجود (حکم) نیست، بلکه نشانه‌ای آگاه‌کننده برای تشریع حکم است. مانند مشغول‌شدن (به تجارت) از نماز، که از این سخن خداوند متعال استنباط می‌شود: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! هنگامی که برای نماز جمعه ندا داده شد، به سوی یاد خدا بشتابید و داد و ستد را رها کنید…» [سوره الجمعه، آیه ۹] و سخن او: «و چون نماز گزارده شد، در زمین پراکنده شوید…» [سوره الجمعه، آیه ۱۰]. پس مشغول‌شدن، علتی است که به خاطر آن حکم تشریع شده است؛ یعنی ممنوعیت داد و ستد هنگام اذان نماز جمعه. از این رو این مشغول‌شدن علت تشریع است، نه سبب، برخلاف «دُلوک» (زوال) خورشید که علت (نماز ظهر) نیست؛ زیرا نماز ظهر به خاطر آن تشریع نشده است، بلکه زوال نشانه‌ای است که با آن وجوب نماز ظهر محقق می‌شود.

So the illah is one of the evidences for the hukm, similar to the text in the legislation of the hukm, it is not a sign for the existence, but an informative sign for the legislation of the hukm, like the distraction from the prayer which is derived from His Ta’ala‘s saying: (O you who believe (Muslims) when it is called for the Salaat (Al-Jumu’ah) on Friday, come to the remembrance of Allah and leave off the business…), 9 Surat Al-Jumu’ah, and His saying: (Then when the Salaat is ended, do disperse through the land…),10 Surat Al-Jumu’ah, so the distraction is the reason for which the hukm is legislated, that is the forbiddance of the trade at the (adthaan) call of the Jumu’ah prayer, therefore it is a illah (reason for the legislation not a sabab, contrary to the (dulouk) traverse of the sun, it is not a illah, because the dthuhr prayer was not legislated for it but the zawal is a sign that the existence of the dthuhr prayer becomes a wajib.