۴.۳ خبرِ واحد حجتِ قاطعه برای عقاید نیست - شخصیت اسلامی | Quran Course

۴.۳ خبرِ واحد حجتِ قاطعه برای عقاید نیست - شخصیت اسلامی | Quran Course

با این حال، استنباط از سنت بسته به موضوعی که استنباط دربارهٔ آن لازم است، متفاوت است. اگر موضوعی که برای آن استنباط جستجو می‌شود، محتمل (غَلَبَةُ ظَنّ) دانسته شود، آنگاه اطلاعات دربارهٔ آن بر اساس آنچه پیامبر ﷺ به احتمال زیاد گفته است، جستجو می‌شود. به طریق اولی، ما اطلاعات دربارهٔ آن را بر این مبنا جستجو می‌کنیم که راوی به آنچه پیامبر ﷺ گفته است یقین دارد. در مسائلی که قطعیت و یقین را می‌طلبند، هر استنباطی دربارهٔ آن‌ها باید از آنچه راوی دربارهٔ گفتهٔ پیامبر ﷺ یقین دارد، ناشی شود. چنین مسائلی از آنچه پیامبر ﷺ به احتمال زیاد گفته است، استنباط نمی‌شوند؛ زیرا دلایل ظنی برای اثبات یقین (یَقین) به اندازهٔ کافی محکم شمرده نمی‌شوند.

However, to seek inference from the Sunnah varies depending on the subject matter on which inference is required. If the matter on which inference is sought is considered probable (Ghalabatu zann), then information about it is sought on the basis of what the Messenger  most probably said. By greater reason, we seek information about it on the basis that the narrator is certain of what the Messenger  said. In matters requiring decisiveness and certainty, any inference about it must come from what the narrator is certain about what the Messenger  said. Such matters are not educted by what the Messenger  most likely said, this is because the speculative (Zann) evidences are not considered to be sound enough for establishing certainty (Yaqeen).

برای شخص کافی است که درباره‌ی حکم شرعی چنین بیندیشد که این احتمالاً حکمِ خداوند است، و آنگاه ملزم است که آن را به‌عنوان حکم پیروی کند. از این رو، جایز است که دلایل ظنّی باشند؛ چه ظنّی بودنشان از جهت ثبوت آن‌ها باشد و چه از جهت معنای آن‌ها.

It is sufficient for a person to think of the Hukm Shar’i that this is probably the Hukm of Allah  and then he is bound to follow it as a Hukm. Therefore it is allowed for the evidences (dalīl) to be speculative (zanni); whether it is speculative (zanni) with regards to their authenticity or meaning.

پیامبر آن را در موارد قضایی پذیرفت و در سخنان حدیثی خود به پذیرفتن آن فراخواند؛ صحابه نیز در عمل به احکام شرعی آن را پذیرفتند. افزون بر این، عقیده (عقیدهٔ دینی) قطعی است، با واقعیت مطابقت دارد و با دلیل پشتیبانی می‌شود. این ماهیت عقیده است، پس چنین دلیلی باید پذیرش قطعی به بار آورد، و این جز در صورتی که خود دلیل قطعی باشد، رخ نمی‌دهد. دلیل ظنی نمی‌تواند قطعی باشد. بنابراین خبر واحد برای عقیده دلیل مناسبی نیست، زیرا بر پایهٔ احتمال استوار است، در حالی که عقیده باید یقینی و عاری از شک باشد. خداوند در قرآن کریم پیروی از دانش ظنی را سرزنش کرده است. او فرموده است:

The Messenger accepted it in judicial cases and called for its acceptance in the sayings of his Ahadith; the Sahaba  also accepted it in their observance of the Shar’i rules. Furthermore, the ‘aqīdah (creed) is decisive, agrees with reality and is supported by evidence. This is the nature of the ‘aqīdah, so such evidence should produce decisive acceptance, and this would not happen unless the evidence itself is decisive. Probable (Zanni) evidence cannot be decisive. Therefore the solitary report (Khabar al Ahad) is not a suitable evidence for the ‘aqīdah because it is based on probability, whereas the ‘aqīdah must be certain and free of doubt. Allah  in the Noble Qur’ān has rebuked the following of speculative knowledge (zann). He  said:

این آیات و آیات دیگر قرآن، کسانی را که در عقیده‌ی اسلامی (عقائد) از گمان (ظن) پیروی می‌کنند، صریحاً سرزنش می‌کنند. این سرزنش‌ها دلیلی بر نهی از پیروی گمان (ظن) است. خبر واحد، دلیلی ظنی است، پس اتخاذ آن به عنوان دلیل در عقیده، امری است که در قرآن صراحتاً مورد سرزنش قرار گرفته است. بنابراین، دلیل شرعی و واقعیت خود عقیده نشان می‌دهد که استنباط از دلیل ظنی، الزام به باور به آنچه این دلیل بدان می‌رساند، نمی‌آورد. از این رو خبر واحد، دلیلی بر عقائد نیست. آیات یادشده صریحاً به عقائد محدود شده‌اند و نه به احکام شرعی، زیرا الله پیروی از گمان در عقیده را گمراهی (ضلال) قرار داده و کسانی را که در عقائد از گمان پیروی می‌کنند، آشکارا سرزنش نموده است.

These and other verses in the Qur’ān explicity rebuke those who follow speculation (Zann) in the creed (Aqa’id) of Islam. These rebukes are evidences of the prohibitions of following speculation (Zann). The solitary report (Khabr al-Ahad) is speculative evidence, so taking this as evidence in the ‘aqīdah is a matter explicitly rebuked in the Qur’ān. Thus the Shar’i evidence and the reality of the ‘aqīdah itself indicates that deduction from speculative (Zanni) evidence does not oblige belief in what this evidence brings. Thus the solitary report (Khabar al-Ahad) is not a proof for the ‘Aqa’id. The above-mentioned verses have been explicitly restricted to the ‘Aqa’id and not the Shar’i rules because Allah  determined the following of speculation (Zann) in the creed as misguidance (Dhalal) and he  clearly reproached those who follow speculation in the ‘Aqa’id.

او گفت:

He  said:

بنابراین او ضلالت را کفر تعریف کرده است، که پس از پیروی از گمان (ظن) در عقیده رخ می‌دهد. بر این اساس، این امر دلالت دارد که موضوع آیه، عقاید است. از زاویه‌ای دیگر، ثابت شده است که پیامبر ﷺ به خبر واحد حکم می‌کرد. در زمان ایشان، مسلمانان حکم شرعی را با خبر واحد می‌پذیرفتند و پیامبر ﷺ نیز آن را می‌پذیرفت. بنابراین، حدیث پیامبر ﷺ این آیات را در غیر حکم شرعی، یعنی در عقاید، مقید ساخته است. از این رو، حدیث پیامبر ﷺ با این فرض که برخی آیات به صورت عام (عام) آمده‌اند، حکم شرعی را از شمول آن آیات خارج کرده است.

So He  defined the Dhalal as Kufr, which happens after following conjecture (Zann) in belief. Thus, this indicates that the subject matter of the ayat is the ‘Aqa’id. From another angle, it has been established that the Messenger  judged using the solitary report. In his time, the Muslims accepted the Hukm Shar’i by the solitary report (Khabar al-Ahad) and he  accepted that. Thus the Hadith of the Messenger  specified these verses in other than Hukm Shar’i i.e. in the Aqa’id. Therefore, the Hadith of the Messenger excluded Hukm Shar’i from the verses on the assumption that some of the verses are general (‘Aamm) in form.

و اما آنچه روایت شده که پیامبر ﷺ فرستادگان منفرد نزد حاکمان و قاصدان منفرد نزد عاملان خود می‌فرستاد، و آنچه روایت شده که صحابه ﷺ خبر یک فرستاده را در اطلاع دادن از حکم شرعی می‌پذیرفتند، مانند (دستور) رو کردن به کعبه، حکم حرمت شراب، و فرستادن علی ﷺ توسط پیامبر ﷺ به سوی مردم تا سورهٔ «التوبه» را برای ایشان بخواند، و مانند این‌ها، این دلالت بر پذیرش خبر واحد در عقیده ندارد، بلکه دلالت بر پذیرش خبر واحد در تبلیغ دعوت دارد، چه در رساندن احکام شرعی و چه در رساندن خود اسلام. نباید ادعا شود که پذیرش رساندن پیام اسلام، رساندن عقیده است؛ زیرا پذیرش رساندن اسلام، پذیرش یک خبر است و نه پذیرش عقیده. گواه این امر آن است که کسی که خبری به او می‌رسد، باید در آنچه به او رسیده با عقل خود بیندیشد. اگر دلیل قطعی بر آن برای او ثابت شود، باید به آن ایمان آورد، و اگر آن را انکار کند، مورد مؤاخذه قرار خواهد گرفت. بنابراین، رد خبری درباره اسلام کفر شمرده نمی‌شود، اما رد اسلامی که دلیل قطعی آن برای او ثابت شده، همان چیزی است که کفر به شمار می‌آید. پس رساندن اسلام جزو عقیده شمرده نمی‌شود. در پذیرفتن خبر یک نفر در مقام تبلیغ، اختلافی وجود ندارد. تمام وقایع روایت‌شده دلالت دارند که گسترش پیام، یا رساندن اسلام بوده، یا قرآن، یا احکام. اما درباره رساندن عقیده، از خبر واحد هیچ دلیلی برای استنباط آن وجود ندارد.

As for what has been reported about the Prophet  that he sent single envoys to the rulers and single messengers to his 'Amils and what has been reported that the Sahabah  used to accept the saying of a single Messenger in informing them of the Sharī’ah rule such as (the order to) face the Ka'ba, the order prohibiting alcohol, the Messenger's  sending of 'Ali  to the people to read to them sura 'al-Tawba' and so on. This does not indicate the acceptance of the khabar al-ahad in ‘aqīdah but the acceptance of khabar al-ahad in conveing (tabligh) the Dawah, whether in conveying the Sharī’ah rules or conveying Islam itself. It should not be claimed that accepting the conveyance of the message of Islam is a conveyance of the ‘aqīdah. Since accepting the conveyance of Islam is an acceptance of a report and not the acceptance of ‘aqīdah. As evidenced by the fact that the one to whom a report is conveyed must use his intellect regarding that which has reached him. If decisive evidence is established for him upon it, he should believe in it and he will be accounted if he disbelieves in it. Thus, the rejection of a report about Islam is not considered kufr, but the rejection of Islam for which the decisive evidence has been established for him is what is considered to be an act of kufr. Therefore, conveying Islam is not considered part of ‘aqīdah. There is no dispute about the acceptance of a report of a single person in conveyance. All the reported incidents indicate that spreading the message constituted either the conveyance of Islam, Qur’ān or the rules. As for the conveyance of ‘aqīdah, there is no evidence for educing it from the khabar al-ahad.

بنابراین، دلیلِ عقیده باید قطعی باشد، یعنی دلیلی یقینی. زیرا عقیده امری قطعی و جازم است، و جز با دلیلِ قطعی، قطعی و جازم نمی‌شود. از این رو، دلیل باید قرآن یا حدیثِ متواتر باشد، به‌گونه‌ای که هر دو از نظر دلالت قطعی باشند. این دلیل در عقیده و در احکام شریعت پذیرفته می‌شود. کسی که آن را انکار کند به کفر متهم می‌شود، و همچنین کسی که آنچه را که این دلیل بر آن دلالت دارد، چه اعتقاد باشد و چه حکم شرعی، انکار کند.

Therefore, the evidence of the ‘aqīdah must be certain, i.e, definite evidence. Because the ‘aqīdah is definitive and decisive. It is not definitive or decisive unless derived from definite evidence. Therefore, the evidence must be Qur’ān or Hadith mutawatir such that both are definite in meaning. It has to be taken in ‘aqīdah and Sharī’ah rules. The one who rejects it is charged with kufr as well as the one who denies what it indicates, whether it is a belief or a Sharī’ah rule.

با این حال، اگر دلیل بر پایه‌ی خبر واحد (خبر آحاد) باشد، آنگاه قطعی (قطعی) نخواهد بود. اگر این خبر صحیح باشد، نشان‌دهنده‌ی احتمال بالا خواهد بود و عقیده‌ای (عقاید) که از آن برمی‌آید، به‌عنوان امری ظنی پذیرفته می‌شود، نه به‌عنوان امری قطعی. اعتقاد به چنین عقایدی جایز نیست، زیرا قاطع نخواهد بود. این به آن دلیل است که عقیده امری قاطع و یقینی است، در حالی که خبر واحد (خبر آحاد) تنها بر احتمال دلالت دارد. کسی که خبر واحد (خبر آحاد) را رد کند، کافر شمرده نمی‌شود. با این حال، تکذیب آن جایز نیست، زیرا اگر تکذیب آن روا باشد، تکذیب همه‌ی احکام شریعت که از دلایل ظنی استنباط شده‌اند نیز روا خواهد بود، و این امری است که هیچ مسلمانی هرگز درباره‌ی آن سخن نگفته است.

However, if the evidence is based on a solitary report (Khabar al-Ahad), then it would not be definite (Qat’i). If it is sound (Sahih) then it would indicate high probability and the creed (‘Aqa’id) brought by it would be accepted as speculative, but not as definite. It is not permitted to believe in such ‘Aqa’id as it would not be decisive. This is because ‘aqīdah is a matter of decisiveness and certainity, while the solitary report (Khabar al-Ahad) only indicates probability. The one who rejects the solitary report (Khabar al-Ahad) is not considered a Kafir. However it is not allowed to belie it because if it was allowed to belie it then it would be allowed to belie all the Ahkam Sharī’ah inferred from the speculative (zanni) evidences, a matter of which no Muslims ever talked about.

در این مسئله، خبر آحاد همانند قرآن نیست. قرآن از راه تواتر (نقل جمعی و پیوسته) به امت رسیده است، از این رو مسلمانان باید به آن ایمان داشته باشند و هر کس آن را انکار کند کافر به شمار می‌آید. اما آیاتی از قرآن که از راه خبر آحاد روایت شده‌اند، جزو قرآن شمرده نمی‌شوند و ایمان به آنها واجب نیست. اگرچه این آیات به عنوان قرآن نقل شده‌اند، اما چون از راه روایت فردی (خبر آحاد) نقل شده‌اند، اعتبار آنها به عنوان بخشی از قرآن منتفی می‌شود و در نتیجه وجوب ایمان به آنها نیز از میان می‌رود. این همانند آن چیزی است که به اصطلاح آیه‌ای نامیده می‌شود...

In this matter, Khabar al-Ahad is like the Qur’ān. The Qur’ān was delivered to the Ummah by Tawatur (recurrent narration), so the Muslims must believe in this and whoever denies this is considered a Kafir. However those Ayahs of the Qur’ān narrated through Khabar al-Ahad are not considered as being from the Qur’ān nor must we believe in them. Though these Ayahs were narrated as Qur’ān, they were narrated through solitary report (Khabar al-Ahad) and this negates their validity of them being from the Qur’ān and therefore negates the obligation of believing in them. This is like the so-called ayah