۱۴.۲ توسعهٔ فقه - شخصیت اسلامی | Quran Course

۱۴.۲ توسعهٔ فقه - شخصیت اسلامی | Quran Course

0% read · 7 min left

شخصیت اسلامی Bookmark

This chapter was translated automatically from English and may contain mistakes. Read the original

Show original

۱۴.۲ توسعهٔ فقه

14.2 The Development Of Fiqh

by Sheikh Taqīuddīn An-Nabahānī7 min readViewed 111 times

فقه یکی از مهم‌ترین دانش‌های اسلامی است که بیشترین تأثیر را بر جامعه دارد. این دانش یکی از مهم‌ترین شاخه‌های فرهنگ اسلامی است. زیرا فرهنگ اسلامی همان قرآن و سنت است، و هر آنچه برای فهم قرآن و سنت به آن تکیه و اعتماد می‌شود و وضع می‌گردد. اگرچه فرهنگ اسلامی دانش‌های زبان عربی، حدیث و تفسیر را نیز دربر می‌گیرد، برجسته‌ترین چیزی که از آن پدیدار می‌شود، اندیشه‌هایی است که به دیدگاه درباره زندگی و راه‌حل‌هایی مربوط می‌شود که مشکلات زندگی را درمان می‌کنند. به عبارت دیگر، این فرهنگ در عقاید (عقائد) و احکام شریعت ظاهر می‌شود، زیرا فرهنگی عملی است که برای روبه‌رو شدن با مشکلات زندگی پذیرفته شده، و در بیشتر موارد شامل اندیشه‌هایی درباره عقاید و راه‌حل‌ها، یعنی احکام، است. فقه چیزی جز دانش این احکام نیست.

Fiqh is one of the most important Islamic disciplines having the greatest effect on society. It is one of the most important branches of the Islamic culture. That is because the Islamic culture is the Qur’ān and Sunnah and whatever is relied upon and laid down in order to understand the Qur’ān and Sunnah. Even though the Islamic culture includes the sciences of the Arabic language, hadīth and tafsīr, the most prominent thing that appears from it are the thoughts which relate to the viewpoint about life and the solutions which treat the problems of life. In other words, it appears in the beliefs (‘aqaid) and Sharī’ah rules because they are a practical culture adopted to face lifes problems which, in most cases, contains thoughts about beliefs and solutions i.e, the rules. Fiqh is nothing other than the knowledge of these rules.

با استثنای پیامبر ﷺ، هیچ مسلمانی حق ندارد به‌طور مستقل نظری درباره هیچ دیدگاه یا حکمی ارائه دهد. به دلیل حضور پیامبر ﷺ در میان آنان، مراجعه به ایشان درباره هر موضوعی که با آن روبه‌رو می‌شدند آسان بود، با این حال برای هیچ‌یک از آنان جایز نبود که درباره هیچ رویدادی نظر شخصی خود را بیان کند. از این رو، هرگاه با رویدادی روبه‌رو می‌شدند یا اختلافی پیش می‌آمد یا یکی از آنان اندیشه‌ای داشت، به پیامبر ﷺ مراجعه می‌کردند. و ایشان ﷺ نظر می‌دادند، اختلافاتشان را حل می‌کردند و به پرسش‌هایشان پاسخ می‌دادند، گاه با آیه‌ای و گاه با حدیثی. اما آنچه نقل شده که برخی از صحابه در زمان پیامبر ﷺ اجتهاد کردند و بر اساس اجتهاد خود در برخی اختلافات حکم دادند یا حکم برخی رویدادها را از راه اجتهاد شخصی خود استنباط کردند، این به معنای آن نیست که این اجتهادها منبعی برای احکام شریعت باشند. بلکه این‌ها فهمی از شریعت بر اساس فرمان پیامبر ﷺ هستند. آن‌ها اجرای شریعت‌اند که بر قرآن و سنت، آن‌گونه که آن مجتهدان فهمیده‌اند، تکیه دارند. این امر از شرایطی که این اجتهادها در آن واقع شده‌اند آشکار است. نقل شده که پیامبر ﷺ علی بن ابی‌طالب را به‌عنوان قاضی به یمن فرستاد. ایشان ﷺ به او فرمودند:

With the exception of the Messenger  no Muslim has the right to independently put forward an opinion regarding any viewpoint or ruling. Due to the Messenger’s  presence among them referring to him regarding anything they came across was easy, It was still not permitted for any of them to give his personal opinion regarding any event. That is why, when they came across an event or a dispute arose or one of them had an idea they would refer to the Messenger . And he  would give an opinion, settle their disputes and answer their questions, sometimes with an ayah and sometimes with a hadīth. As for what has been reported that certain Sahabah exercised Ijtihād in the time of the Messenger  and pronounced judgements according to their own Ijtihād in certain disputes or that they deduced the rule regarding certain events through their own Ijtihād. This does not make these Ijtihāds a source for Sharī’ah rules. Rather they constitute an understanding of the Sharī’ah in accordance with the order of the Messenger . They constitute the application of the Sharī’ah, relying on the Qur’ān and Sunnah as understood by those mujtahidin. This is demonstrated by the circumstance in which these Ijtihāds took place. It has been reported that the Prophet  sent ‘Ali ibn Abi Talib  to Yemen as a judge. He  told him:

تمام این روایات و دیگر نمونه‌های مشابه نشان می‌دهند که اجتهادهایی که مسلمانان در زمان پیامبر ﷺ انجام می‌دادند، مطابق با دستور ایشان بود. بنابراین، آن حضرت ﷺ منبع آنان بود. از این رو، زمان پیامبر ﷺ دورانی بود که منبع کل فرهنگ اسلامی در آن وجود داشت. این وضعیت از زمان بعثت آن حضرت ﷺ تا زمان وفاتشان ادامه داشت، در مدتی که از بیست و دو سال و چند ماه تجاوز نمی‌کند؛ مدتی که در آن تمام قرآن نازل شد و سنت شریف تکمیل گردید. این‌ها تنها متونی هستند که منبع اندیشه‌ها، احکام و فرهنگ در اسلام به شمار می‌روند.

All of these reports and other such examples indicate that the Ijtihādat that the Muslims performed during the days of the Messenger  were in accordance with his  order. Therefore, he was their source. Thus, the time of the Messenger  was a time in which the source of the entire Islamic culture existed. That continued from the time he was sent until his death, in a period of time not exceeding twenty two years and a few months in which the whole Qur’ān was revealed and the sublime Sunnah was completed. These are the only texts considered as the source of thoughts, rules and culture in Islam.

با درگذشت پیامبر ﷺ در سال یازدهم هجری، عصر صحابه آغاز شد. این عصر، دوران تفسیر و گشوده شدن درهای استنباط برای مسائلی است که متن روشنی نداشتند. صحابه دیدند که همه متون قرآن و سنت میان مردم به‌گونه‌ای گسترده پخش نشده بود که برای هر فرد در دسترس باشد؛ زیرا متون قرآن بر پوست‌های ویژه‌ای نوشته شده بود که در خانه پیامبر ﷺ و نزد برخی از صحابه نگهداری می‌شد، و سنت هنوز نوشته نشده بود. آنان دریافتند که متون قرآن و سنت، احکامی را برای رویدادها و مسائلی وضع کرده‌اند که در زمان تشریع وجود داشتند، و برای رویدادها و مسائلی که تنها احتمال وقوع داشتند، حکمی وضع نشده است. در میان مسلمانان، نیازها، رویدادها و مسائلی پدید آمد که در زمان پیامبر ﷺ رخ نداده بود و برای مشکلات بعدی، متنی که حکم آن‌ها را بیان کند وجود نداشت. همچنین دیدند که هر مسلمانی توانایی آن را ندارد که خود به متون قرآن و سنت مراجعه کند و حکم مندرج در آن‌ها را دریابد، زیرا توده مردم جز از راه کسی که احکام اسلام را برایشان روشن کند، متون را نمی‌فهمند. از این رو دریافتند که بر آنان واجب است قرآن کریم و احادیث پیامبر ﷺ را میان مسلمانان منتشر سازند. پس مسئولیت گردآوری قرآن را بر عهده گرفتند و از این گردآوری نسخه‌های متعددی تهیه کرده، میان مسلمانان توزیع نمودند، و برای اطمینان از اعتمادپذیری نقل سنت و وثاقت راویان، تدابیر لازم را اندیشیدند. همچنین دریافتند که بر آنان واجب است برای مسلمانان، تبیین و توضیح لازم متون قرآن و سنت را آشکار سازند. پس وہ لوگوں کو دین کی تعلیم دینے لگے، پھر ان کی رائے یہ ہوئی کہ جو واقعات اور مسائل لوگوں کو پیش آتے ہیں اور جن کے بارے میں کوئی (واضح) نص موجود نہیں، ان کے لیے فتوے دیں۔ یوں وہ ایسے احکام اخذ کرنے لگے جو پیش آنے والے مسائل کے لیے ضروری تھے۔ اسی وجہ سے انہوں نے دین کی ذمہ داری بہترین طریقے سے انجام دینے کا بیڑا اٹھایا۔

With the death of the Messenger  in the eleventh year of the Hijra began the age of the Sahabah. It is an age of tafsīr and the opening of the doors of deduction (istinbat) for issues that did not possess a (clear) text. The Sahabah saw that not all of the texts of the Qur’ān and the Sunnah were disseminated widely amongst the people such that they were accessible to each and every person because the texts of the Qur’ān were written down on special parchments preserved in the house of the Messenger  and preserved in the houses of certain Sahabah and the Sunnah had not been written down yet. They found that the texts of the Qur’ān and Sunnah legislated rules for events and issues which took place at the time of legislation. Rules were not legislated for events and issues that only had a possibility of taking place. Needs, events and issues took place amidst the Muslims which did not take place during the time of the Messenger , there were no texts for the the problems arising later which would state their ruling. Likewise, they saw that not every Muslim was qualified to refer to the texts of the Qur’ān and Sunnah by himself and understand the ruling indicated by them, since the masses cannot understand the texts except by means of someone who will make them understand the rules of Islam. Therefore, they realised that it was incumbent on them to disseminate the Noble Qur’ān and the ahadīth of the Messenger  among the Muslims. So they undertook the responsibility of compiling the Qur’ān and from this compilation they made many copies which they circulated amongst the Muslims and they took precautions ensuring the trustworthiness of the narration of the Sunnah and the trust in the scrutiny of the narrators. They also realised that it was incumbent on them to demonstrate to the Muslims the necessary clarification and explanation of the texts of the Qur’ān and Sunnah. So they began to teach people the deen, then they took the view that they should provide people with legal verdicts for the events and issues happening to them for which there was no (clear) text. Thus, they began to deduce rules which were necessary for the issues that took place. Due to this they undertook the obligation of the deen in the best manner possible.

روش صحابه در احکام شریعت چنین بود که هرگاه در قرآن یا سنت نصی می‌یافتند که حکم حادثه‌ای را که رخ داده بود بیان می‌کرد، در حد همان نص توقف می‌کردند و تلاش خود را به فهم متن و آشنایی با آنچه از آن اراده شده است محدود می‌ساختند تا کاربرد درست آن را بر واقعیت به دست آورند. و اگر در قرآن و سنت نصی درباره‌ی حکم حوادثی که با آن روبه‌رو می‌شدند نمی‌یافتند، به اجتهاد می‌پرداختند تا حکم آن را استنباط کنند. در اجتهاد خود بر فهم شخصی‌شان از متون شریعت و دانشی که از شریعت داشتند تکیه می‌کردند؛ دانشی که از راه گفتگوی مستقیم با پیامبر ﷺ و مشاهده‌ی نزول آیات و کاربرد آن‌ها در حوادث به دست آورده بودند. با بررسی حوادثی که در آن‌ها اجتهاد شده است، روشن می‌شود که صحابه میان حادثه‌ای که نص داشت و حادثه‌ای که نص نداشت قیاس می‌کردند، و کسب منفعت (مصلحت) و دفع ضرر (مفسده) را علت حکم قرار نمی‌دادند، بلکه مصلحتی را که شریعت بیان کرده بود، مصلحت حقیقی می‌دانستند. آنان مصلحتی را که نصی درباره‌ی آن نیامده بود، با مصلحتی که نص درباره‌ی آن آمده بود قیاس می‌کردند. آنان درباره‌ی مصلحت، رأی شخصی خود را نمی‌پذیرفتند، زیرا اظهار رأی از جانب خود ممنوع است. مورخان، محدثان و فقها بسیاری از اجتهادات صحابه را نقل کرده‌اند. با بررسی این اجتهادات، میزان پایبندی ایشان به شریعت و میزان پیشرفتشان در فهم شریعت آشکار می‌شود. داستانی درباره‌ی مردی که به دست نامادری و معشوق او کشته شده بود، به اطلاع عمر رسانده شد.

The methodology according to which the Sahabah proceeded in the Sharī’ah rules is that when they found a text (nass) in the Qur’ān or Sunnah which indicated the ruling on an incident that has happened they stopped at the limit of this text and they confined their efforts to understanding the text and becoming acquainted with what is intended in it in order to attain its correct application on the reality. If they did not find a text in the Qur’ān and the Sunnah indicating the ruling on incidents that they are confronted with, they performed Ijtihād to deduce its ruling. In their Ijtihād they used to rely on their own understanding of the texts of the Sharī’ah and their knowledge of the Sharī’ah that they obtained by directly speaking to the Messenger  and witnessing the revelation of the verses and their application on incidents. By studying the incidents for which they made Ijtihād one will notice that they used to make analogy between (an incident) which had a text with one that did not have a text and they did not consider the acquisition of a benefit (maslaha) and repulsion of a harm (mafsada) as an ‘illah (legal cause) for rulings rather they used to consider the benefit (maslaha) indicated by the Sharī’ah as the true benefit (maslaha). They used to make analogy between the benefit (maslaha) (for which no text was mentioned) with a benefit for which a text was mentioned. They did not hold their own opinion about a maslaha (benefit) because holding an opinion (which is from oneself) is forbidden. The historians, muhaddithin and fuqaha (jurists) transmitted many Ijtihādat of the Sahabah. By studying these Ijtihādat the extent of their adherence to the Sharī’ah and the extent of their advancement in understanding the Sharī’ah becomes clear. A story was brought to the attention of ‘Umar about a man who was killed by his stepmother and her lover.

عمر را این نظر بود که تألیفِ قلوب [به اسلام] از آن رو بود که دولت ضعیف بود، زیرا عبارتِ «تألیف قلوب» (تألیفُ القلوب) همین را نشان می‌دهد. زیرا دل‌ها را چه وقت تألیف می‌کنند جز آن‌گاه که به آن‌ها (مردم) نیازمند باشند؟ عمر این رأی را گرفت که نیاز به تألیف قلوب زمانی پایان می‌یابد که اسلام قوی شود، و بدون نیاز به تألیف قلوب، عِلّت (علّتِ حقوقی) جاری نمی‌شود و به سبب همین، حُکم نیز جاری نمی‌گردد.

Umar was of the view that the reconcilings of hearts towards Islam was there because the state was weak because the expression, for the expression ‘reconciling hearts’ (ta’leeful al-qulub) indicates this. For when do you reconcile hearts except when you are in a state of need for them (the people) ? Umar took the opinion that the need to reconcile hearts ended when Islam became strong, without the need to reconcile hearts, the ‘illah (legal cause) does not apply and due to this the hukm also does not apply.

صحابه درباره مسائل شرعی که نمی‌دانستند، از مردم پرسوجو و تحقیق می‌کردند، و (خدا از ایشان خشنود باد) همگی در حجاز جمع می‌شدند و درباره قرآن و سنت گفتگو می‌کردند. اگر حکمِ آن مسئلهٔ موردِ جستجو را در قرآن و سنت نمی‌یافتند، از مسلمانان می‌پرسیدند که آیا کسی از ایشان می‌داند که رسول خدا ﷺ درباره این موضوع چه حکمی صادر کرده است. از این رو، آنان به یکدیگر رجوع می‌کردند و برای بحث دربارهٔ مسائل و ارائهٔ نظر دربارهٔ آن‌ها گرد هم می‌آمدند. ابوبکر و عمر احکام را استنباط می‌کردند و به مردم رجوع می‌نمودند. البغوی در کتاب *مصابیح السنة* خود روایت کرده است:

The Sahabah used to investigate and ask the people about the Sharī’ah texts regarding matters they did not know and they (may Allah be pleased with them) used to be all gathered together in the Hijaz, discussing the Qur’ān and Sunnah. If they did not find a hukm in the Qur’ān and Sunnah for the issue they were looking for they would ask Muslims if any of them knew what the Messenger of Allah  passed as a judgement for the issue. That is why they used to refer to each other and get together to discuss the issues and give an opinion for it. Abu Bakr and ‘Umar used to deduce rules and refer to the people. Al-Baghawi has narrated in his Masabih al-Sunnah:

اگر سنّتی از رسول‌الله ﷺ نمی‌یافت، سران مردم و بهترین آنان را گرد می‌آورد و با ایشان مشورت می‌کرد. اگر بر امری اجماع داشتند، بر اساس آن حکم می‌کرد. روایت شده است که عمر با وجود دانش فقهی‌اش با صحابه مشورت می‌کرد، تا آنجا که وقتی حادثه‌ای به او ارجاع داده می‌شد، می‌گفت: علی را برای من فراخوانید، زید را فراخوانید. او با آنان مشورت می‌کرد و نزاع را بر آنچه بر آن توافق داشتند فیصله می‌داد. به سبب مراجعه صحابه به یکدیگر، اختلاف نظر میان آنان کم بود، زیرا هر صحابی دیدگاه خود و دلایلی را که استنباط کرده بود، برای صحابی دیگر بیان می‌کرد. دیدگاه آنان در مجموع درست و صحیح بود و هر یک به دیگری رجوع می‌کرد. و اگرچه در برخی احکام دیدگاه‌هایشان متفاوت بود، اما اختلاف آنان اندک بود و در فهم‌شان بود، نه در روش فهم.

If he failed to find a Sunnah of the Messenger of Allah  he gathered the heads of people and the best amongst them and consulted them. If they had a consensus on a matter he would judge with that. It has been reported that ‘Umar used to consult the Sahabah despite his knowledge of fiqh to the extent that when an incident would be refered to him he would say: Call ‘Ali for me, call Zayd. He used to consult them and settle the dispute with whatever they were agreed upon. Due to the Sahabah’s reference to each other differences of opinion between them were rare because each Sahābi expressed to another Sahābi his own perspective and the evidences he educed. Their view on the whole was true and correct and each one referred to the other. And even though their views differed in certain rules but their differences were rare and it was in their understanding and not in the method of understanding.

هنگامی که فتوحات گسترش یافت و صحابه در شهرهای گوناگون پراکنده شدند و دیدار این صحابه دشوار گردید، هرگاه حادثه‌ای رخ می‌داد که نص درباره‌اش وجود نداشت، هر صحابی به‌سبب دشواری دیدار، از آن‌رو که شهرها از یکدیگر دور بودند، و نیز به‌سبب نیاز به صدور حکم درباره حادثه‌ای که در شهرش رخ می‌داد تا بر اساس آن داوری کند، نظر خود را بدون آنکه با دیگران در میان گذارد یا به ایشان مراجعه کند، ابراز می‌داشت. در هر شهر مسلمانان یک یا چند صحابی وجود داشت. آنان مرجع احکام بودند. ایشان احکامی را که نص نداشت استنباط می‌کردند و همچنین وظیفه روشن ساختن و تبیین نص را بر عهده می‌گرفتند، همان‌گونه که مسئولیت آموزش قرآن و سنت به مردم را نیز به دوش داشتند. سنت هنوز نوشته نشده بود، از این رو نظرات صحابه درباره یک حادثه واحد اختلاف می‌یافت و هر یک دلیلی برای نظری که استنباط کرده بود داشت و بر اساس آن فتوا می‌داد. با این حال، همه این نظرات از احکام شرعی بودند و برای همه ایشان پذیرفتنی بود، زیرا اختلافشان تنها در فهم ایشان بود. اما روش اجتهادشان چنین بود که متن قرآن و حدیث را بررسی می‌کردند، نصوص را می‌سنجیدند و اطمینان حاصل می‌کردند که مصالح معتبر، تنها آن‌هایی باشند که شریعت بر آن‌ها دلالت دارد، و مسائل و مصالح را با یکدیگر قیاس می‌کردند. یکسانی روش در اجتهاد اجازه نمی‌داد که اختلاف در فهم تأثیری داشته باشد. بلکه، برعکس، یکی از علل رشد و گسترش فقه به شمار می‌رفت. فتواهای ایشان بر اساس حوادث و مسائلی بود که رخ می‌داد. دامنه اختلافشان گسترده نمی‌شد و از فروع فقه فراتر نمی‌رفت. اختلاف صحابه در فروع دو علت داشت:

When the conquests expanded and the Sahabah became separated in various cities and it became difficult for these Sahabah to meet, every time an incident occurred which had no text, each Sahabah gave his own opinion without expressing it to others or referring to others due to the difficulty in meeting since the cities were distant from each other and also due to the need of giving an opinion on an incident occurring in the city in order pass judgement by it. In every Muslim city there was one or more Sahabah. They were the reference point for rulings. They used to deduce rules which had no text and assume the task of clarifying and explaining the text just as they took the responsibility of teaching the people the Qur’ān and Sunnah. The Sunnah had still not been written down, therefore the opinions of Sahabah differed about a single incident and each one had an evidence for the opinion he had educed and gave legal verdicts with. However, all of these opinions were Sharī’ah rules and were acceptable to all of them since their disagreement was only in their understanding. As for their method of Ijtihād it was one which is to consider the text of the Qur’ān and hadīth and examine the texts, and ensure that the accredited maslahas (benefit) are the ones only indicated by the Sharī’ah and make analogy to issues and maslahas. The unity of the methodology in Ijtihād did not allow the difference in understanding to have any effect. On the contrary it was one of the reasons for the growth and expansion of fiqh. Their legal verdicts (fatwas) were according to the incidents and issues that took place. The range of their disagreement did not widen and nor did it overstep the furu’ (branches of fiqh). The disagreement of the Sahabah in furu’ is attributable to two reasons:

نخست: این که بیشتر متون قرآن و سنت در دلالت بر مقصود قطعی نیستند، بلکه دارای معنای ظنی‌الدلاله‌اند. همچنین، به سبب آن‌که متن میان دو یا چند معنای لغوی مشترک است، یا به سبب آن‌که متن عام است و امکان تخصیص دارد، این متون ممکن است بر این یا آن معنا دلالت کنند. هر مجتهدی کوشید تا متن را بر اساس آنچه از قرائن (نشانه‌ها) که غالب و راجح بود، بفهمد.

First: That most of the texts of the Qur’ān and Sunnah are not definite in indicating what is meant rather they are of speculative meaning (zanniyya al-dalāla). Also they are liable to indicate this or that meaning due to the text sharing two or more linguistic meanings or the text being general such that it is open to specification. Each Mujtahid attempted to understand the text according to what was preponderant from the qara’in (indications).

دوم: سنت هنوز به صورت مکتوب ثبت نشده بود. دربارهٔ مجموعهٔ احادیثی که میان مسلمانان شایع شده بود و بتوان آن را مرجع مشترک دانست، اتفاق نظری وجود نداشت. بلکه حدیث از طریق نقل و حافظه دست به دست می‌شد. ممکن بود مجتهدی در مصر حدیثی را بداند، اما مجتهدی در دمشق از آن بی‌خبر باشد. بارها پیش می‌آمد که برخی مجتهدان، هنگامی که آگاه می‌شدند کسی دیگر از سنتی خبر دارد که خودشان نمی‌دانستند، از فتوای مجتهد دیگری عدول می‌کردند. این امر موجب اختلاف در فروع فقه می‌شد، اما ادله و اصولی که دربارهٔ آن‌ها وجود داشت یکسان بود و از این رو روش اجتهادشان نیز تفاوتی نداشت.

Second: The Sunnah had not yet been recorded in the written form. There was no unanimity on the body of hadīth which had spread among Muslims so as to be a common reference. Rather, the hadīth was circulated via transmission and memory. Perhaps a mujtahid in Egypt would know a hadīth but a mujtahid in Damascus did not know it. Many a times certain mujtahidin would retract from another mujtahid’s fatwa when they came to know that someone else knew of a Sunnah that they did not know. This led to disagreements in furu’ (branches of fiqh) but the evidences and principles concerning them did not differ therefore their method of Ijtihād did not differ.

خلاصه آنکه صحابه (رضی الله عنهم) دانشمندان شریعت بودند. آنان قرآن را فرا گرفتند، حدیث را دریافتند، و با همنشینی با صاحب رسالت، آقای ما محمد ﷺ، مسئولیت اجرای احکام اسلام را بر دوش گرفتند. آنان بر مردم حکومت می‌کردند، میان ایشان داوری می‌نمودند و دین‌شان را به آنان می‌آموختند. آنان روشنایی ساکنان سرزمین‌هایی بودند که در آن زندگی می‌کردند، امینان شریعت بودند و در دعوت مردم به اسلام، مؤمنانی راستین بودند. قرآن را برای مردم تلاوت می‌کردند و قوانین و احکام را به آنان می‌آموختند. در آموزش اسلام به مردم، روشی عملی در پیش می‌گرفتند. پس اسلام و احکام آن را به مردم یاد می‌دادند، و نیز شیوه‌ای را که به واسطه آن احکام، در حل مشکلات زندگی سود می‌برند. ایشان هم حاکم بودند و هم معلم. مردم به صحابه روی می‌آوردند و فرهنگ را از ایشان می‌گرفتند، اسلام را می‌پذیرفتند و احکام را درک می‌کردند. نظراتی که ایشان در احکام روشن می‌ساختند، «فتوا» نامیده می‌شد. فتوای حدود صد و سی تن از اصحاب رسول خدا ﷺ (که میان ایشان مردان و زنان بودند) حفظ شده است. هفت تن از ایشان داناترین و پرفتواترین بودند و «مکثرون» (کسانی که در صدور فتوا پرکار بودند) نامیده شده‌اند. ایشان عبارتند از: عمر، علی، ابن مسعود، عایشه، زید بن ثابت، ابن عباس و ابن عمر. خلفا، والیان و دیگر حاکمان، فقیهان در احکام، دانشمندان شریعت و مشغول صدور فتوا بودند؛ از این رو اسلام در وجود ایشان متجسد شده بود. ذهن‌هایشان از فرهنگ آن پر بود، اندیشه‌هایشان از این فرهنگ سرچشمه می‌گرفت و مفاهیمی که به آن باور داشتند از این اندیشه‌ها برمی‌خاست. آنان بودند که این فرمان‌ها، نهی‌ها و احکام را به اجرا درمی‌آوردند. پس خلیفه و والی همان کسانی بودند که می‌اندیشیدند، عمل می‌کردند، درک می‌نمودند و حکومت می‌راندند. بنابراین، کردار ایشان همواره درست بود و کارهایشان بر راه راست قرار داشت، زندگی‌شان والا بود، شیوه‌ی سخن گفتنشان با مردم صادقانه بود و احکامشان با دقتی فوق‌العاده پایبند به راه اسلام بود. گروهی از تابعین به صحابه چسبیدند، قرآن را از ایشان آموختند، سنت را از ایشان روایت کردند، فتواهایشان را حفظ کردند و روش استنباط احکام آنان را فراگرفتند. کسانی بودند که در زمان صحابه فتوا می‌دادند، مانند سعید بن مسیب در مدینه و سعید بن جبیر در کوفه. بنابراین می‌بینیم که پس از درگذشت همه‌ی صحابه، تابعین در فقه و استنباط جانشین ایشان شدند. آنان بر پایه‌ی اجتهاد خود احکام را استنباط می‌کردند. نخست به کتاب خدا و سنت رسول خدا ﷺ می‌نگریستند و اگر در آن‌ها چیزی نمی‌یافتند، به فتاوای صحابه مراجعه می‌کردند. نسبت به فتاوای صحابه از منظر فقهی نظر می‌دادند و یک قول را بر قول دیگر ترجیح می‌دادند. گاه نظر برخی از ایشان را می‌پذیرفتند و گاه حتی با صحابه اختلاف می‌کردند. روش استنباط احکام تابعین همان روش صحابه بود. از این رو فتواهای آنان متناسب با رخدادها و مسائلی بود که پیش می‌آمد، بی‌آنکه فرضیه‌های پیشینی در میان باشد. بلکه فتوا را باید با توجه به رخداد مورد نظر جست. دامنه‌ی اختلاف میان ایشان گسترده نشد و علل اختلافی که صحابه در آن اختلاف داشتند، از حد فراتر نرفت؛ آن علل به فهم متن مربوط می‌شد و نه به دلایل شرعی. از این رو میان مسلمانان اختلافی که بر زندگی اثر بگذارد پدید نیامد.

In short, the Sahabah (may Allah be pleased with them) were scholars of the Sharī’ah. They learnt the Qur’ān and acquired the hadīth and took it upon themselves to implement the rules of Islam by mixing with the one responsible for the Message, our master Muhammad . They used to rule the people, judge between them and teach them their deen. They used to be a light for the inhabitants of the country who lived there and trustees of the Sharī’ah and in calling people to Islam they were true believers. They would recite the Qur’ān to the people and teach them the laws and rules. In teaching people Islam they use to follow a practical course. So they taught the people Islam and its rules and the method by which they would benefit in solving the problems of life with those rules. They were rulers and at the same time they were teachers. The people approached the Sahabah and recieved the culture from them, taking Islam and understanding the rules. The opinions in ahkām that they clarified were termed as ‘legal verdicts’ (fatawa). The fatwa of about one hundred and thirty companions of the Messenger of Allah  (among which there are men and women) have been preserved. Seven of them were the most knowledgeable and gave the most opinions. They have been called the al-mukaththirun (those who were prolific in giving opinions). And they are: ‘Umar, ‘Ali, Ibn Mas’ud, ‘A’isha, Zayd ibn Thabit, Ibn ‘Abbas and Ibn ‘Umar. The Khalifahs, Walis and the rest of the rulers were fuqaha in ahkām, scholars of the Sharī’ah and busy in passing fatwa (legal verdicts), that is why Islam was embodied in them. Their minds were filled with its culture and their thoughts originated from this culture and the concepts they believed in emanated from these thoughts. They are the ones who implemented these orders, prohibition and rules. So the Khalifah and the Wali were the same people who thought, acted, understood and ruled. That is why their actions used to be correct and their affairs were on the right path and their lives were elevated and their manner of speaking with the people was honest and their rules adherent to the path of Islam with extreme precision. A group from the Tabi’in stuck to the Sahabah and learnt Qur’ān from them, reported the Sunnah from them, memorised their legal verdicts and underwent their methods of deduction of ahkām. There were those who used to give legal verdicts in the lifetime of the Sahabah like Said ibn al Musayyab in Madinah and Sa’id ibn Jubayr in Kufa. Thus, we find after all the Sahabah had passed away, the Tabi’in succeeded them in fiqh and istinbat (inference of rules). They used to deduce rules according to their own Ijtihād. They used to first look at the Book of Allah  and the Sunnah of the Messenger of Allah , if they did not find anything there then they would study the fatwa (legal verdicts) of the Sahabah. They used to have opinions concerning the Fatwas of Sahabah from a jurisprudential perspective and they used to outweigh one statement over another. They used to take the opinions of some of them or sometimes they even differed with the Sahabah. The Tabi’ins method of inferring rules was the same method of the Sahabah. That is why their fatwas were according to the incidents and issues that took place without the presence of any assumptions. Rather it is according to the incident that you will find the fatwas. The range of disagreement did not become wide between them and nor did the reasons for disagreement on which the Sahabah disagreed overstep the mark which used to relate to the understanding of the text and not to the Sharī’ah evidences. Therefore, there were no disagreements amongst Muslims which affected life.